شىمكەنتتىڭ گاز تاراتۋ جەلىلەرى تولىقتاي جاڭارتىلدى

ەگەمەن ەل بولعانىمىزعا شيرەك عاسىر تولعاندا, تاۋەلسىزدىك كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا شىمكەنتتە گاز تاراتۋ جەلىلەرىن قايتا جوندەۋ مەن جاڭعىرتۋدىڭ كەزەكتى ساتىسى اياقتالىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. وسىلايشا شىمكەنت شاھارىنىڭ بۇكىل گاز جەلىلەرى ساپاسى جونىنەن ەلىمىزدەگى ەڭ وزىق ساتىعا كوتەرىلدى. اتالعان شاراعا وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ, «قازترانسگازايماق» اق باس ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى عالىم ايدوسوۆپەن بىرگە بيزنەس قۇرىلىمدارىنىڭ وكىلدەرى دە قاتىستى. وبلىس باسشىسى ءوڭىردى كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جايىنا توقتالىپ, وسى باعىتتاعى يگى ىستەردىڭ جالعاسىن تابۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى. – «قازترانسگاز» اكتسيونەرلىك قوعامى قازىرگى تاڭدا وبلىستاعى 300 مىڭ­عا جۋىق ابونەنتتى گازبەن قامتۋ قىزمەتىن جۇرگىزىپ وتىر. اتالعان م­ەكەمە كەڭەستىك كەزەڭ كەزىندە سالىنىپ, توزىعى جەتكەن قۇبىرلاردى, قون­دىرعىلاردى جاڭارتۋ ارقىلى حا­لىققا ساپالى گاز بەرۋ ماقساتىندا سوڭ­عى 6 جىلدا 33 ملرد تەڭگە ينۆەس­تي­تسيالىق قارجىعا «شىمكەنت قا­لا­سىنىڭ گاز تاراتۋ جەلىلەرىن قايتا قۇرۋ مەن جاڭعىرتۋ» باعدارلاماسىن ءجۇ­ز­ەگە اسىردى. قۇبىرلار جەر استىمەن جۇرگىزىلدى. بۇل قالا مەن ەلدى مە­كەندەردىڭ كوركىن جاقسارتا ءتۇستى. جال­پى بۇگىنگە دەيىن ينۆەستيتسيالىق قاراجاتتار ەسەبىنەن 2 390 شاقىرىم گاز قۇبىرلارى جاڭارتىلعان. ءناتي­جە­سىندە, 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتار­ى­نا قۇ­بىرلاردىڭ توزىعى جەتۋى 2010 جىلمەن سالىستىرا ەسەپتەسەك, 60 پايىزدان 19 پايىزعا تومەندەتىلدى, – دەدى جانسەيىت تۇيمەباەۆ. مۇنان بولەك, ايماق باسشىسى 2013 جىلى ءتۇر­كىستان قالاسىنا №15, 2015 جىلى بايدىبەك, سوزاق اۋ­دان­دارىن گازداندىرۋعا №18 «شالدار» اۆتو­­ما­تتى گاز تاراتۋ ستانسالارىنىڭ «قازترانسگاز» اك­تسيو­­نەرلىك قوعامى­نىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن اياقتالىپ, ىسكە قوسىلعانىن ايتتى. ناتيجەسىندە, ءبۇ­گىن­­گى تاڭدا ءتۇر­كىستان شاھارى مەن شايان ەلدى مەكەنى گازبەن قام­تىلىپ جا­تىر. مۇنداي جۇيەلى جۇمىستارى ءۇشىن «قازترانسگاز» كومپانياسىنا العىس بىلدىرەمىز, دەدى وبلىس اكىمى. 