2012 جىلى «رەسپۋبليكالىق سانيتارلىق اۆياتسيا ورتالىعى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى قۇرىلدى. تۇراقتى دايىندىقتى قامتاماسىز ەتۋ جانە سانيتارلىق اۆياتسيانىڭ ءموبيلدى بريگادالارىن شۇعىل باسقارۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىقتارىندا سانيتارلىق اۆياتسيا بولىمشەلەرى ۇيىمداستىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا قىزمەتتىڭ قامتۋ ايماقتارىن كەڭەيتۋ, ونىڭ ىشىندە جاڭا ۇشۋ باعىتتارى مەن قونۋ الاڭدارىن جانە ۇشىپ-قونۋ جولدارىن يگەرۋ ارقىلى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتىمەن قامتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى پاتسيەنتتەردى تاسىمالداۋ, كونسۋلتاتسيا بەرۋ, وتا جاساۋ, سونىمەن بىرگە دونور اعزالارى مەن بيوماتەريالداردى تاسىمالداۋ باعىتتارى بويىنشا اتقارىلادى. ورتالىق قۇرىلعاننان بەرى سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى 11 مىڭنان استام پاتسيەنتكە كومەك كورسەتىپ, 9447 ۇشۋدى ورىندادى. سانيتارلىق اۆياتسيا كۇشى ارقىلى كومەك كورسەتىلگەن پاتسيەنتتەردىڭ باسىم بولىگى اۋىر جاراقاتتانعاندار, ونىڭ ىشىندە جول-كولىك وقيعالارىنان زارداپ شەككەندەر, بالالار جانە جاڭا تۋعان نارەستەلەر, جۇكتى ايەلدەر مەن جۇرەك-قان تامىرى پاتولوگياسىنا دۋشار بولعان جاندار. سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى سونىمەن بىرگە جۇكتىلىك جانە بوسانعاننان كەيىنگى كەزەڭدەگى اۋىر حالدەگى ايەلدەردى دەر كەزىندە تاسىمالداۋ ارقىلى انا ءولىمى كورسەتكىشتەرىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان. وسى ماقساتتا مەديتسينالىق ۇيىمداردان تاجىريبەلى اكۋشەر-گينەكولوگتار, رەانيماتولوگتار تارتىلادى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا انا ءولىمىنىڭ كورسەتكىشتەرى 84 پايىزعا تومەندەدى. سانيتارلىق اۆياتسيا ۇشۋلارىنىڭ گەوگرافياسى مەملەكەت اۋماعىمەن عانا شەكتەلمەيدى, پاتسيەنتتەردى, ياعني ەل ازاماتتارىن تاسىمالداۋ شەت ەلدەر اۋماقتارىنان دا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇگىنگە دەيىن سانيتارلىق اۆياتسيامەن الەمنىڭ 16 مەملەكەتىنەن 30 پاتسيەنت تاسىمالداندى. ونىڭ ىشىندە وڭتۇستىك كورەيا, گەرمانيا, تۇركيا, چەحيا, رەسەي, قىرعىزستان, بەلارۋس ەلدەرى بار.
پاتسيەنتتەردى تاسىمالداۋ پروتسەسىنە جوعارى مامانداندىرىلعان, كاسىپقوي جانە اۋە قۇتقارۋ قىزمەتىندە ۇلكەن تاجىريبەگە يە, ناۋقاس ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا قاجەتتى جابدىقتاردى پايدالانۋ ماشىقتارىن يگەرگەن ارنايى ءموبيلدى بريگادالار قاتىسادى. ءموبيلدى بريگادانىڭ ءاربىر ۇشۋى باسقا ۇشۋلارعا ۇقسامايدى. مىسالى, حيرۋرگيالىق پاتسيەنتتى تاسىمالداۋ كارديولوگيالىق پاتسيەنتتى تاسىمالداۋدان, ال اۋىر حالدەگى ەرەسەك پاتسيەنتكە كومەك كورسەتۋ كىشكەنتاي جاستاعى پاتسيەنتكە كومەك كورسەتۋدەن تۇبەگەيلى تۇردە ەرەكشەلەنەدى. سوندىقتان سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتىنىڭ شتاتتىق مەديتسينالىق ماماندارىنان بولەك باسقا دا مەديتسينالىق ۇيىم-
داردان ەكى جۇزدەن استام مامان تارتىلادى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ سانيتارلىق اۆياتسيا مۇددەسىنە 33 اۋە كولىگى پايدالانىلادى, ونىڭ ىشىندە 22 ۇشاق, 11 تىكۇشاق بار. كەڭەستىك كەزەڭدە جاسالعان ۇشاقتار جانە تىكۇشاقتارمەن بىرگە باتىستىق ۇلگىدەگى اۆياتسيالىق تەحنيكالارمەن, «قازاۆياقۇتقارۋ» اق Eurocopter تىكۇشاقتارىمەن قامىلعان.
«مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ قابىلدانۋىنا جانە كۇشىنە ەنۋىنە وراي, سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتتەرى حالىققا مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن ۇسىنىلاتىن بولادى. دەمەك, ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىنا اقىسىز نەگىزدە كومەك كورسەتىلەدى.
قولدانىستاعى جۇيەنى رەفورمالاۋ سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى الدىنا مەملەكەت كەپىلدىكتەرىمەن ايقىندالعان مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جوعارى ستاندارتتارىنا سايكەس كەلۋى تۋرالى مىندەتتەردى قويدى. العاشقى كەزەكتە سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتىنىڭ ءار باعىتىن ىسكە اسىرۋ الەمدىك وزىق تاجىريبەنى پايدالانۋ قاعيدالارىنا (Good practice) جانە كورسەتىلەتىن كومەك ساپاسىن تۇراقتى تۇردە ارتتىرۋعا (Total Quality Management) نەگىزدەلۋى ءتيىس. سونداي-اق, باسقارۋ ادىستەرىنە, لوگيستيكالىق پروتسەستەرگە, كادرلىق جانە جابدىقتالۋ ماسەلەلەرىنە دەگەن كوزقاراس پەن پاتسيەنتكە ۋاقتىلى جانە ساپالى مەديتسينالىق كومەك ۇسىنۋعا باعىتتالعان بارلىق قىزمەت اسپەكتىلەرى قايتا قاراۋدى تالاپ ەتەدى.
شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدە جان-جاقتى جاقسى مەڭگەرگەن پراكتيكالىق ماشىقتىڭ ماڭىزى زور. قازىرگى كەزدە بازالىق رەانيماتسيا ستاندارتى بويىنشا شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ پراكتيكالىق ماشىقتارىنا (BLS) جەدەل مەديتسينالىق جاردەم قىزمەتكەرلەرىنىڭ 12,8 پايىزى, كەڭەيتىلگەن رەانيماتسيا ستاندارتى بويىنشا (ASLS) 12,5 پايىزى وقىتىلدى. بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سانيتارلىق اۆياتسيا جانە جەدەل مەديتسينالىق جاردەم قىزمەتى كۇشىمەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس قىزمەتكەرلەردى شۇعىل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ پراكتيكالىق ماشىقتارىنا وقىتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ شەڭبەرىندەگى قىزمەتتى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى – SMART-تەحنولوگيانى جانە تەلەمەديتسينانى پايدالانۋ. بۇل شالعاي وڭىرلەردەگى پاتسيەنت جاعدايىنىڭ اعىمداعى پارامەترلەرىن تەز ۋاقىت ارالىعىندا ۇسىنۋعا, سونىمەن بىرگە قاشىقتىقتان كونسۋلتاتسيا وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ پروتسەسىن ستاندارتتاۋ ساپانى جانە پاتسيەنت قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋدىڭ نەگىزى بولماق. ءبىز تمد اۋماعىندا العاش رەت مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن اككرەديتتەۋ سالاسىندا كولىك مەديتسيناسىنىڭ Joint Commission International (JCI) حالىقارالىق ستاندارتىن ەنگىزۋ پروتسەسىن باستادىق. JCI حالىقارالىق ستاندارتىن ەنگىزۋ رساو كولىكتىك مەديتسينا قىزمەتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە وسى ستاندارتتار جۇيەسى بويىنشا اككرەديتتەلگەن الەمنىڭ 10 كولىكتىك مەديتسينا ۇيىمدارى قاتارىنا ەنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ستاندارتتاردى ەنگىزۋ پروتسەسى ايتارلىقتاي ۋاقىت پەن رەسۋرستار شىعىنىن تالاپ ەتەتىنى ءسوزسىز. الايدا, اككرەديتتەۋدەن ءوتۋ ۇيىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ تۇراقتى تۇردە ءوزىن ءوزى جەتىلدىرۋىنە, كاسىبي وسۋىنە, كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
ەلىمىزدە جىل سايىن ەكى جارىم مىڭنان استام ازامات سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتىنە مۇقتاج. سول سەبەپتەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ جاعدايىنداعى قىزمەتىمىزدىڭ نەگىزگى مىندەتى تۇرعىلىقتى ورنىنا جانە ساقتاندىرۋ ءپوليسىنىڭ بولۋىنا قاتىسسىز ءاربىر تۇرعىندى ۇزدىكسىز جانە ساپالى كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋ بولماق. سوندىقتان, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرگە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ جاعدايىندا سانيتارلىق اۆياتسيا قىزمەتى الدىندا تۇرعان مىندەتتەر مەن تاپسىرمالاردى تولىق كولەمدە ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇلكەن دايىندىق جۇمىستارى جان-جاقتى جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
نۇرجان وتارباەۆ,
«رەسپۋبليكالىق
سانيتارلىق اۆياتسيا ورتالىعى»
رمك ديرەكتورى
