تاماشا ءتولتۋما
بىزدە ءبىلىم سالاسىن رەفورمالاۋعا بايلانىستى حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ دەن قويىپ, قولداپ وتىرعانى – فينليانديانىڭ قىرىق جىلعا جۋىق جۇرگىزىپ, ۇزدىك ناتيجەگە قول جەتكىزگەن جۇيەسى. 5,5 ميلليوننان استام حالقى بار ەل توقسانىنشى جىلداردان باستاپ ءبىلىمنىڭ جوعارى ناتيجەلەرىن كورسەتە باستادى. فينليانديا ەكونوميكالىق باسەكەلەستىك كورسەتكىشى, ءومىر ساپاسى مەن جالپى ءال-اۋقاتىنىڭ ورتا دەڭگەيىنە قاراماستان, پەداگوگيكالىق جانە ەكونوميكالىق ماقساتتا انگلو-امەريكالىق ەلدەرگە ۇقسامايتىن باسقا جولدى كورسەتە ءبىلدى. فينلياندياداعى ءۇردىستىڭ بەس ەرەكشەلىگى بار. بىرىنشىدەن, ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جاڭعىرتۋدا سىرتتان تاڭىلعان تۇجىرىمدامانى الماي, شىعارماشىلىقتى تارك ەتپەي, قايتا ءورىسىن كەڭەيتەتىن ۇستانىمعا نەگىزدەلگەن ءتولتۋما تۇجىرىمداما بەكىتتى. ەكىنشىدەن, مۇعالىمدەردى جەرگىلىكتى الەۋمەتتىك ورتاعا ەتەنە بايلاستىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتەردە جوعارى ءبىلىم العان ماماندارعا ءوز قابىلەتىن دامىتىپ, ونى شىعارماشىلىقپەن جۇزەگە اسىرۋعا تىرەك بولاتىن شىعارماشىلىق ورتا قالىپتاستىردى. مۇعالىمدەر بىلىكتىلىگىن كوتەرۋدىڭ ءتيىمدى جولى رەتىندە ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسىپ وتىرۋىنا جاعداي جاسادى. مەكتەپتەر دە تىعىز بايلانىسىپ, تاجىريبە ءبولىسىپ وتىرادى. ولاردىڭ ويىنشا, وقشاۋلانۋ, ءوزارا جارىسۋ بەرەكەلى شارۋاعا ۇيىتقى بولا المايدى (بۇل − مۇعالىمدەردىڭ ءجۇردىم-باردىم ءبىلىم الىپ, جۇمىسقا ورنالاسقانىنان كەتكەنى تەز بولاتىن, اتقارىلىپ جاتقان رەفورمانى جۇرەگىمەن قابىلدامايتىن, شارۋانىڭ ناتيجەسىن تەك تەست قورىتىندىسىمەن باعالايتىن, شىعارماشىلىقتان ادا, ۇجىمدىق جاۋاپكەرشىلىكتى, جەرگىلىكتى ەرەكشەلىكتى ەسكەرمەيتىن انگليا مەن امەريكا جۇيەسىنەن مۇلدە بولەك).
ۇشىنشىدەن, بالالاردى «قالالىق», «دالالىق» دەپ الالاۋعا جول بەرمەيتىن, بىركەلكى ءبىلىم بەرەتىن, توعىز جىلدىق مەكتەپتىڭ بەلگىلى ءبىر كەزەڭىندە وقۋشىلاردىڭ تەڭ جارىمىنان استامى قانداي دا ءبىر ماماندىق يگەرىپ شىعاتىنداي پەداگوگيكالىق ستراتەگيا قابىلداندى. تورتىنشىدەن, وقۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ مەن وقۋشىلار جەتىستىگىن باعالاۋدا مۇعالىمدەرگە شىعارماشىلىق ەركىندىك بەرىلىپ, شارۋاسىنا ۇجىمدىق جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ قابىلەتىن قالىپتاستىردى. بەسىنشىدەن, الەۋمەتتىك بايلانىستاردىڭ بەرىك ورنىعۋىنا, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ قانات جايۋىنا جول اشىپ, رەفورما قوعامنىڭ بىرەگەي جۇيەسىمەن تىعىز بايلانىستا جۇزەگە اسىرىلدى. مۇنىڭ بارلىعى فيندەردىڭ ۇلتتىق بولمىسىنان باستاۋ الىپ, مەملەكەتتىك مۇددەسىمەن ءبىر ارناعا توعىسادى. باعدارلامانىڭ التىن ارقاۋى دا, دارالىعى دا, تارتىمدىلىعى دا وسى قوعاممەن قابىسىپ, حالىقپەن تابىسىپ جاتقان بۇقارالىق سيپاتىندا. ۇتىمدىلىعىن جەتە دالەلدەگەن, ومىرشەڭدىگى مەن كەلەشەگىن تاستاي قىلىپ بەكىتكەن بۇل جوبا تورتكۇل دۇنيەگە ۇلگى بولىپ وتىر. فينليانديالىقتار بۇگىندە الەمدەگى ەڭ ءبىلىمدى حالىق ساناتىندا.
ء«بىلىمدى ۇلت كۇشپەن قالىپتاسپايدى»
فينلياندياداعى رەفورمانى باستاعان ءبىلىم جونىندەگى ۇلتتىق كوميتەتتىڭ باس ديرەكتورى ۆيلحو حيرۆي ء«بىلىمدى ۇلتتى كۇشپەن قالىپتاستىرا المايسىز», دەيدى. ول ءىستى العا جىلجىتۋ ءۇشىن وقىتۋشىلار مەن وقۋشىلاردىڭ ۇنىنە قۇلاق تۇرۋگە شاقىرعان. ال فين مۇعالىمدەرى كاسىپتىك بىلىكتىلىگىمەن ساناسۋدى, باعدارلامالار ادىستەمەسىن جاساۋعا ەركىمەن قاتىستىرۋدى جانە كۇشپەن باسقارۋدى دوعارۋدى تالاپ ەتكەن. بۇل جونىندە ۆ.حيرۆي ء«بىز ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدامىز, شەگىنۋگە جول جوق. ونىڭ التىن وزەگى – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى باسشىلىعى مەن مەكتەپ مۇعالىمدەرى اراسىنداعى بەرىك سەنىم. وسى سەنىمنىڭ ارقاسىندا ولار ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مادەنيەتىن قالىپتاستىرىپ, الەمگە ۇلگى ەتىپ ۇسىنا الدى», دەدى.
قازىر قاي سالادا دا جەدەل تابىسقا جەتۋگە ۇمتىلامىز. بىراق ءبىلىم تابان استى تابىستى تالاپ ەتۋگە كونبەيتىن ەرەكشە قۇرىلىم. اسىعىستىقتىڭ اقىرى كۇيرەي جەڭىلۋگە سوقتىرادى. سوندىقتان وعان رەفورمانىڭ ءار كەزەڭىندەگى جەتىستىكتەرى ناقتىلانعان جانە عالىمدار, ساياساتكەرلەر, مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن مۇعالىمدەردىڭ قاتىسۋىمەن پىسىقتالعان ستراتەگيا ارقىلى عانا قول جەتكىزۋگە بولادى. زەرتتەۋشىلەر ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى فينلياندياداعى ءبىلىم بەرۋ ءىسىن ءۇش دامۋ كەزەڭىنە