وراق – 2011
ەگىن وراعى باستالار الدىندا ديقان قاۋىمىنىڭ ازىرلىكتى ءبىر پىسىقتاپ الاتىن ادەتى بار. وبلىس ورتالىعىندا وتكەن كەلەلى جيىنعا اۆتوكولىك مەكەمەلەرى مەن استىق قابىلداۋ كاسىپورىندارىنىڭ باسشىلارى قوسا شاقىرىلىپ, وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ ولارعا دا ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەدى. كوكتەمدە ىلعالدىڭ مول بولۋى, جازدىڭ جاڭبىرلى كەلۋى ەگىننىڭ ءپىسۋىن ەداۋىر كەشەۋىلدەتتى. جەرگىلىكتى سينوپتيكتەردىڭ بولجامىنا قاراعاندا, وراقتىڭ ناعىز قارقىن الار تۇسى – كۇز دە قاباق بەرمەيتىن ءتارىزدى. تالاي سىن ساتتەردە ۇيىمشىلدىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ جۇرگەن ءسولتۇستىكقازاقستاندىقتار ءۇشىن 3,9 ميلليون گەكتار القاپتىڭ بىتىك ەگىنىن ىسىراپسىز جيناپ, كەمى 6-6,5 ميلليون توننا ءونىمدى قامبالاپ الۋ مىندەتى تۇر. مۇنداي بەرەكەلى ءونىم 1992 جىلى بولعانعا ۇقسايدى. ولاي بولسا, استىق تاسىمالداۋ مەن ساقتاۋ دايىندىعىنا باسا نازار اۋدارىلۋى تەگىن بولماسا كەرەك.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى جانار مۇساقۇلوۆانىڭ ايتۋىنشا, وبلىس ەگىن وراعىنا جوعارى دايىندىقپەن كەلىپ, جاڭا ەگىندى جيناۋعا كىرىسىپ كەتكەن. قولداعى 6 مىڭنان استام اۆتوكولىكپەن قوسا جەكەلەگەن كاسىپورىندار مەن فيرمالاردى تاسىمالداۋ ىسىنە جۇمىلدىرۋ كوزدەلگەن. استىق قابىلداۋعا جالپى سىيىمدىلىعى 3,3 ميلليون توننانى قۇرايتىن 50 ەلەۆاتور اتسالىسادى. ولار تاۋلىگىنە 150 مىڭ توننا استىق قابىلداپ, 120-140 مىڭ تونناعا جۋىعىن كەپتىرىپ, تازالاي الادى. بىلتىر «ەڭبەك-نان» جشس 60 مىڭ توننالىق ەلەۆاتوردى پايدالانۋعا بەرسە, بيىل «KID Trade» جشس 52 مىڭ توننالىق استىق قابىلداۋ كاسىپورنىن ىسكە قوستى. «زەنچەنكو جانە ك» سەرىكتەستىگى سالىپ جاتقان 30 مىڭ توننالىق ەلەۆاتور تاياۋ ارادا بوي كوتەرەدى. بۇدان تىسقارى اگروقۇرىلىمدارداعى قويمالاردىڭ سىيىمدىلىعى 2,4 ميلليون توننانى قۇرايدى. ءىرى شارۋاشىلىقتاردىڭ استىقتى پوليەتيلەن قويمالاردا ساقتاۋ تەحنولوگياسىن مەڭگەرىپ العانى قۇپتارلىق. بۇل ءادىس شىعىندى 20-25 پايىز ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جەرگىلىكتى ەلەۆاتورلاردا جارتى ميلليون توننادان استام بىلتىرعى استىقتىڭ ساقتاۋلى جاتقانىن ەسكەرسەك, ەلىمىزدىڭ وزگە ايماقتارىنا ورنالاستىرۋدى بارىنشا جەدەلدەتپەي بولمايدى. ايتپەسە, ەرتەڭ ىسكە قولبايلاۋ تۋعىزۋى ابدەن مۇمكىن. استىقتى ساقتاۋ جانە كەپتىرۋ قىزمەتى باعالارىن نەگىزسىز وسىرمەۋ جايى دا