داكتيلوسكوپيالىق تىركەۋدەن ءوتۋ – مىندەت

پارلامەنت ماجىلىسىندە «داكتيلوسكوپيالىق جانە گەنومدىق تىركەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋعا يە بولعان ەدى. ەندى اتالعان زاڭدىق قۇجاتقا سايكەس قازاقستاندىقتار جەكە كۋالىكتەرىن رەسىمدەر كەزدە جانە شەتەلدىكتەر ۆيزا الاردا داكتيلوسكوپيالىق تىركەۋدەن وتۋلەرى ءتيىس. وسىعان وراي, كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى. زاڭ جوباسى جەكە باس­تى ءساي­كەستەندىرۋدى جاڭا ساپالى دەڭ­گەيگە كوتەرىپ, ازاماتتار قۇ­قىق­تارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ­دى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن داكتيلوسكوپيالىق اقپارات رەتىندە, ادامنىڭ قول ساۋساق­تارى مەن الاقاندارىنىڭ پاپيل­ليارلىق ورنەكتەرى قۇرىلى­مى­نىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى بيو­مەتريالىق دەرەكتەر ارنايى سەر­ۆەرلەردە ساقتالادى دەپ كۇ­تىلۋدە. ەسكەرتە كەتەتىن ءبىر جايت, گەنومدىق تىركەۋدەن باس تارتقان شەتەلدىكتەر مەن ازامات­تىعى جوق ادامدارعا 5 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش دەڭگەيىندە ايىپ­پۇل سالۋ كوزدەلگەن. ءتىپتى, ەل اۋماعىنان شىعارىلۋى دا ءمۇم­كىن. ال وسىنداي ارەكەتتەرگە بارعان ەلىمىز ازاماتتارى ءۇشىن 2 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش بويىنشا ايىپپۇل بەلگىلەنگەن. زاڭ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2018 بەن 2023 جىلدار ارالىعىندا 36,8 ميلليارد تەڭگە (100 ميلليون دوللار) جۇمسالادى دەپ كۇتىلۋدە. ءىىم كوشى-قون پوليتسياسى دەپارتامەنتىنىڭ باس­تىعى سەرىك سايىنوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, سوتتاردىڭ, قۇ­قىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, اتقارۋ­شىلىق ءىس جۇرگىزۋ, انىقتاۋ جانە تەرگەۋ ورگاندارىنىڭ سۇراۋ سا­لۋ­لارى بويىنشا جەكە باستى انىق­تاۋ; شەكارا قىزمەتىنىڭ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك شەكاراسىن كەسىپ وتەتىن ادامداردى سايكەستەندىرۋى جانە شەتەلدىكتەردىڭ ەل اۋما­عىنا كەلۋىن ەسەپكە الۋى مەن باقىلاۋى زاڭمەن رەتتەلگەن. گەنومدىق اقپاراتتى جيناق­تاۋدى ىشكى ىستەر ورگاندارى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ سوت ءجا­نە سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما­سى ورگاندارىنىڭ دنك-زەرت­حا­نالارىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىراتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ستاتيستيكالىق بيۋروسى مامان­دارىنىڭ باعالاۋىنشا, 2009 جىلى الەمنىڭ 118 مەملەكەتى بيومەتريالىق تىركەۋدى ەنگىزە باستاعان. ماسەلەن, اقش 2004 جىلدان باستاپ ازاماتتارىنىڭ تولقۇجاتىنا بيومەتريالىق مالىمەتتەرى بار چيپ ورناتسا, سىرتتان كەلگەن ازاماتتار سۋرەتكە ءتۇسىرىلىپ, ساۋساق ىزدەرى الىنادى. مۇنداي تاجىريبە گفر-دە دە بار. 2009 جىلى ەۋروپالىق وداق تاراپىنان قابىلدانعان ۆيزالىق كودەكسكە سايكەس, شەنگەن ايماعىنا كىرگەن شەتەلدىكتەر مىندەتتى بيومەتريالىق تىركەۋدەن وتۋلەرى ءتيىس. وسى جىلدان باس­تاپ تۇركيا دا ازاماتتارىنىڭ ساۋساق ىزدەرىن تىركەۋدى كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرا باستادى. ءۇندىستان مەن قىتاي دا وزدەرىندە وسىنداي تىركەۋدى ەنگىزگەنى بەلگىلى. ال رەسەي فەدەراتسياسى 1998 جىلى «مەملەكەتتىك داكتيلوسكوپيالىق تىركەۋ تۋرالى» جانە 2008 جىلى «مەملەكەتتىك گەنومدىق تىركەۋ تۋرالى» زاڭدار قابىلدادى. مۇنداي زاڭدىق قۇجاتتار ازەربايجان, بەلارۋس, تاجىكستان, مولدوۆا جانە وزبەكستاندا قولدانىستا ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. قازىرگى كۇنى ءىىم جەدەل-كري­ميناليستىك دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الىشەر مۇحامەدوۆتىڭ ايتۋىنشا, جەكە باستى تەز ءجا­نە ناقتى انىقتاۋدىڭ بيومە­تريالىق مالىمەتتەرى ساقتا­لا­تىن داكتيلوسكوپيالىق اۆتو­مات­تاندىرىلعان اقپاراتتىق ءجۇ­يە قۇرىلىپ وتىر. مۇنداي ءجۇ­يەلەردى جاساپ شىعاراتىن كوم­پانيالار اقش, فرانتسيا, جاپونيا, ءتىپتى بەلارۋستە دە بار ەكەن. ال قازاقستان 20 جىلدان بەرى رەسەيلىك اديس «پاپيلون» جۇيەسىن قولدانۋدا. اتالعان جۇيە داكتيلوسكوپيالىق اقپاراتتى كودتالعان كۇيىندە ساقتاي الادى. جانە وزگە دە حالىقارالىق بيومەتريالىق اقپاراتتاردى ساقتاۋ جۇيەلەرىمەن (فتب, ينتەرپول) ءوزارا بايلانىسۋ ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەدى. سوندىقتان دا قازاقستاندىق سەرۆەرلەر الەمدىك قورعانىشتىق دەڭگەيلەرى بويىنشا بارلىق تالاپتارعا ساي جاراقتاندىرىلماق. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»