قازتەست قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ازاماتتارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ جۇيەسى بولىپ تابىلادى. حالىقارالىق تاجىريبەلەرگە نەگىزدەلگەن تىلدىك ءبىلىمدى باعالاۋدىڭ وتاندىق جۇيەسى قازتەست ءتىل ۇيرەنۋشىنىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك قۇزىرەتتىلىگىن باعالاۋعا باعىتتالعان. قازتەست جۇيەسى تاپسىرمالارى قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيىن باعالاۋدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتتارىنا سايكەس قالىپتاستىرىلادى [1-6]. وسى جۇيەگە نەگىزدەلگەن تىلدىك ءبىلىمدى باعالاۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى 5 دەڭگەي بويىنشا انىقتايدى: ا1 – قاراپايىم دەڭگەي, ا2 – بازالىق دەڭگەي, ۆ1 – ورتا دەڭگەي, ۆ2 – ورتادان جوعارى دەڭگەي, س1 – جوعارى دەڭگەي. بۇگىنگى تاڭدا قازتەست جۇيەسى بويىنشا قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيىن باعالاۋ تىڭدالىم, وقىلىم, لەكسيكا-گرامماتيكا, جازىلىم بولىكتەرى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاپسىرمالارى «قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك تىلدىك قۇزىرەتتىلىكتەرى. جالپى مەڭگەرۋ» مەملەكەتتىك ستاندارتىنىڭ تالاپتارىنا جانە پەداگوگيكالىق ولشەۋ تەورياسىنا سايكەس جوعارىدا اتالعان بەس دەڭگەي بويىنشا جانە تەست ەرەكشەلىگىن باسشىلىققا الا وتىرىپ ازىرلەنەدى. مەملەكەتتىك ستاندارتتا [1-6] كورسەتىلگەندەي تەستىلەنۋشىنىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك قۇزىرەتتىلىگى ءار دەڭگەيگە سايكەس باعالانادى, تەست تاپسىرمالارى دا وسى باعىتتا قۇراستىرىلادى. لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا قازاق ءتىلىنىڭ گرامماتيكاسىن تەستىلەۋ جوعارىدا اتالعان مەملەكەتتىك ستاندارتقا سايكەس قاراپايىم دەڭگەيدە قازاق ءتىلىنىڭ فونەتيكالىق زاڭدىلىقتارىن مەڭگەرۋ, قاراپايىم لەكسيكالىق بىرلىكتەردىڭ قولدانىسىن يگەرۋ, ولاردىڭ ماعىناسىن ءتۇسىنۋ, جالعاۋلاردىڭ جانە ەتىستىك شاقتارىنىڭ قاراپايىم قۇرىلىمدار ارقىلى قولدانىسى قامتىلادى.
بازالىق دەڭگەيدە بەلگىلى ءبىر كوممۋنيكاتيۆتىك قارىم-قاتىناسقا ءتۇسۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن قۇرىلىمداردى مەڭگەرۋ, فونەتيكالىق زاڭدىلىقتاردىڭ قولدانىسى, سوزدەردىڭ جازىلۋى مەن ايتىلۋىنداعى ايىرماشىلىقتار, جالعاۋلاردىڭ قىزمەتى, سىن-ساپانى بىلدىرەتىن سوزدەردىڭ قىزمەتى, سان ەسىمدەردىڭ قولدانىسى, بولجام ءماندى قۇرىلىمدار, شاق كاتەگورياسى بەرىلەدى.
ورتا دەڭگەيدە تۇرمىستىق-الەۋمەتتىك, قوعامدىق-الەۋمەتتىك سالالارعا قاتىستى جانە رەسمي-ىسكەر لەكسيكا, سينونيم سوزدەر, تۇراقتى ءسوز تىركەستەرى, سوزدەردىڭ جاسالۋ ەرەكشەلىكتەرى, جالعاۋلار قىزمەتىنىڭ كەڭەيۋى قامتىلادى.
ورتادان جوعارى دەڭگەيدە قوعامدىق-الەۋمەتتىك, كاسىبي سالالارعا قاتىستى لەكسيكا, تۇراقتى ءسوز تىركەستەرىنىڭ قولدانىسى, سينونيم, ومونيم سوزدەردىڭ قولدانىسى, سىن ەسىم, سان ەسىمدەردىڭ سينتاكسيستىك قىزمەتى, قۇرمالاس سويلەمدەر ۇسىنىلادى.
جوعارى دەڭگەي مازمۇنى ۇلتتىق مادەنيەت پەن ۇلتتىق تانىمعا قاتىستى ۇعىمداردى بەرۋمەن, جاي سويلەم تۇرلەرىنىڭ قولدانىسىن بىلۋمەن, ساباقتاس قۇرمالاس سويلەمدەردىڭ قۇراستىرىلۋى, ماعىنالىق جاعىنان اجىراتىلۋىمەن تولىقتىرىلادى.
قازاق تىلىندە دەڭگەيگە سايكەس لەكسيكالىق بىرلىكتەردى مەڭگەرۋ, گرامماتيكالىق, سينتاكسيستىك قۇرىلىمداردىڭ قولدانىسىن اجىراتۋ, تەستىلەنۋشىنىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك باعىتتاعى داعدىلارىن قالىپتاستىرۋ –لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىكتىڭ باستى ماقساتى بولىپ تابىلادى.
لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەستىلەنۋشىنىڭ تىلدىك ءبىلىمى فۋنكتسيونالدى تۇرعىدان باعالانادى. تەست تاپسىرمالارى تەستىلەنۋشىنىڭ تىلدىك بىرلىكتەردىڭ فۋنكتسيونالدى (قولدانىمدىق) ەرەكشەلىكتەرىن اجىراتا الۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالادى. تەست تاپسىرمالارىن قۇراستىرۋدا تىلدىك بىرلىكتەردىڭ قىزمەتىن انىقتاۋ, ءار دەڭگەيدە تىلدىك بىرلىكتەردىڭ جۇمسالۋى, ولاردان تۋىندايتىن ماعىنانى اجىراتۋ ماقسات ەتىلەدى. لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاپسىرمالارىن قۇراستىرۋدا تىلدىك تەرميندەر قولدانىلماي, تەست تاپسىرماسىن كەز كەلگەن ماماندىق يەسى تۇسىنە الاتىنداي, مانماتىنگە قاراي, لەكسيكالىق-گرامماتيكالىق قۇرىلىمداردىڭ تىركەسۋىنە قاراي, دۇرىس جاۋاپتى تاڭداي الاتىنداي ەتىپ بەرىلەدى.
ماسەلەن, شاق كاتەگورياسىن تەستىلەۋدە ورىندالعان ارەكەتتى تابىڭىز; بۇرىن ورىندالعان ارەكەتتى بىلدىرەتىن سويلەمدى تابىڭىز; سويلەمدەگى ارەكەتتىڭ ءوتۋ ۋاقىتىن كورسەتىڭىز دەگەن تاپسىرمالار بەرىلەدى.
راي كاتەگورياسىن تەستىلەۋدە قازاق ءتىلىندەگى ادامنىڭ قالاۋىن, تىلەگىن ءبىلدىرۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن گرامماتيكالىق فورمالاردىڭ قولدانىسىن مەڭگەرۋ, ولاردىڭ گرامماتيكالىق ماعىناسىن ءتۇسىنۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرىپ, باعالاۋ ءۇشىن قالاۋ ءماندى بىلدىرەتىن سويلەمدى كورسەتىڭىز سياقتى تاپسىرمالار بەرىلەدى. زاتتىڭ رەتى كورسەتىلگەن سويلەمدى تابىڭىز تاپسىرماسى تەستىلەنۋشىنىڭ رەتتىك سان ەسىمدى ءبىلۋىن, ونىڭ تىلدەگى قولدانىسىن اجىراتا الۋ داعدىسىن قالىپتاستىرادى جانە ونىڭ ءبىلىمىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باعىتتى بىلدىرەتىن سوزبەن كەلگەن سويلەمدى تابىڭىز تاپسىرماسى بارىس سەپتىگىن, قازاق تىلىندەگى باعىتتى ءبىلدىرۋ قۇرىلىمدارىنىڭ قولدانىلۋ ەرەكشەلىكتەرىن ءتۇسىنۋ داعدىسىن قالىپتاستىرادى جانە ونى ءتۇسىنىپ, قولدانىلۋىن قانشالىقتى دارەجەدە بىلەتىندىگىن باعالايدى. مۇنداي تاپسىرمالار تىلدىك بىرلىكتەردى, گرامماتيكالىق تۇلعالاردى ماعىناسىنا قاراي اجىراتا الۋ, ولاردىڭ قولدانىلۋ ەرەكشەلىكتەرىن ءتۇسىنىپ, تاپسىرمادان انىقتاي الۋ, سوزدەردىڭ سەمانتيكالىق قولدانىسىن ءتۇسىنۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرادى. تەست تاپسىرمالارى ماعىنالىق جاعىنان انىق بولىپ, وندا جارتىلاي تۇسىنىكسىز, سيرەك قولدانىلاتىن, ديالەكت سوزدەردىڭ بولماعانى ابزال, ارينە بۇل تالاپتاردىڭ ورىندالۋى قازتەست تاراپىنان قاتاڭ تۇردە باقىلانىپ وتىرادى.
لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك تاپسىرمالارى ءتىل ۇيرەنۋشىنىڭ تىلدىك ءبىلىمىن فۋنكتسيونالدى جانە كوممۋنيكاتيۆتىك تۇرعىدا باعالاۋعا ارنالعان. مىسالى, تەستىلەنۋشىنىڭ لەكسيكالىق قورىن انىقتاۋ, سينونيم سوزدەردى اجىراتا الۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا
ماعىناسى جاقىن سوزدەردى تابىڭىز.
- A) دەمالىس – ءۇزىلىس
- B) مەرەكە – مەيرام
س) تۋعان كۇن – قوناق
- D) بوس ۋاقىت – جۇمىس (قاراپايىم دەڭگەي) تاپسىرماسى بەرىلەدى. مۇندا ديستراكتورلارعا ماعىنالىق جاعىنان ءبىر ۇعىمعا جاقىنداۋ, ياعني دەمالىس, مەيرامعا قاتىستى بولىپ كەلەتىن سوزدەر الىنادى. تەستىلەنۋشى سونىڭ ىشىنەن سينونيم سوزدەردى تابۋ كەرەك. تاپسىرما قۇرامىندا ەشقانداي لينگۆيستيكالىق تەرمين سوزدەر قولدانىلماعان.
«تەست تاپسىرمالارىن قۇرۋ – شىعارماشىلىق كومپوزيتسيانىڭ ناتيجەسى, فورما مەن مازمۇننىڭ شەبەر بىرىگۋى» [7, 143] بولعاندىقتان, تاپسىرما ساپاسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا بەلگىلى تالاپتاردىڭ قويىلۋى زاڭدى. «تەست ۇلگىسىندەگى تاپسىرمالار پەداگوگيكالىق قۇرال رەتىندە انىقتالىپ, ءتومەندەگى تالاپتار بويىنشا: ماقساتتىلىعى, ىقشامدىلىعى, تەحنولوگيالىق بەيىمدىلىگى, بەرىلگەن تاپسىرما ەلەمەنتتەرىنىڭ دۇرىس ورنالاسۋى, بارلىق ءتىل ۇيرەنۋشىلەرگە ءبىر ۇلگىدەگى تاپسىرمالاردىڭ بەرىلۋى, تاپسىرما مازمۇنى مەن قالىبىنا پارا-پار بولۋى ءتيىس» [8, 102] دەگەن زەرتتەۋشىلەردىڭ وسىنداي پىكىرلەرىن تەست تاپسىرمالارىن قۇرۋ بارىسىندا باسشىلىققا العان ءجون.
تاپسىرمانى تۇرلەندىرە وتىرىپ بەرۋ اسا ماڭىزدى شارتتاردىڭ ءبىرى. جالپى تىلدىك ءبىلىمدى باعالاۋ ءۇشىن قۇراستىرىلاتىن تەست تاپسىرمالارىندا, قانداي ءتىل بولسىن, كوپ نۇكتەنىڭ ورنىنا قويىلاتىن ءسوزدى تابىڭىز, سويلەمدى تولىقتىرىڭىز تاپسىرمالارى ءجيى قولدانىلادى. بۇل تەست تاپسىرماسىن قۇراستىرۋشىعا جەڭىل جۇمىس بولۋى ىقتيمال, ال تەست تاپسىرۋشى ءۇشىن كەيدە وتە قيىن, كەيدە وتە جەڭىل, وڭاي ورىندالاتىن تاپسىرما بولۋى مۇمكىن, كەيدە ءتىپتى قانداي دا ءبىر داعدى قالىپتاستىرۋعا دارمەنسىز بولىپ جاتادى. لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاپسىرمالارىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وسىنداي تاپسىرمالار مۇمكىندىگىنشە قالىپتاستىرماي, ولاردان ارىلۋدى ماقسات ەتتىك. ماسەلەن, ەتىستىكتىڭ جەدەل وتكەن شاق فورماسىن قولدانا ءبىلۋ داعدىسىن باعالاۋ ءۇشىن
سويلەمدى تولىقتىرىڭىز.