2009-2016 جىلدار ارالىعىندا بيۋدجەت ەسەبىنەن ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ سالاسىنا 65 ملرد تەڭگە قاراجات جۇمسالىپ, 203 ەلدى مەكەنگە كوگىلدىر وتىن جەتتى. ال بيىل ولاردىڭ قاتارىنا 25 اۋىل قوسىلىپ, وبلىس بويى­ن­- شا جالپى قامتىلعان ەلدى مەكەن سانى 300-گە جەتتى. بۇل وبلىستاعى ەلدى مەكەندەردىڭ 35,5 پايىزى. جالپى العاندا, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 1 ميلليون 755 مىڭنان (61,8 پايىز) استامى كوگىلدىر وتىندى تۇتىنۋدا. ال «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» وتاندىق ماگيسترالدى گاز قۇبىرى بويىنداعى 8 اۋداننىڭ 248 ەلدى مەكەنىن (684 304 حالىق) گازداندىرۋ ماقساتىندا جوسپارلانعان 7 اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ (اگتس) 4-ءۋى ىسكە قوسىلدى. قالعان 3 اگتس قۇ­رى­لىسىن 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى جار­تىجىلدىعىنا اياقتاۋ جوسپارلا­نىپ وتىر. وسىعان وراي, وبلىستى گاز­داندىرۋدىڭ 2021 جىلعا دەيىنگى ءىس-شاراسى ازىرلەنىپ, 47 ەلدى مەكەندى گاز­داندىرۋدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جاتتامالارىن ازىرلەۋ جۇمىستارى باس­تالىپ كەتتى. كەلەر جىلى گازداندىرۋ ىسىندە بۇدان بولەك جۇمىستارعا دا قارجى قاراۋ جوسپارلانۋدا. جالپى, وبلىس ەلدى مەكەندەرىن گاز­داندىرۋدىڭ ءىس-شارا جوسپارىنا سايكەس, 2017-2020 جىلدار ارالىعىندا 733 630 تۇرعىنى بار 383 اۋىلدى گازداندىرۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 683 ەلدى مەكەن كوگىلدىر وتىنمەن قامتىلماق. بۇل دەگەنىڭىز – 2,5 ملن حالىق, وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 89 پايىزى. «قازترانسگاز ايماق» اق باس ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى عالىم ايدوسوۆتىڭ ايتۋىنشا, گاز قۇبىرلارىن جاڭعىرتۋ جوبا­سىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ولار يننو­ۆا­تسيالىق تەحنولوگيانى بارىنشا قولدانعان. ەڭ نەگىزگىسى – بولات قۇ­بىرلاردان گورى پوليەتيلەننەن جا­سال­عان قۇبىرلاردى توسەۋ الدەقايدا ءتيىم­دى. – 2009 جىلى باستالعان وبلىستاعى گاز تاراتۋ جەلىسىن جاڭعىرتۋ باعدار­لا­ماسىنىڭ ناتيجەسىندە گازبەن قام­تۋ­دىڭ تەحنيكالىق بازاسى كەڭەيدى. بولات قۇبىرلار, پايدالانۋ مەرزىمى الدە­قايدا ۇزاق ءارى ەلەكتروحيميالىق قور­عانىستى قاجەت ەتپەيتىن پوليەتيلەن­گە اۋىستىرىلىپ جاتىر. بۇل ولاردى جوندەۋگە كەتەتىن شىعىنداردى ەدا­ۋىر ازايتادى. جوبانى جۇزەگە اسى­رۋ­دىڭ تيىمدىلىگى – جۇيەنىڭ گاز ءوت­كى­زۋ مۇمكىندىگى ساعاتىنا 85 مىڭ تەك­شە مەتردەن 258 مىڭ تەكشە مەتر­گە دەيىن كوبەيەدى جانە جوعارى قى­سىمدى گاز قۇبىرلارىن بىرنەشە رەت شىعىرشىقتاۋ ارقىلى بۇكىل جۇيە­نىڭ بەرىكتىگىن كۇشەيتەدى. وڭىردە جا­ڭا گاز ينفراقۇرىلىمى قۇرىلدى, تو­زىعى جەتكەن قۇبىرلار پوليەتيلەن قۇ­بىر­لار­عا اۋىستىرىلۋدا. ەسكىرگەن گاز تا­راتۋ پۋنكتتەرىنىڭ ورنىنا بلوكتى-جي­نالمالى پۋنكتتەر سالىنىپ جاتىر, – دەدى عالىم ايدوسوۆ. بۇل ءوز كەزەگىندە گازداندىرۋدىڭ ينفر­ا­قۇرىلىمىن جاڭالاپ قا­نا قوي­ماي, تۇتىنۋشىلار مەن جەتكى­زۋ­شى­لەر ارا­سىندا سەنىمدى بايلانىس ورناتىپ, جاڭا قاتىناس قالىپتاستىرۋعا ءمۇم­كىن­دىك بەرىپ وتىر. اسىلبەك دوسالى