ءبولىپ كورسەتەدى: 1945-1970 جىلدار ارالىعى − سولتۇستىكتەگى اگرارلى ەلدەن دامىعان يندۋستريالى ەلگە اينالۋ ارقىلى ءبىلىم بەرۋدەگى مۇمكىندىكتەرگە بارشانىڭ تەڭەسۋىنە قول جەتكىزدى; 1965-1990 جىلدار ارالىعى − تەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامۋى مەن يننوۆاتسيانىڭ وسۋىندەگى جانە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ ارتۋىنداعى مەملەكەتتىڭ وزىندىك مودەلىنە وراي, جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەملەكەتتىك جۇيەنى قالىپتاستىرۋدى قولعا الۋ; 1990-جىلداردان بۇگىنگە دەيىن − ءبىلىم مەن جوعارى تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكاسى ورنىققان ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسى مەن جوعارى ءبىلىمدى ۇزدىكسىز كەڭەيتۋ جىلدارى. مىنە, العاشقى كەزەڭدى ايتپاعاندا, سولتۇستىكتەگى شاعىن مەملەكەت ءبىلىم رەفورماسىمەن قىرىق جىلدان استام جۇيەلى اينالىسىپ كەلەدى. فيندەردىڭ ءبىلىم بەرۋ تاريحى كوڭىل اۋدارارلىقتاي. ءبىر قىزىعى, تاۋەكەل شەشىمنىڭ كوبى ەلدىڭ جاعدايى اۋىر كەزەڭدەرىندە قابىلدانعان. ماسەلەن, ءبىلىم بەرۋدى جاڭارتۋدىڭ العاشقى باتىل قادامدارى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە باستالدى. ياعني, ەلدەگى قيىن جاعدايدىڭ وزەكتى ماسەلەنى جەدەل شەشۋدىڭ جولىن ىزدەستىرۋگە يتەرمەلەيتىن قۋاتتى كۇشكە اينالاتىندىعىن كورۋگە بولادى.
بەس باسىمدىق
فينليانديا ءبىلىم ساپاسى جونىنەن الەمدەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەرگە جەتتى. وعان مۇعالىمدەردىڭ وزدەرىن جەتىلدىرۋگە جاعداي تۋعىزۋ, وقۋشىلاردى تەستىلەۋدەن وتكىزۋدى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە ءتۇسىرۋ (ولاردىڭ تۇسىنۋىنشە, تەست – بالا ءبىلىمىنىڭ تولىق كورسەتكىشى بولا المايدى), ءبىلىم بەرۋدەگى جاۋاپكەرشىلىك پەن سەنىمگە ءمان بەرۋ, ءبىلىمدى باسقارۋدى مەكتەپ پەن اۋدان كولەمىندەگى كاسىپقوي ماماندارعا سەنىپ تاپسىرۋ ارقىلى قول جەتكىزدى. ناتيجەسىندە, ءبىلىم دامۋىنىڭ جەرگىلىكتى ايماقتارداعى ەرەكشەلىكتەرىن ەلدىڭ مۇددەسىمەن قابىستىرا وتىرىپ, وڭتايلى ۇيىمداستىرۋ ارقىلى بىرقاتار ارتىقشىلىقتارعا قول جەتكىزدى.
بىرىنشىدەن, وقۋشىلارعا بۇكىل ەلدەگى مەكتەپتەردىڭ بىركەلكى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنە جەتۋگە مۇمكىندىك جاسايدى, ياعني ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ايماقتاردا بىردەي داميدى. ەكىنشىدەن, سالاداعى تۇراقتى دامۋ كورسەتكىشى ارقىلى ءبىلىمدى دامىتۋدىڭ نارىقتىق تەتىكتەرگە تاۋەلدى ساياساتتان باسقا دا بالامالى جولى بار ەكەندىگىن دالەلدەدى. ءبىلىم بەرۋ ءىسىن جاڭعىرتۋدىڭ فينليانديالىق ۇلگىسى مەملەكەت پەن قوعام, باسشىلىق پەن مامان اراسىنداعى ءوزارا سەنىمدىلىك, ءوز ىسىنە كاسىبيلىكپەن, شىعارماشىلىق