قازاقستان • 10 مامىر, 2017

ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن وزگەرە دە ءبىلۋ كەرەك

510 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇ­دان بىرنەشە جىل بۇرىن العاش رە­تى ءيسى قازاق جۇرتى ءۇشىن كيەلى مە­كەن – ۇلىتاۋدىڭ باۋ­راي­ىن­داعى اۋليەلى باقتىڭ تورىندە وتى­رىپ, حالقىمەن العاش رەت وسىن­داي فورماتتا اقجارما كو­ڭىل­مەن اقتارىلا سىر ءبولىسىپ ەدى.

بۇل جولى مەملەكەت باسشى­سى سىرلاسۋدىڭ ءپىشىنىن جان تە­بى­رەنتەرلىك ماقالا تۇرىندە دۇ­نيە­گە كەلتىردى. رەسپۋبليكالىق «ەگە­مەن قازاقستان» گازەتىندە جا­ريا­لانع­ان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭ­­عىرۋ» اتتى بۇل ەڭبەكتىڭ ما­­ڭىزدىلىعى سوندا, ول ءبىزدىڭ ال­­داعى ۋاقىتتارداعى رۋحاني باي­­لىعىمىزدى ساقتاي وتىرىپ, ۇلت­­تىق قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭ­­عىرتۋ جونىندەگى وي-تول­عا­نىست­ارعا تولى بولدى. وسى جاڭ­عى­­رۋ ارقىلى ەلدىك ماقسات پەن مەم­­لەكەت قۇرىلىمىن, قازاق ەلى­­نىڭ تاريحي مۇرالارىن الداعى الىس بولاشاققا جەتكىزۋدىڭ جايى كە­ڭى­نەن قامتىلدى.  
پرەزيدەنت ماقالاسى قوعامدى ءدۇر سىلكىندىرگەن وراسان زور ماڭى­زى بار وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى. سونىڭ ىشىندە بىزگە ۇلتتىڭ ءوزىنىڭ ۇلت­تىق كودىن, گەنەتيكالىق جادىسىن ساقتاپ قالۋ تۋراسىندا اي­تىل­عان تۇجىرىمدار قاتتى ۇنا­دى. سەبەبى, ءوزىنىڭ بولمىسىنان, قۇ­نارلى توپىراعى مەن تامىرىنان اجىراعان حالىقتىڭ كەلەشەگى دە كۇماندى, ەرتەڭىنەن ەرەسەن ەڭسە كۇتۋ قيىن. 
ەلباسىنىڭ بۇل ەڭبەگىن جاي ماقا­لا دەڭگەيىندە باعالاپ قويا سالۋعا تاعى بولمايدى. ول ماز­مۇ­نى مەن ءپىشىنى, ءمانى مەن ما­ڭى­زى جاعىنان بۇدان الدە­قاي­دا اۋ­قىمدى. سوندىقتان ءوز باسىم رۋ­حاني جاڭعىرۋ باعىتىندا ال­دا اتقارىلاتىن ءىس-شارالار تال­­دانىپ كورسەتىلگەن قۇجات دەڭ­­گەيىندەگى بۇل ماقالانى ۇلت رۋ­­حانياتىنىڭ كەڭ كولەم­دى باع­دار­­لاماسى رەتىندە, قابىل­دا­دىم. ول شىنىندا دا ءبىزدىڭ XXI عا­سىر­دىڭ بەلەستەرىنەن ءوتىپ, بي­ى­گىنە شىعۋ جولىنداعى با­عىت-باع­دا­رىمىزدى كورسەتەتىن وزىن­دىك ءبىر مانيفەست سياقتى. د­ە­مەك, ۇل­تى­مىزدىڭ جاندانۋ سيپا­تىن­دا­عى جاڭعىرۋىن, جاڭا زامان تا­لاپ­تارىنا ساي دامۋ داڭعىلىنا ءتۇ­سۋىن قالايتىن ەلىمىزدىڭ ءاربىر وزىق ويلى, سانالى ازاماتى ۇلت رۋحانياتىن جاڭعىرتۋعا ءوز ۇلەس­تەرىن قوسۋدى قازىردەن باستاپ كەتۋلەرى كەرەك.
