بەيبىت كۇننىڭ باتىرى

قۋان, قازاق! عاسىرلاردىڭ قا­لىپ قويماي شيرەگىندە, بۇگىنگە جەتكەن اتامۇرا ونەرىڭە, قازاق سپورتىنىڭ تورەسى – كۇرەسىڭە قو­عام­نىڭ بەتى بۇرىلدى. جاۋىرىنى قاقپاقتاي, جۇ­دى­رىعى توقپاقتاي, شىنجىر بالاق, شۇبار ءتوس, بۇقا مويىن, بۋرا سان جىگىتتەرىڭ ءبىر كۇن بويىنا استانادا جايىلعان كىلەم ۇستىندە جان بەرىسىپ, جان الىستى. «قازاقستان بارىسى» اتانۋ ءۇشىن. الامانعا قاتىسقان ال­پىس بالۋان­نىڭ ىشىنەن سىردىڭ سۇل­تانى الدى­نا ادام سالمادى. ۇكىلەپ قوسقاندا, ءۇمىتتى اقتادى. بابى مەن باعى قاتار كەلگەن جىگىتتى جاراتقان جاق­تا­دى. سولايشا, ۇلان رىسقۇل قا­زاق­تىڭ تۇيە بالۋانى اتاندى. تۇڭ­عىش وتكىزىلگەن جارىستىڭ تۇڭعىش جەڭىمپازى بولدى. «قورقىت اتا» اتىنداعى اۋە­جاي­دا كوك بايراق قالىقتاپ تۇر. حالىق تارلانىن تراپتان كۇتىپ الدى. قىزىلوردالىق بالۋانداردى باستاپ بارعان وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماديار الدوڭ­عاروۆ, وبلىستىق سپورت جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ باستىعى سا­دىق مۇستافاەۆ پەن تۇڭعىش «قا­زاقستان بارىسى» اتاعىن جەڭىپ ال­عان ۇلان رىسقۇلدىڭ توبەسى كورىن­گەن­دە ەل العىسىن ەكى ەسەلەپ جاۋ­دىر­تىپ جاتتى. چەمپيون حالىقتىڭ قۇشاعىنا كۇمپ بەرىپ قويىپ كەتتى. بارلىعى قولىن قىسىپ, ارقاسىنان قاعىپ, جەڭىسىمەن قۇتتىقتاپ جا­تىر. ۇلاننىڭ بويىندا الدەبىر سە­زىمدەردىڭ ساپىرىلىسىپ جاتقانى كوزىنەن كورىنەدى. ەڭگەزەردەي جىگىت ەلپەڭ قاعىپ ءجۇر. ۇلتتى ۇيىس­تىر­عان, جۇرتتى جۇمىلدىرعان ءساتتىڭ كۋاگەرى بولدىق. جادىراعان جۇرت­پەن بىرگە ءبىز دە اسپاندا قالىقتاپ ۇشىپ جۇرگەندەيمىز... – ۇلى ونەرىمىز, قازاق كۇرەسىنەن وتكەن تۇڭعىش «قازاقستان بارىسى» جارىسىنا اتتانار الدىندا ەلدىڭ باتاسىن الىپ, اقجارىلقاپ كوڭىل­دەرى مەن تىلەكتەرىن ارقالاپ كەتىپ ەدىك. مىنە, بۇگىن سول ەلدىڭ باتا­سى­نىڭ ارقاسىندا جەڭىسپەن ورالىپ وتىرمىز, – دەپ باستادى ءسوزىن سا­دىق مۇستافاەۆ. – قازاق كۇرەسىنە بۇرىن-سوڭدى مۇنداي قامقورلىق جاسالماعان. وسىدان جيىرما جىل بۇرىن كۇرەستەن قول ءۇزىپ كەتكەن جىگىتتەر قايتا ورالدى. ءتىپتى, باسقا كۇرەس تۇرلەرىنەن وليمپيادا مەن الەمدە جۇلدەگە جەتكەن بالۋاندار دا قاتىستى. سولاردىڭ اراسىنان ءبىزدىڭ ۇلان رىسقۇلدىڭ جەڭىسكە جەتكەنى توبەمىزدى كوككە جەتكىزىپ وتىر, – دەپ سا­باق­تادى اڭگىمەسىن ءارى قاراي. شوڭمۇرىن بالاسىنىڭ شوڭ ىستەرگە ۇيىتقى بولىپ جۇرگەنىن بىلەمىز. جىل سايىن قازاق كۇرەسىنەن وب­لىستا «التىن بەلبەۋ» اتتى جا­رىس وتەدى. «قازاقستان بارىسىنىڭ» باس­تاۋى وسى جارىستا جاتىر دەسەك, اقي­قات­تىڭ اۋىلىنان الىس كەتپەيمىز. ەكى جىل قاتارىنان وتكەن جارىستا رۋسلان ابدىرازاقوۆ ولجا سالعان. ول دا وسى سادىق باپكەردىڭ شاكىرتى. وسى ارادا ايتپاي كەتۋ ايىپ بولار. ۇلان رىسقۇل مەن رۋسلان ءابدى­را­زاقوۆ ءبىر ءۇيدىڭ بالاسى. ءبىر انا, ءبىر اكەدەن تۋعان. تەتە وسكەن. ەكەۋىنىڭ ارا­سى ەكى جاس قانا. ءبىر ۇيدەن شىق­قان قوس بالۋان 1/8 فينالدا بەلدەستى. ونى كورەرمەن قاۋىم جاقسى بىلسە كەرەك. وسى تۋراسىندا باپكەردەن سۇرادىق. – ارينە, ءبىر اكە, ءبىر شەشەدەن تۋعان, ءبىر باپكەردەن ءتالىم العان ەكى بالۋاننىڭ 1/8 فينالدا جولى­عۋى ءبىز ءۇشىن تۋرنيردەگى «اتتەگەن-اي­دىڭ» ءبىرى بولدى. «كۇش اتاسىن تانىماس» دەگەنمەن, قازاقى ءداستۇر­دى قانىنا سىڭىرگەن جىگىتتەر عوي. ءىنىسى اعاسىنا جولىن بەردى. ءسويتىپ, ۇلان سەنىمدى اقتادى, – دەدى باپكەر. – قازاق كۇرەسىنە وبلىس باس­شىسى بولاتبەك قۋاندىقوۆ ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءبىزدىڭ بۇگىن جە­ڭىسكە جەتۋىمىزگە سول كىسىنىڭ كومەگى كوپ. بۇ­يىرتسا, وبلىستا قازاق كۇ­رە­س­ىنە ار­نال­عان كەشەن سالۋ ويى­مىز­دا بار. سولايشا, سپورتشى­لار­دىڭ الاڭسىز جاتتىعۋىنا الداعى ۋاقىتتا دا قام­قور­لىق جاسالا بەرمەك. كەشە «قا­زاق­ستان بارىسىنىڭ» كەلەر جىلعى جارىسى ءتۋرنيردى ۇتىپ العان وبلىس­تا وتەدى دەگەن اڭگىمە ايتىلدى. ەگەر ولاي بولا­تىن بولسا, قىزىلوردا وبلىسى كەلەسى جىلعى جارىستى وتكىزۋگە ساقا­داي-ساي دەۋگە نەگىز بار, – دەدى وب­لىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­با­سارى ماديار الدوڭعاروۆ. – سىر ءوڭىرىنىڭ تۋىن جىقپاي, الا­­مان جارىستا, ءدۇبىرلى دودادا جە­ڭىسكە جەتتىك. الاقايلاعان الەۋ­مەت­تىڭ اق-ادال نيەتىن اقتادىق دەپ وي­لاي­مىن. مەن بۇل جەڭىسىمدى باپكەرىم سادىق مۇستافاەۆقا ارناي­تى­نىم­دى ايتتىم. ويتكەنى, مەنىڭ وسىن­داي بيىككە كوتەرىلۋىمە ول كىسى­نىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور. بالا كۇ­نىم­نەن كۇرەستىڭ الىپپەسىن ۇيرەتىپ, ساناما ءسىڭىردى. سونداي-اق, بۇل – سىر ءوڭى­رى­نىڭ جەڭىسى. ەڭ باستىسى – بۇل جەڭى­سىمدى قازاق ەلى تاۋەلسىز­دىگىنىڭ 20 جىلدى­عىنا ارنايمىن, – دەدى ۇلان بىزگە. بالۋاننان قاي بەلدەسۋدىڭ قيىن تيگەنىن سۇرادىق. ول جارتىلاي فينالداعى بەلدەسۋ مەن فينالداعى كۇرەسىن اتادى. راسىندا دا, ۇلان جەڭىسكە وڭاي جەتە سالعان جوق. سونان سوڭ الداعى جوسپارىمەن ءبولىس­تى بالۋان. «بۇيىرتسا, ەندى وليم­پياداعا دايىندالامىز. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, مەن دزيۋدو كۇرەسىمەن دە اينالىسامىن. ەندىگى بيىك – لوندون وليمپياداسى», – دەدى ول. راس, بۇگىندە اسا اۋىر سالماق بو­يىنشا ۇلان رىسقۇل دزيۋدو كۇرە­سى­نەن ۇلتتىق قۇراماداعى ءبىرىنشى ءنو­مىرلى سپورتشى. ەندەشە, ەندىگى باعى­نار بيىك وليمپ تۇعىرى بولسىن دەيىك. ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا.