1991 جىلى قازاق ەلى تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تولاسسىز جالعاستىرعان رەفورمالىق وزگەرىستەرى, ەلدىڭ دامۋ بارىسىندا وتكەن تاريحقا تەرەڭىنەن ءۇڭىلۋى مەملەكەتتىڭ نىعايۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتكەنى ءسوزسىز. پرەزيدەنتتىڭ بولاشاققا باعىتتالعان يدەياعا نەگىزدەلگەن باسقارۋشىلىق قابىلەتى مەن مەملەكەت دامۋىنىڭ 2030, 2050 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالار, سونداي-اق, جىل سايىنعى حالىققا ارناعان جولداۋلارى الەم جۇرتشىلىعى تاراپىنان قىزىعۋشىلىق تۋدىردى.
جاقىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىلارعا ۇقساس «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىن جاريالاپ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى ايتقان ۇسىنىسى مەن تالابى تاعى دا كوپشىلىكتىڭ ەرىكسىز نازارىن اۋدارتتى. شىنتۋايتىنا كەلگەندە, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى ماسەلە 2012 جىلى ايتىلعان-دى. وسى جولى ن.نازارباەۆ 2025 جىلى جۇزەگە اساتىن جوبانى جەدەلدەتەتىن, سونداي-اق, كەپىل بولاتىن ناقتى قادامداردى تىزبەكتەپ كورسەتتى. قازاقتار 1929-1940 جىلدار ارالىعىندا لاتىن ءالىپبيىن قولدانعان. ءاسىلى, بۇل – تەك تۇركيا مەن تۇركى الەمى ءۇشىن عانا ەمەس, ورتا ازيانىڭ باتىسپەن ينتەگراتسيالانۋداعى رەفورما سيپاتىنداعى شەشىم. سونداي-اق, رۋحاني جاڭعىرۋ اياسىندا «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى قولعا الىنادى. ياعني, الەمدەگى ەڭ جاقسى 100 وقۋلىق ءارتۇرلى تىلدەردەن قازاق تىلىنە اۋدارىلادى. 2018-2019 وقۋ جىلىنىڭ وزىندە ستۋدەنتتەردى وسى وقۋلىقتارمەن وقىتا باستايدى. تۇركى اكادەمياسىنىڭ دايىنداعان «ورتاق تۇركى تاريحى كىتابىن» دا وسى ساناتقا جاتقىزۋ كەرەك. سونىمەن قاتار, تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى تولاعاي تابىسقا جەتكەن بيىك بەلەستەردەن ءوتىپ, تاريحتا ءوز قولتاڭباسىن قالدىرعان تۇلعالار ءومىربايانىنان سىر شەرتەتىن «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسى ەلدىڭ ءار سالاداعى جەتىستىگىن ودان ءارى اسقاقتاتا تۇسەدى. «تۋعان جەر» مەن «تۋعان ەل» باعدارلامالارى دا تۋعان جەرگە, ونىڭ مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرىنە ايرىقشا ىڭكارلىكپەن اتسالىسۋ – شىنايى ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ بىرىنە اينالادى.
بۇل تۇستاعى باستى ماسەلە, قازاقستان كوشباسشىسىنىڭ جاڭعىرۋ جانە مادەنيەت پەن وركەنيەت جەلىسى بويىنشا ەلدىڭ تابىسقا قول جەتكىزۋىنە ساقتاۋشى جانە دامۋشى مادەنيەت رەتىندە بەلگىلەگەندىگى بايقالادى. بۇل ءتاسىل حح عاسىردىڭ باسىندا زيا گوكالىپ باستاعان جانە تۇرىك ۇلتشىلدىعى دوكتريناسىن كۇشەيتكەن «وركەنيەتتى نەگىزگە الۋ كەرەك پە, الدە مادەنيەتتى مە؟» دەگەن سۇراعىمەن پارا-پار. ن.نازارباەۆ وسىعان وراي بىلايشا باياندايدى: «حح عاسىرداعى باتىستىق جاڭعىرۋ ۇلگىسىنىڭ بۇگىنگى زاماننىڭ بولمىسىنا ساي كەلمەۋىنىڭ سىرى نەدە؟ مەنىڭشە, باستى كەمشىلىگى – ولاردىڭ وزدەرىنە عانا ءتان قالىبى مەن تاجىريبەسىن باسقا حالىقتار مەن وركەنيەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرمەي, بارىنە جاپپاي ەرىكسىز تاڭۋىندا. اجەپتاۋىر جاڭعىرعان قوعامنىڭ ءوزىنىڭ تامىرى تاريحىنىڭ تەرەڭىنەن باستاۋ الاتىن رۋحاني كودى بولادى. جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى – سول ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ».
سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا تۇتاس قوعامنىڭ جانە ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ ساناسىن جاڭعىرتۋدىڭ بىرنەشە باعىتىن اتاپ كورسەتەدى.
باسەكەلىك قابىلەت: ءاربىر قازاقستاندىق, سول ارقىلى تۇتاس ۇلت ءححى عاسىرعا لايىقتى قاسيەتتەرگە يە بولۋى كەرەك: كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق, شەت تىلدەرىن ءبىلۋ, مادەني اشىقتىق.
پراگماتيزم: ىسىراپشىلدىق پەن استامشىلىققا, داڭعويلىققا جول بەرمەۋ; كەرىسىنشە, ۇستامدىلىق, قاراپايىمدىلىق پەن قاناعاتشىلىقتى ورىندى پايدالانا ءبىلۋ.
ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ: بۇل جەردە ۇلتتىق سانا-سەزىمنىڭ وياۋ بولۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارادى. ابايدىڭ دانالىعى, اۋەزوۆتىڭ عۇلامالىعى, جامبىلدىڭ جىرلارى مەن قۇرمانعازىنىڭ كۇيلەرىنە ءمان بەرۋ كەرەك ەكەندىگى ايتىلادى.
ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى: ءبىلىمنىڭ اۋقىمى مەن ساپاسىن ءوسىرۋ; مامانداردىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قولداۋ ءبىلدىرۋى قاجەت.
رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق دامۋ: تاريحتىڭ تەمىر قاقپانىنا قايتا تۇسپەۋ ءۇشىن الەمدىك وقيعالاردى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, قورىتىندى جاساۋ – قوعامنىڭ دا, ساياسي پارتيالاردىڭ دا, ءبىلىم جۇيەسىنىڭ دە اۋقىمدىق دۇنيەتانىمدىق, رۋحاني جۇمىستىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە ناتيجەگە قول جەتكىزۋ.
سانانىڭ اشىقتىعى: الەمنىڭ قارقىندى وزگەرىسىنە «وت باسى, وشاق قاسى» اياسىنان باعا بەرمەۋ كەرەك. اعىلشىن ءتىلىن مىندەتتى تۇردە ۇيرەنۋ قاجەت.
كۇرشاد زورلۋ,
«يەني چاع» گازەتىنىڭ كولۋمنيسى
