ساپالى ءبىلىم سانمەن ولشەنبەيدى

كەشە ەلورداداعى ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءداستۇرلى تامىز ءماسليحاتى بولىپ ءوتتى. ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك ىرساليەۆ, استانا قالا­سىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ, ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باستىعى ءاسيما بيمەندينا قاتىسقان ءماسليحاتتا ەلىمىزدىڭ جانە استانانىڭ وقۋ-اعارتۋ سالاسىنا قاتىستى كوپتەگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر ءسوز بولدى. بيىلعى تامىز كەڭەسىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى العاشقى ماسەلە بوي­ىنشا ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك ىرساليەۆ ءسوي­لە­دى. ول اڭگىمەسىن ەلوردا مەكتەپ­تەرى­نىڭ تۇلەكتەرى ۇلتتىق ءبىر­ىڭ­عاي تەستىلەۋدى جاقسى تاپسىر­عان­دى­عىنان, بىراق بيىل استانانىڭ بىردە-ءبىر مەكتەبى ەلىمىزدىڭ «ءۇز­دىك 100 مەكتەپ» رەيتينگىسىنە ەنبەي قالعاندى­عى­نان باستادى. ءاري­نە, سەبەپ بار­شىلىق. ءبىلىم سالا­سىنا قاتىس­تى تۋىنداپ وتىرعان ماسەلەنى تەك ءبىر جاقتىلى ەمەس, ونىڭ سەبەپ-سالدارىن جان-جاق­تان ىزدەپ, كوپجاقتى دەڭگەيدە قا­راستىرعان ءجون, دەدى ۆيتسە-مينيستر. سونىمەن قاتار, س.ىر­سا­ليەۆ استانا قالاسىندا 1-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردىڭ 62,5 پايىزى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتىلعاندىعىن, ورتاشا رەس­پۋبليكالىق كورسەتكىش بوي­ىن­شا ول 43,6 پايىزدى قۇراي­تىندىعىن اتاپ ءوتتى. ساپالىق كورسەتكىش تەك ساندارمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. تىزبەكتەلگەن قۇر­عاق سانداردان گورى ناقتى كىرىسكەن جانە اياقتالعان تىڭعى­لىقتى ءىس-ارەكەتتەرمەن كوز­گە كورىنگەن الدەقايدا ءتيىمدى بو­لارى ءسوزسىز. ويتكەنى, جىل سايىن مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ سانى وسكەنى­مەن, ەلىمىز بويىن­شا جاسىنا تول­عان, الايدا بالا­باقشاعا بارۋ ءۇشىن ءالى دە كەزەكتە تۇرعان ءبۇل­دىر­شىندەر سانى وتە كوپ. سوندىق­تان بۇل وزەكتى ماسە­لە تەزىرەك ءوز شەشىمىن تاۋىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر. ۆيتسە-مينيستر سونداي-اق استانادا جۇمىس ىستەيتىن جوعارى ساناتتى مۇعالىمدەردىڭ سانى ورتاشا رەسپۋبليكالىق كورسەت­كىش­­تەن جوعارى ەكەندىگىنە دە توقتا­لىپ ءوتتى. ول «استانا ۇس­تازدارى­نىڭ ەڭبەك ءوتىلى ەڭ جوعارى» دەگەن پىكىردە ەكەنىن دە جاسىرعان جوق. بۇل دەگەنىمىز ەڭبەك ءوتىلى 20 جىل­دان اساتىن پەداگوگتاردىڭ سانى رەسپۋبليكا بويىنشا 31,1 پايىز بولسا, ەلوردادا 40,5 پايىزدى قۇراپ وتىر دەگەن ءسوز. قازاقستاندا ءبىلىم بەرۋ سالا­سى­نا مامانداردى دايارلايتىن جوعا­رى وقۋ ورىندارىنىڭ سانى قىس­قار­تىلاتىندىعى دا تامىز ءماس­ليحاتى بارىسىندا ءمالىم بول­دى. بۇل تۋرالى دا ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى ءمالىم ەتتى. سون­داي-اق ول ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى پەداگوگيكالىق ما­مان­­دىق­تاردا وقيتىن ستۋدەنتتەرگە ءشا­كىرتاقىنى ەكى ەسەگە كو­بەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن دا جەتكىزدى. ال پەداگوگيكالىق ما­مان­دىق­تارعا گرانتتاردىڭ سانى 35-50 پايىزعا ارتتىرىلاتىنىن دا جاقسى جاڭالىق دەۋىمىز كەرەك. ءبىلىم – تامىرى تەرەڭ, تانى­مى مول ەرەكشە ۇعىم, دەپ ءوز ءسو­زىن باستاعان استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ الەمدىك تاجىريبەدەگى ءبىلىم سالا­سىنىڭ جەتىستىكتەرىن سارالاي كەلە, استانادا 33 بالاباقشا ىسكە قو­سىلاتىنىن, بۇل بالاباقشا­لار­داعى ورىننىڭ تاعى 9095-كە كوبەيەتىنىن بىلدىرەتىنىن كولدە­نەڭ تارتتى. سونىمەن قوسا, 5 ورتا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالا­تىندىعى تۋرالى اقجولتاي حابار­دى دا جەتكىزدى. قالا اكىمىنىڭ اي­تۋىنشا, 2011 جىلى استانا قالا­سىنىڭ ءبىلىم سالاسىنا جالپى 16 ملرد. 074 ملن. تەڭگە ءبولىنىپتى. بۇل 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ. سوندىقتان دا بولىنگەن قاراجاتتىڭ كولەمىنە قا­راي اتقارىلعان ىستەردىڭ دە ساپاسىن لايىقتى باعالاۋعا بولا­تىن ءتارىزدى. ي.تاسماعامبەتوۆ قالاداعى ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى تاعى ءبىر تۇيتكىلدى ماسەلەگە توقتالىپ ءوتتى. ارنايى ستاتيستيكالىق مالىمەت­تەرگە سۇيەنسەك, بۇگىنگى تاڭدا استانا قالاسىندا 49 000 بالدىرعان بالاباقشا كەزەگىندە تۇر, ولار­دىڭ 18 525-ءى بالاباقشاعا شۇعىل بارۋى كەرەك. ءبىلىم بەرۋ وردالا­رىنداعى ورىن تاپشىلىعى تەك مۇنىمەن شەكتەلمەيدى, وقۋشى­لار اراسىندا دا ورىن جەتىسپەۋشىلىك بايقالادى. سوندىقتان دا بيىل بۇل پروبلەمالار اسا سال­ماقتى بولىپ وتىر. اكىمنىڭ بايانداماسى بارى­سى­نان بيىل قالا اكىمدىگى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن 26 مەكتەپتىڭ 11-ءىنىڭ اۋلاسىنا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەندىگى بەلگىلى بولدى. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 600 ملن. تەڭگە قاراجات جۇمسالعان كورىنە­دى. مەكتەپتەر جابدىقتالۋى جا­عىنان جامان ەمەس ەكەن. ساپاسىز وقۋلىقتار ماسەلە­سىنە دە اكىم ارنايى توقتالىپ ءوتتى. ي.تاسماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىن­شا, جاقسى وقۋلىق جاڭا ۇرپاققا بۇگىنگى ءومىر تۋرالى قولدانبالى ءبىلىم بەرىپ قانا قويماۋى ءتيىس, ول ەرتەڭگى كۇنى وقۋشى سۇيەنە الا­تىن, وسى ءبىلىمدى جاڭا جاعداي­لاردا پايدالانا الاتىنداي بەرىك ىرگەنى قالاۋى قاجەت. استانا اكىمى قالا مەكتەپتەرى ءۇشىن كەلەر جىلدان باستاپ الەۋ­مەت­تىك تاعام كومبيناتى سالىنا­تىندىعىن دا جاريا ەتتى. اكىم اتاپ كورسەتكەندەي, استانا مەك­تەپ­تەرىنىڭ 1-4 سىنىپ وقۋشىلارى ىستىق تاماقپەن 2009 جىلدان بەرى تولىعىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بۇل – 35 675 وقۋشى. 