مەن ونىڭ دوسىمەن ...
- A) تانىسى
- B) تانىسقا
س) تانىسىپ
- D) تانىستىم دەگەن تاپسىرمانىڭ ورنىنا (قاراپايىم دەڭگەي)
ورىندالعان ءىس-ارەكەتتى بەلگىلەڭىز.
- A) نۇرلان شاڭعى سپورتىن ۇناتادى.
- B) شاڭعى جارىسىن كورىپ وتىرمىز.
س) ءبىز شاڭعى تاريحى تۋرالى تىڭدادىق.
- D) ەلىمىزدە شاڭعىمەن سىرعاناۋدان جارىس وتەدى (قاراپايىم دەڭگەي) تاپسىرماسىن بەرگەن ءجون. ءبىرىنشى تاپسىرمادا ديستراكتورلار ءبىر تۇبىردەن جاسالىپ, قايتالانىپ وتىرادى, ديستراكتورلاردىڭ قايتالانا بەرۋى ولاردى السىرەتەدى, ياعني, تەست تاپسىرۋشى بىردەن گرامماتيكالىق فورماعا عانا نازار اۋدارۋى مۇمكىن. ەكىنشىدەن, ديستراكتورلاردىڭ ءار ءسوز تابىنان بولۋى تەستىلەنۋشىنى شاتاستىرۋعا, ويدى شاشىراتۋعا, تەست تاپسىرماسى ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنا الىپ كەلۋى ىقتيمال. بۇل جونىندە زەرتتەۋشى عالىمدار ديستراكتور بەرۋدەگى باستى قاعيداتتاردى اتاپ كورسەتەدى: «1. دىبىستالۋى بىردەي بولىپ كەلەتىن ديستراكتورلاردى قولدانباڭىز; 2. تەستىلەنۋشىلەردى شاتاستىراتىن داۋلى سوزدەر قولدانباڭىز; 3. ماعىنالارى جاقىن ءبىر كاتەگورياداعى ءسوزدى ارالاستىرماڭىز» دەگەن نۇسقاۋلار بەرىپ, ولاردىڭ تەست تاپسىرمالارىن قۇراستىرۋداعى كەدەرگىلەرىن مىسالدار ارقىلى دالەلدەيدى [7, 73]. تەستىلەنۋشىلەردىڭ تەست تاپسىرۋى بارىسىندا كورگەن تاجىريبەمىزگە سۇيەنسەك, تەست تاپسىرماسىنا بەرىلگەن سويلەمنىڭ اياقتالماعان بولۋى, ديستراكتورلاردىڭ ءار ءسوز تابىنان بولىپ نەمەسە قايتالانىپ, كەيدە ەرەكشە بىردەن كوزگە ءتۇسىپ تۇرۋى لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاپسىرمالارىن ساپالى قالىپتاستىرۋعا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. سوندىقتان مۇنداي ولقىلىقتارعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ازىرلەمەشىلەرگە بىرنەشە قاتاڭ تالاپتار قويىلادى.
ەكىنشى تاپسىرمادا ەتىستىكتىڭ بىرنەشە فورمالارىن قولدانا وتىرىپ دەڭگەيگە سايكەس, لەكسيكالىق مينيمۋم شەڭبەرىندە سويلەمدەر بەرىلگەن. مۇنداعى ەكىنشى تاپسىرما ناقتى, ىقشام, قاراپايىم دەڭگەي بويىنشا تەست تاپسىرۋشىعا تۇسىنىكتى بولاتىنداي ەتىپ بەرىلگەن جانە جالپى تاقىرىپ شاڭعى سپورتىنا قاتىستى. مۇنىمەن قاتار ازىرلەمەشىلەردەن تەك اۋىزەكى تىلدە قولدانىلاتىن, كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناس دەڭگەيىندەگى قاراپايىم سويلەمدەر عانا ەمەس, قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتى, ونەرى, تاريحىنا قاتىستى تانىمدىق-اقپاراتتىق مازمۇنداعى سويلەمدەردى قولدانۋ دا تالاپ ەتىلەدى. لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاپسىرمالارىن قالىپتاستىرۋدا تەست تاپسىرمالارىنىڭ مازمۇنى دا اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. مىسالى, تومەندەگى تاپسىرما ىلىك سەپتىگىنىڭ قىزمەتىن اجىراتا الۋ, ءتۇسىنۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ, قازاق تىلىندەگى مەنشىك يەسىن ءبىلدىرۋدى تۇسىنەتىندىگىن انىقتاۋ ماقساتىندا بەرىلسە, تاعى ءبىر ۇتىمدى جاعى – مازمۇنى. وندا قازاقتىڭ بەلگىلى اقىن-سازگەرى ءبىرجان سال تۋرالى قىسقاشا اقپارات بار جانە ونىڭ ۇلى اقىنىمىز ابايمەن كەزدەسكەنى جايلى دا ايتىلىپ وتەدى:
مەنشىك يەسى كورسەتىلگەن سويلەمدى تابىڭىز.