جاڭا قۇجاتتىڭ سالماعى مەن سال­دارى ەكونوميكالىق, ساياسي جاڭ­عىرۋدان ەشبىر كەم تۇسپەيدى. ءتىپ­تى, ماڭىزى جاعىنان سولاردان كەيبىر اسپەكتىلەرى بويىنشا جو­عارى تۇرادى. سوندىقتان دا ول ۇلت­ت­ىڭ جاڭعىرۋى رەتىندە قا­بىل­دا­نىپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ الەمدەگى باسەكە­لەس­تىك دۇرمەگىنە قوسىلا وتىرىپ, جا­ھانداعى دامىعان 30 ەلدىڭ قا­تا­رىنان تابىلۋ ماقساتىنداعى ۇم­تى­لىسى دا وسى رۋحاني بايلىقتى ارت­تىرۋمەن قاتارلاسا ءجۇرىپ وتى­راتىن بولۋى كەرەك. وسى كە­زەڭ­دە ونى كۇشەيتە تۇسكەن ءلازىم. وي­تكەنى, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ تەك قانا ەكونوميكاعا بايلانىس­تى ماسەلە ەمەس. ءبىز قۇرعان قا­زاق مەملەكەتىنىڭ, ياعني ءبىزدىڭ مىڭ­دا­عان جىلعى تاريحىمىزداعى قۇن­دىلىقتاردىڭ بارلىعى بويى­مىز­دا بولعانى ءجون.
ەلباسى ءوزىنىڭ ماقالاسىندا: ء«بىز ءححى عاسىردىڭ جاھاندىق كار­تاسىندا ەشكىمگە ۇقسامايتىن, دەر­بەس ورنى بار ۇلت بولامىز دە­سەك, «جاھانداعى زاماناۋي قازاق­ستاندىق مادەنيەت» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا ءتيىسپىز. الەم ءبىزدى «قارا التىنمەن» نەمەسە سىر­تقى ساياساتتاعى ءىرى باس­تا­ما­لا­رىمىزبەن عانا ەمەس, مادەني جە­تىس­تىكتەرىمىزبەن دە تانۋى كەرەك» دەپ, تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ اتاپ كورسەتتى. راسىندا دا, ءبىز­دىڭ دامۋىمىزدىڭ دىڭگەگى رۋ­­­حاني بايلىقتاردان باستالادى. ونى حالقىمىزدىڭ بويىندا عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ما­­دەني, تاريحي قۇندىلىقتارى كو­­تەرىپ تۇرادى. جاھاندانۋ ­داۋ­ى­­رىن­دە وسىلايشا ءوزىنىڭ بولمىس-ءبىتىمىن ساقتاپ قالعان ۇلت قا­نا ۋاقىت تولقىنىمەن بىرگە جۇ­تىلىپ كەتپەيدى. پرەزيدەنت ما­قا­­لاسىنىڭ سوڭعى جاعىندا بۇل ما­سە­لەگە سالماق سالا كەلىپ, ءومىر سۇ­رە ءبىلۋ ءۇشىن وزگەرە ءبىلۋ كە­رەك ەكەنى, وزگەرە بىلمەگەن حا­لىق­تار­دىڭ تاريحتىڭ شاڭ-توزاڭىندا قا­لىپ قوياتىنى ايتىلعان. ولاي بول­سا, رۋحاني جاڭعىرۋ بۇگىنگى زا­مان تالابى. وركەنيەت كوشىنە ىلە­سە الماي, قالىپ قويماۋ ءۇشىن دە بۇل بىزگە كەرەك. 

بيبىگۇل ءنۇسىپجانوۆا, 
ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور

الماتى 
 

سوڭعى جاڭالىقتار