1-4 سى­نىپ وقۋشىلارىن, مەكتەپالدى مە­كەمەلەردى, تۇرمىسى تومەن جانە كوپبالالى وتباسىلاردا تۇ­را­تىن وقۋشىلاردى ىستىق تاماق­پەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2011 جىلدىڭ بيۋدجەتىندە 1 ملرد. 265 ملن. تەڭگە قاراس­تىرىلىپتى. استانا قالاسى ءبىلىم باسقار­ماسىنىڭ باستىعى ءاسيما بيمەندينا دا الدا اتقارىلۋعا ءتيىستى كوپتەگەن ىستەرگە توقتالدى. ءبىلىم ساپاسىن بۇدان دا جوعا­رى­لاتۋ كەرەكتىگىن, وقۋشىلار­دىڭ ءبىلىم دەڭ­گەيلەرىن تەك قا­تىپ قالعان زاڭ­دىلىق بويىنشا عانا ەمەس, ولار­دىڭ دۇنيەتا­نىمىن, ادامگەرشىلىك جانە وتانسۇيگىشتىك قاسيەت­تەرىن ارت­تىرۋ ارقىلى دا كوتەرۋ­گە بو­لاتىنىن اتاپ كورسەتتى. شەشەن ءسوزىن ءارى قاراي استانانىڭ جاڭا مەكتەپتەرىندەگى ستوماتو­لو­­گيا­لىق كابينەتتەر تولىق پايدا­لانىلماي وتىرعاندىعى­مەن جال­عاس­تىردى. مۇنداي جاع­داي وقۋ­شى­لاردىڭ دەنساۋ­لى­عىنا دەگەن جەڭىل كوزقاراس قالىپتاستىرۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىگىن دە ايتىپ قال­دى. ديسپانسەرلىك ەسەپتە بار­لىعى 12 مىڭ 280 بالا تۇر. ءبىرىنشى كەزەكتى نەرۆ جۇيەسىنىڭ سىر­قات­تارى الادى, ودان كەيىن تىنىس الۋ ورگاندارى جانە قان اۋرۋ­لارى كەلەدى. بۇل مالىمەت, ەڭ ال­دىمەن, اتا-انالاردىڭ الاڭ­داۋ­شى­لىعىن تۋدىرۋى ءتيىس. ارينە, بالالار ءبىلىم مەكەمەلەرىندەگى مەديتسينا قىزمەتكەر­لەرىنىڭ ۇدايى ءجىتى باقى­لاۋ­ىندا جۇرەدى. بىراق, مەكتەپ قا­بىرعاسىندا بىلىكتى مە­ديتسي­نا­لىق كومەك كورسەتۋگە ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرى جوق», دەدى ءا.بي­مەندينا. سونداي-اق, ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باستىعى مە­دي­تسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ شتا­تىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە بەرۋ ماسەلەسىن كوتەردى. تامىز ءماسليحاتى سوڭىندا ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك ىرساليەۆ ءۇش ۇس­تازدى «قازاقستان رەسپۋبليكا­سى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى» توسبەلگىسىمەن جانە تاعى ءۇش پە­داگوگتى ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگىنىڭ ى.ال­تىنسارين اتىن­داعى ءتوس­بەل­گىسىمەن ماراپاتتادى. ءوز كەزەگىندە استانا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ مەكتەپتەر مەن مەكتەپالدى ءبىلىم مەكەمەلەرىنىڭ 10 قىزمەتكەرىنە پاتەر كىلتتەرىن تابىس ەتىپ, «ەڭ ۇزدىك سايت» قالالىق بايقاۋى­نىڭ قورىتىندىسىن جاريالا­دى. اكىم ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ العان №54 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ, ەكىنشى ورىندى يەلەنگەن №31 مەكتەپ-گيمنازيا­نىڭ جانە ءۇشىن­شى ورىنعا يە بولعان №2 مەكتەپ-گيمنازيانىڭ وكىل­دەرى­نە سىيلىقتار تاپسىردى. اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.