ناقتى كومەك

سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ يىۇ اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ سوماليگە قاتىستى توتەنشە وتىرىسىندا ءسوز سويلەدى. ءبىز تۇركيا سىرت­قى ىستەر ءمينيسترى جوعارى ءمارت­ە­بەلى احمەت داۋىتوعلۋعا جانە يسلام ىن­تىماقتاستىعى ۇي­ى­مىنىڭ باس حات­شى­سى ەكمەللەدين يحسانوعلۋ مىر­زاعا بۇگىنگى كۇنى ماڭىزدى­لى­عى اسا جوعارى يىۇ اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ سوماليدەگى ماسەلەگە قاتىستى توتەنشە وتىرىسىن ىس­تام­بۇلدا ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرەمىز. تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى جو­عارى مارتەبەلى رەدجەپ تايىپ ەر­دو­عاننىڭ وسى جينالىسقا قاتى­سۋى جانە ونىڭ سومالي ماسە­لە­سىندە كورسەتىپ وتىرعان قولداۋى يسلام تىلەكتەستىگىنىڭ ايقىن ءۇل­گىسى دەپ اتاۋعا بولادى. ءبىز, سو­ما­ليدىڭ پرەزيدەنتى جوعارى ءمار­تە­بەلى شەيح شاريف احمەد مىر­زا­نىڭ وسى كەزدەسۋىمىزگە قاتىسىپ جانە ءوزىنىڭ ەلىندەگى احۋال بوي­ىنشا جەكە ءوزىنىڭ باعالار بەرگەنىنە ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز, دەدى ءوز سوزىندە ە.قازىحانوۆ. افريكا مۇيىسىندەگى بىرقاتار اۋماقتاردا ەڭ اۋىر قۋاڭشى­لىق­تىڭ سالدارىنان بارشا شىعىس افريكا اۋماعىنداعى ەلدەردە ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعى ورىن الۋدا. «60 جىلدىڭ ىشىندەگى ەڭ اۋى­رى» بولىپ ەسەپتەلەتىن بۇل قۋاڭ­شىلىق سوماليدە, ەفيوپيادا جانە كەنيادا كەڭىنەن ەتەك جاي­ىپ, بۇۇ مالىمدەۋىنشە, 12 ملن.-نان استام حالىقتىڭ تىرشىلىگىنە قاۋىپ توندىرۋدە. افريكا ءمۇيىسى ماڭايىنداعى جانە ونداعى ەلدەر, سونىڭ ىشىندە دجيبۋتي, سۋدان, وڭ­تۇستىك سۋدان ەلدەرى جانە ۋگان­دانىڭ بىرقاتار بولىگى, ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعىنا ۇشىراپ وتىر. بىراق تا ەڭ كۇردەلى جاعداي سوماليدە ورىن الىپ, ونىڭ ءوڭتۇس­تىگىندەگى 2.8 ملن. حالقى بار ءبىر بولىگىندە داعدارىس ەڭ قاتتى اسەر ەتۋدە. كەلەسى ايلاردا داعدارىس قيىنداي تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە, ونىڭ ەڭ شارىقتاۋ شەگى تامىز بەن قىركۇيەك ايلارىنا كەلەدى. كەڭ اۋقىمدى كومەك كور­سەتۋ كەم دەگەندە 2011 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا دەيىن جالعا­سۋى قاجەت. سوڭعى 20 جىلدا بۇل «كوزگە كورىنبەيتىن» الەم كارتاسىنداعى ىستىق نۇكتە بولىپ سانالىپ كەلدى. ۇيىم وسى حالىقتى امان الىپ قالۋ ءبىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمىز دەپ بىلەدى, دەدى ءوز سوزىندە ە.