شابىتپەن كىرىسۋ, ەرتەڭگى ناتيجەسىنە جاۋاپتى بولۋ ۇستانىمدارىنا نەگىزدەلگەن. سونداي-اق, ءبىلىم بەرۋ ءىسىن ينسپەكتورلىق تەكسەرۋ, ستاندارتتالعان ءبىلىم باعدارلامالارى جوققا ءتان, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمىن تەست ارقىلى باعالاۋ دا ماڭىزعا يە ەمەس, «ۇنەمى الدا بولۋ» پسيحولوگياسى دا جات. ۇشىنشىدەن, الەمدىك ءبىلىم بەرۋدە قوردالانعان كوپتەگەن ماسەلەنىڭ شەشىمىن تاپتى. ماسەلەن, اقش, كانادا, انگليا سياقتى ەلدەردە وقۋشىلاردىڭ ورتا مەكتەپتەردەن ەرتە اجىراپ قالاتىنى, مۇعالىمدەردىڭ تۇراقتاماۋى, بىلىمگە ىنتانىڭ تومەندىگى, مەكتەپكە جاس مامانداردى تارتۋ, وقۋ ىسىنە باسقا مەملەكەتتىك سالالاردى جۇمىلدىرۋ ءالى وزەكتى. ال فين ەلىندەگى مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن جاساۋ, وقۋشىلاردىڭ مەكتەپتەن ەرتە قول ءۇزۋىن بولدىرماۋ, ءبىلىمىن باعالاۋ, ماتەماتيكا مەن تابيعاتتانۋ عىلىمدارى بويىنشا ساۋاتتىلىق دەڭگەيىن كوتەرۋ ىسىنە تىڭ تاسىلدەردى ەنگىزۋى ونەگە بولا الادى. تورتىنشىدەن, كاسىپكەرلىك, تەحنولوگيا, مەملەكەتتىك باسقارۋ تيىمدىلىگى, تۇراقتى دامۋ مەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جوعارىلىعى جاعىنان دا الدىڭعى قاتاردان كورىنىپ كەلەدى. دەمەك, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ دامۋى قوعامنىڭ باسقا سالالارىمەن تىندەس.
ءبىلىمنىڭ دامۋى كاسىپكەرلىك پەن وندىرىستە عانا ەمەس, دەنساۋلىق ساقتاۋ, جۇمىسپەن قامتۋ سياقتى الەۋمەتتىك سالالارعا دا جاعىمدى ىقپال ەتەدى. ءبىلىمنىڭ قارقىندى دامۋىنا مەملەكەت قازىناسىنا تۇسكەن پايدانى ءادىل ءبولۋ مەن الەۋمەتتىك ۇتقىرلىقتى, مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءوزارا سەنىم ساياساتىن قامتاماسىز ەتۋ دە ءتيىمدى ىقپال ەتكەن. فينليانديا تاجىريبەسى ءبىلىم ىسىندەگى رەفورمالاردان ىعىر بولعان ەلدەرگە ۇلگى-باعدار بولاتىن باياندى ءىس بولماق. شاعىن ەلدىڭ جول-جوباسى بويىنشا كەز كەلگەن ەلدىڭ ءبىلىم سالاسىن جولعا قويۋعا بولادى.
«فيندەردىڭ اسىل ارمانى»
فين ەلى ءجۇرىپ وتكەن ۇزاق تا تاباندى تاجىريبەنىڭ ەرەكشە نازار اۋداراتىن تاعى بىرنەشە استارى بار. ءبىرىنشىسى – مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ەلگە ءتان بولمىسىن الدىن الا انىقتاپ الۋ. فين مەكتەبىنىڭ بولمىس-بىتىمىنە ساي كەلەتىن ماقسات ءار فين بالاسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا لايىق, قولجەتىمدى, مەملەكەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن, جەرگىلىكتى جەردەن باسقارىلاتىن, جاقسى جاساقتالعان بازالىق مەكتەپ جۇيەسىن قۇرۋ بولدى. بارشاعا ورتاق بۇل ماقسات مەملەكەتتىك ساياسات پەن باسقارۋ سالاسىندا بەرىك ورنىقتى جانە ساياسي پارتيالار مەن مەملەكەتتىك بيلىك اۋىسقان كەزدە دە وزگەرىسسىز قالىپ وتىردى.