ويلاستىرىلعان. جاۋاپتى ناۋقانعا قاجەتتى 75 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن تاسىپ-جەتكىزۋ ءتيىستى وپەراتورلارعا جۇكتەلگەن. ەگىن ورۋعا جاپپاي كىرىسكەن اۋدانداردىڭ ءبىرى – اقجار. مۇندا ايماق باسشىسى س. ءبىلالوۆ بولىپ «بوگبي» كومپانياسىنا قاراستى «اقنيەت اقجار», «جاڭا اۋىل», «كيەۆسكوە سەۆەر» جشس-ى مەن «بۇلانباي شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. كومپانيا ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار ارىنعازين جانار-جاعارمايدىڭ جەتكىلىكتىلىگىن, استىق دەستەلەپ, باستىرۋعا «دجون دير», «كلاسس» ءتارىزدى 130-عا تارتا شەتەلدىك كومباين تارتىلعانىن جەتكىزدى. – بىلتىر قۋاڭشىلىق جىلى گەكتار بەرەكەلىلىگىن 13 تسەنتنەردەن اينالدىرساق, بيىلعى مەجەمىز – 20 تسەنتنەر. بۇل تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان تارتۋىمىز بولماق. بيىلعىداي مول استىققا 15 جىلدان كەيىن كەنەلىپ وتىرمىز, – دەيدى اۋدان اكىمى اعزام تاستەمىروۆ. سەرىك سۇلتانعازى ۇلى ودان كەيىن اققايىڭ, م.جۇماباەۆ اۋداندارىنا كەلدى. «بازە-سەۆەر» سەرىكتەستىگىندە وراقتىڭ قىزىپ سالا بەرگەنى بايقالادى. «قىر كەمەلەرى» بەلۋاردان كەلەتىن, ماساعى كەرەقارىس ەگىنگە شالعى ءتۇسىرىپ, ادام قۇشاعىنا سىيمايتىن اتجالدار ارتتا قالىپ بارادى. شارۋاشىلىق جەتەكشىسى فرۋنزيك اكوپيان ك ۇلىم قاعادى. ازىرگە ءتۇسىم 25-27 تسەنتنەردەن اينالۋدا. بەرەكەلى گەكتارلار ءالى الدا. كۇن رايىن بەرسە, جوعارى ءونىمدى تەحنيكالارمەن جيناپ الۋ قازىر-اق, دەيدى ول قولىن سەرمەي سويلەپ. الەكساندر شتاح يەلىگىندەگى شارۋاشىلىق ديقاندارىنىڭ دا قيمىلى شيراق. 17 مىڭ گەكتار القاپتىڭ استىعىن جيناۋعا ءبارى ءبىر كىسىدەي كىرىسكەن. «مايبالىق» جشس 24 مىڭ گەكتار جەردىڭ استىعىن دەستەلەپ, باستىرۋعا 4 «دجون دير», 5 «كلاسس» جانە ءبىر-بىردەن «»دون-1500», «ۆەكتور» كومبايندارىن قوسقان. قاي شارۋاشىلىقتا بولماسىن كومباينشىلار مەن مەحانيزاتورلاردىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە جاعدايدىڭ جاسالعانى بىردەن بايقالادى. ەگىس باسىندا اسحانالار ۇيىمداستىرىلعان. ەڭبەككە ىنتالاندىرۋدىڭ شارالارى بەلگىلەنىپ, ماتەريالدىق جاعىنا باسا كوڭىل بولىنگەن. وبلىس اكىمى جاۋاپتى ناۋقاندى ۇيىمشىلدىقپەن وتكىزۋگە بيلىك ورىندارى تاراپىنان بارلىق جاعدايدىڭ جاسالاتىنىن, ەگىنشىلەر ءۇشىن ءار كۇندى ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەتتىگىن تاعى ءبىر ەسكە سالدى. ءومىر ەسقالي, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