- A) اقىننىڭ ولەڭدەرى باسپاعا بەرىلدى.
ۆ) 1865 جىلى ءبىرجان ابايمەن كەزدەسكەن.
س) ءبىرجان سال تالانتتى اقىن, سازگەر بولعان.
- D) ول جاستايىنان ءان سالىپ, ايتىسقا قاتىسقان (بازالىق دەڭگەي). وسى ماندەس تاپسىرمالاردى ورىنداي وتىرىپ, تەست تاپسىرۋشى قازاق ءتىلى بويىنشا لەكسيكا-گرامماتيكالىق ءبىلىمىن باعالاپ قانا قويماي, وسىنداي باي دا كوركەم ءتىل يەلەرىنىڭ جەتىستىكتەرىن, ەرەكشەلىكتەرىن, دۇنيەتانىمىن كوز الدىنان ءبىر وتكىزەدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, تاپسىرمالارداعى سويلەمدەر ناقتى, اقپاراتى بار جانە ول اقپاراتتار ەلىمىزگە قاتىستى, ءپوزيتيۆتى مازمۇندا بولعانى ءجون. ورتا, ورتادان جوعارى, جوعارى دەڭگەيلەردە ماقال-ماتەلدەردى, اقىن-جازۋشىلاردىڭ ولەڭدەرىنەن ۇزىندىلەردى, ناقىل سوزدەردى مىسالعا الۋ كوزدەلەدى. ولار دەڭگەيگە سايكەس ىرىكتەلىپ, ءپوزيتيۆتى, تاربيەلىك-تانىمدىق مازمۇندا بولۋى قاجەت. ديستراكتورلار سويلەمدەرمەن بەرىلگەن ۋاقىتتا ءوزارا مازمۇنداس بولسا, تەست تاپسىرۋشىنىڭ ۇعىنۋىنا, ويىن تولىق جيناقتاۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرادى.
لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاپسىرمالارىن قالىپتاستىرۋدا, ولاردىڭ ساپاسىن جەتىلدىرۋدە تاعى ءبىر ەسكەرەتىن نارسە – كەيبىر گرامماتيكالىق فورمالاردىڭ تەست تاپسىرماسىن قۇراستىرۋدا قيىندىق تۋدىرۋى. ماسەلەن, سۇراۋلىق شىلاۋلار كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناس بارىسىندا وتە بەلسەندى قولدانىلادى, سوندىقتان دا قاراپايىم دەڭگەيدە ونىڭ قولدانىلۋىن باعالاۋ ماقساتىندا تەست تاپسىرمالارىن بەرۋ ماڭىزدى, مىسالى:
سويلەمدى اياقتاڭىز.
الۋا, بۇگىن تەاترعا باراسىڭ ...؟
- A) بە
- B) پا
س) با
- D) ما (بازالىق دەڭگەي) تاپسىرماداعى الدىڭعى ەكى ديستراكتور مۇلدە ءالسىز, تەست تاپسىرۋشى الدىڭعى باراسىڭ ءسوزى جۋان ەكەندىگىنە قاراپ جانە پا قاتاڭ دىبىسقا باستا-لاتىندىقتان, ويلانباي-اق, بىردەن كەلەسى ديستراكتورعا كوشەدى, ال تومەندەگى تاپسىرما ەتىستىكتىڭ بولىمسىز فورماسىنان اجىراتۋعا نەگىزدەلەدى, مۇندا بولەك جازىلعاندىقتان دۇرىس جاۋابى بىردەن كوزگە ءتۇسىپ تۇر, ياعني, ءالى دە بولسا ويلانۋىمىز قاجەت:
سۇراۋلى سويلەمدى تابىڭىز.