ماسەلەن, 1970-جىلدارداعى وزگەرىستەر كەزىندە فينليانديادا 20 ۇكىمەت پەن 30 ءبىلىم ءمينيسترى اۋىسقان ەكەن. بىراق وسىنداي اۋىس-تۇيىستەردىڭ بىردە-بىرىندە جالپىعا ورتاق بازالىق مەكتەپ جۇيەسىن جاساۋ جونىندەگى ماقساتقا قىلاۋداي وزگەرىس جاسالماعان. سوندىقتان دا مۇنى كەيبىر زەرتتەۋشىلەر «فيندەردىڭ اسىل ارمانى» دەپ باعالايدى. دەمەك, ءبىلىم جۇيەسىن جاڭعىرتقىسى كەلەتىن ەلدەرگە بىرەۋدەن كوشىرگەننەن گورى, اسىل ارمانىڭدى الدىن الا انىقتاپ العانىڭ دۇرىس دەگەندى نۇسقايدى. ەكىنشى – ارينە, مۇنداي ساتتە الەمنىڭ سان الۋان ەلىنەن ۇيرەنەتىن جايتتاردىڭ نەمەسە سول ەلدەردىڭ اقىلمان كەڭەسشىلەرىنىڭ كوبەيەتىنى بەلگىلى. بۇل احۋالدى فيندەر دە باسىنان وتكىزدى. ءدال ىرگەدەگى شۆەتسيادان باستاپ, الىستاعى اقش, 1995 جىلى وزدەرى مۇشە بولىپ كىرگەن ەۋرووداققا دەيىن كەڭەسشىلەر جىبەرىپ, قول سوزىپ جاتتى. ءبىلىم سالاسىنداعى ماماندار بارلىعىمەن قاناتتاسىپ جۇمىس ىستەدى, بىراق, اقتىق ناتيجەسىندە ولار فينليانديانىڭ بۇگىنگى دامىعان ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋدا وزىندىك ءتولتۋما جول تابا الدى. ونى قازىر الەمدە «فين جولى» دەپ اتايدى. بۇل جول جاڭا عاسىر بەدەرىندەگى جاھاندىق رەفورمالاۋ تاجىريبەسىنەن مۇلدە بولەك سيپاتقا يە. «فين جولى» وزىق ۇلگىلەردى قورىتا, ءوز ەلىنە بەيىمدەپ, بايىتا وتىرىپ جۇزەگە اسىرۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتەدى. قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋ, جەرگىلىكتى باستامالارعا ەرىك بەرۋ, ارتۇرلىلىككە كەڭ ءورىس اشۋ – مىنە, فين تاجىريبەسى ەنگىزگەن جاڭالىقتار.
ونداعى پەداگوگيكالىق تۇجىرىمدار باسقا ەلدەردە قولدانىلعان. انگليانىڭ مەكتەپ باعدارلامالارىن ءتۇزۋ, امەريكانىڭ بىرلەسىپ وقۋ ادىستەمەسىن, سول ەلدەردەگى ماتەماتيكا مەن تابيعاتتانۋ پاندەرىن وقىتۋ ادىستەمەلەرى, مەكتەپ باسقارۋ ءىسى سياقتى كوپتەگەن وزىق داستۇرلەردى اتاۋعا بولادى. ارتىقشىلىعى – الەمدىك وزىق تاجىريبەلەردى قۇراستىرىپ كوشىرە سالماي, فين حالقىنىڭ ماقسات-مۇراتىمەن قابىستىرا بىلۋىندە.
تاعى ءبىر وڭتايلى شەشىلگەن ماسەلە – مەكتەپكە وزىق ويلى جاس مامانداردى تارتۋ. ادەتتە, الەمدىك تاجىريبەدە جاستارعا جاڭا تەحنولوگيامەن جوعارى دەڭگەيدە ءبىلىم بەرۋ كەرەك جانە جاعدايىن جاساپ, جالاقىسىن كوبەيتۋ كەرەك دەگەن ءۋاج ايتادى. فينليانديادا ەكى ماسەلە دە شەشىلگەن. اسىرەسە, مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ, جالاقى تولەۋ ماسەلەسى جوعارى دەڭگەيدە. بىراق, فين تاجىريبەسى ەكى جاعدايدىڭ دا جاستار ءۇشىن ازدىق ەتەتىنىن كورسەتىپ وتىر. وندا مۇعالىمدەر وقۋ باعدارلامالارىنا جەتەكشىلىك ەتەدى, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم داعدىلارىن باعالايدى, مەكتەپ ءىسىن جەتىلدىرۋدى جۇرتشىلىقتى قاتىستىرا وتىرىپ شەشەدى. البەتتە كوپشىلىك مۇعالىم ماماندىعىن تاڭداۋدا ءوزىنىڭ ءبىلىم-بىلىگىن جاس ۇرپاققا ۇيرەتۋ, ولاردى مادەنيەت پەن ادامگەرشىلىك تاربيەگە باۋلي وتىرىپ قوعامدى دامىتۋ دەگەن ىزگى تىلەكتە بولادى, بىراق ءىس جۇزىندە ىزگى ماقساتىن ورىنداۋعا مۇمكىنشىلىكتىڭ جوقتىعىنان تاۋى شاعىلىپ جاتادى. ال فينليانديانىڭ باسقا ەلدەردەن ايىرماشىلىعى, مۇعالىمدەرگە وسى ماقساتىن ءوز الەۋەتىمەن جۇزەگە اسىرۋعا بارىنشا قولايلى جاعداي تۋعىزعان. سوندىقتان بۇل ەلدە مۇعالىم مارتەبەلى ماماندىق سانالادى, ونىڭ دارەجەسى, ءتىپتى دارىگەرلەر مەن زاڭگەرلەردەن دە جوعارى. فينليانديا ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ەڭ جوعارى كونكۋرس باستاۋىش مەكتەپ مۇعالىمدەرىن دايارلايتىن ماماندىققا بولادى ەكەن.
فين جولىن الەمگە ۇلگى رەتىندە ۇسىنۋعا بولا ما؟ ارينە, باسىم كوپشىلىگى قولدايدى. ال قارسىلىق بىلدىرەتىندەر ەكى ءتۇرلى ءۋاج ايتادى. ءبىرىنشىسى, فينليانديا – ءبىر ءتىل مەن ءدىلدى ۇستاناتىن مونوۇلتتى ەل, ونى اقش سياقتى ەلدەرمەن سالىستىرۋعا بولمايدى دەگەندى كولدەنەڭ تارتادى. بىراق سوڭعى كەزدەگى دەرەكتەر فينليانديانىڭ دا الا-قۇلالىعىن كورسەتىپ وتىر. ماسەلەن, ولاردا فين, شۆەد, ساام تىلدەرى قولدانىلادى. ورىس, ەستون, سومالي دياسپورالارى دا اۋقىمدى (بارشاسى فين ءتىلىن يگەرگەن). دەمەك, بىرتەكتەس ۇلت مەكەنى دەۋگە كەلمەيدى. بىراق ۇلت ساياساتىن ۇيلەسىمدى, ءتيىمدى جۇرگىزىپ وتىر. ەكىنشىسى, جەر مەن حالىق كولەمى جاعىنان اقش, فرانتسيا, قىتاي, ءۇندىستان سياقتى الپاۋىت ەلدەردىڭ ءبىر ايماعىمەن تەڭ. سوندىقتان ءبىلىمدى باسقارۋ جۇيەسى ولارعا لايىق بولا بەرمەيدى دەگەن سىڭايدا. ساراپشىلاردىڭ كوپشىلىگى بۇل ۋاجبەن دە كەلىسپەيدى. ويتكەنى, باسقارۋ جۇيەسى ەلدىڭ ۇلكەن-كىشىلىگىنە تاۋەلدى ەمەس. سول سەبەپتى فينليانديانىڭ جەرگىلىكتى ايماقتارعا باسىمدىق بەرىپ, مۇعالىمدەردىڭ شىعارماشىلىق بەلسەندىلىگىنە ەرىك بەرۋىن بارلىق ەلگە ەنگىزۋگە بولادى.
كەنجەحان ماتىجانوۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
الماتى