- A) كەشكى اسقا سورپا ازىرلەمە
- B) قىمىزدى بۇل ىدىسقا قۇيما
س) شۇباتتى ىستىق جەرگە قويما
- D) بۇل دۇكەندە شۇبات ساتىلا ما ( بازالىق دەڭگەي)
وسى فورمانى بەرۋدە ويلانۋعا مۇمكىندىك جاسايتىن, ءارى دۇرىس جاۋاپ بىردەن كوزگە تۇسپەيتىندەي ەتىپ بەرىلگەن تاپسىرما رەتىندە جوعارىداعى تاپسىرمانى ايتۋعا بولادى, دەگەنمەن, ونىڭ قانشالىقتى داعدى قالىپتاستىراتىندىعىن تەستىلەۋ بارىسىندا تاجىريبە كورسەتەدى:
سۇراق قويعان كەزدە پايدالانىلاتىن ءسوزدى كورسەتىڭىز.
- A) بە
- B) ءارى
س) بەن
- D) تاعى( بازالىق دەڭگەي)
وسىلايشا تەستىلەۋدە كوپتەگەن شىعارماشىلىقتى, ءتيىمدى ادىستەردى قولدانۋدى تالاپ ەتەتىن گرامماتيكالىق فورمالار كەزدەسەدى. مۇنداي جاعدايدا تەست تاپسىرمالارىنىڭ پراكتيكالىق قۇندىلىعىن ارتتىراتىنداي نۇسقالاردى ويلاستىرۋ قاجەت بولادى.
لەكسيكا-گرامماتيكالىق بولىك بويىنشا تەست تاسىرمالارىنىڭ ۇتىمدى بولۋى – ونىڭ دەڭگەيگە سايكەستىگى, سول بەرىلىپ وتىرعان دەڭگەيگە لايىق لەكسيكالىق مينيمۋمدى قامتۋى بولىپ تابىلادى. تاپسىرمالار جيناقى, جەڭىلدەن كۇردەلىگە قاراي ءوتۋ قاعيداتىن باسشىلىققا الا وتىرىپ قۇرىلۋى ءتيىس. جوعارى دەڭگەيدە قۇرمالاس سويلەمدەر بويىنشا تەست تاپسىرمالارىن قۇرۋدا سويلەمدەردىڭ دەڭگەيگە سايكەس بولۋى تالاپ ەتىلەدى, دەگەنمەن, كەيدە ديستراكتورلاردا شۇبالاڭقى, ەكى-ءۇش جولدان تۇراتىن سويلەمنىڭ بەرىلۋى بىرىنشىدەن, تەست تاپسىرماسىنىڭ قالىبىن بۇزسا, ەكىنشىدەن, تەستىلەنۋشى بەرىلگەن ۋاقىت ىشىندە دۇرىس جاۋاپتى انىقتاۋ تۇرسىن, تاپسىرمانى وقىپ ۇلگەرمەۋى دە مۇمكىن. بۇل جونىندە ن.پ.اندريۋشينا «... يسپولزوۆانيە چرەزمەرنو بولشيح تەستوۆ بۋدەت ەكونوميچەسكي نەۆىگودنىم. ... پري رازرابوتكە تەستوۆ سلەدۋەت ۋچيتىۆات كاك مينيمۋم تري فاكتورا: پسيحو-فيزيچەسكيە ۆوزموجنوستي تەستيرۋەمىح, پريەملەمىي ۋروۆەن ەكونوميچنوستي, دوستاتوچنۋيۋ ستەپەن توچنوستي يزمەرەنيا» [9, 13] دەي كەلە, مۇندا تىلدىك ماتەريالدىڭ وتە ۇقىپتى تۇردە سۇرىپتالۋ قاجەتتىگىن ايتادى. تەست تاپسىرمالارىن قۇرۋ بارىسىندا زەرتتەۋشى عالىم- داردىڭ پىكىرلەرىنە سۇيەنۋ دە تاپسىرمالاردى جەتىلدىرۋدىڭ ءبىر باعىتى بولىپ سانالادى.
تەست تاپسىرمالارىنىڭ ساپالى, ىقشام, دەڭگەيگە ساي بولىپ قۇرىلۋى ءۇشىن تىلدىك ماتەريالداردى ەكشەپ, سۇرىپتاپ الۋ وتە ماڭىزدى. قازتەست ازاماتتاردىڭ قازاق ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتايتىن ەلىمىزدەگى بىردەن-ءبىر بىرىزدەندىرىلگەن جۇيە, سوندىقتان ونداعى تاپسىرمالاردىڭ تالاپقا ساي, ءمىنسىز بولۋى ەشكىمدى بەيجاي قالدىرماۋى ءتيىس.
قر بعم «ۇلتتىق تەستىلەۋ
ورتالىعى» رمقك