قازى­حا­نوۆ. جاقىندا استانادا وتكەن يىۇ مينيسترلەرى كەزدەسۋى بارى­سىن­دا سوماليدەگى جاعدايعا قا­تىس­تى شەشىمدى تابۋ مەن وسى ەلگە ارنالعان سەنىم قورىن قۇرۋ تۋ­رالى يىۇ ەكى دەربەس قارار قا­بىلدادى. قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ مۇشە مەملەكەتتەرگە يىۇ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى بوي­ىنشا قاۋىرت كومەك كورسەتۋ مەن قۋاڭشىلىققا قارسى ۇزاق مەرزىمدى قور قۇرۋدى ۇسىنعان بولاتىن. ءبىزدىڭ ەلىمىز بارلىق جان-ءجۇ­رە­گى­مەن باس حاتشىنىڭ سوماليدەگى اشارشىلىققا ۇشىراپ جاتقان حالىققا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قا­سيەتتى رامازان ايىندا جەكە تۇل­عالىق جاردەم جيناۋ ماقساتىندا كەڭ قوعامدىق اۋقىمدا اتسالىسۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن ۇلكەن ىقىلاسپەن قولدادى. مۇنى يسلام تىلەكتەستىگىنىڭ ىزگى كورىنىسى دەۋگە بولادى. بۇگىنگى كۇندە يىۇ – سوماليگە گۋمانيتارلىق كومەكتى تولىق­تاي جەتكىزۋگە مۇمكىنشىلىگى بار جالعىز حالىقارالىق ۇيىم. وپ­پو­زيتسيالىق جاساق توپتاردىڭ ءىس-ارەكەت ەتۋگە تىيىم سالۋىنا وراي بۇۇ اگەنتتىكتەرى مەن باتىس قاي­ى­رىمدىلىق قورلارى ەلدىڭ كوپ­شىلىك اۋماقتارىندا جۇمىس ىستەۋ­گە مۇمكىنشىلىكتەرى بولماي وتىر. سوندىقتان ءبىزدىڭ كەزدە­سۋىمىزدىڭ ماقساتى مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ ىسكە اسىرىلىپ وتىر­­عان گۋماني­تار­لىق وپەرا­تسيا­عا ءىس جۇزىندە كومەك كور­سە­تۋگە ىنتالاندىرۋ بولدى, دەدى ءوز سوزىندە ە.قازىحانوۆ. ىسكەرلى تۇردە, ءىس-قيمىلدارعا باعىتتالعان جانە كەزدەسۋدىڭ ءنا­تي­جەسى بويىنشا بىرقاتار ەلدەر­دىڭ تاراپتارىنان ناقتى ۇلەس قو­سۋعا وزىنە مىندەت العان بۇل شا­رانى ريزاشىلىقپەن اتاپ وتكىم كەلەدى. يىۇ كەلەسى باسىمدى با­عىت­تاردى: ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن, دەنساۋلىق ساقتاۋ, اۋىز سۋمەن قام­تاماسىز ەتۋدى جانە ەكونو­مي­كا­لىق قايتا قۇرۋدى قامتيتىن ارنايى باعدارلاما دايىندادى. قاتىسۋشىلار گۋمانيتارلىق اسپەكتىلەرمەن بىرگە سوماليدەگى بو­لا­شاق ساياسي تۇراقتىلىقتى ور­نىق­تىرۋ جانە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا يىۇ ىسكە اسىرا الاتىن ءادىس جولدارىن تالقى­لادى. كەز­دەسۋدىڭ ناتيجەسى بوي­ىن­شا وسى ەلدىڭ بەرەكەلى بولا­شاعىن قۇرۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ مىندەتتەمەلەرىمىزدى ايقىنداي­تىن قورىتىندى كومميۋنيكە قابىلداندى. وسى ءىس-ارەكەتتەردىڭ ەكىنشى جالعاسى رەتىندە يىۇ باس حات­شىسى ۇسىنعان يسلام ەلدەرىندەگى مەملەكەتتىك ەمەس قايىرىم­دى­لىق قۇرىلىمدار مەن قورلاردىڭ سوماليدەگى ءىس-ارەكەتتەرىن ۇيلەس­تى­رۋگە ارنالعان ىزگىلىك كومەك كور­سەتۋ كواليتسياسىن قۇرۋ جونىندەگى ءساتتى باستاماسىن اتاپ وتۋگە رۇق­سات ەتىڭىزدەر. كواليتسيانىڭ ءبىرىنشى كەزدەسۋى ىستامبۇل قالاسىندا 28 شىلدەدە يىۇ اياسىندا ءوتتى, دەدى وسى ورايدا ە.قازىحانوۆ ءسوزىن اياقتاي كەلە, ول يىۇ سىمك توراعاسى رەتىندە, قازاقستاننىڭ سوماليمەن بىرگە تىلەكتەستىگىمىز­دىڭ كورسەتەتىن ورتاق كۇش-جىگە­رىمىزدە باسقوسۋعا مۇمكىنشىلىك بەر­گەن وسى ماڭىزدى كەزدەسۋدى ۋاقتىلى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن تۇركيا ۇكىمەتىنە جوعارى باعا بەرە وتىرىپ, جەكە تۇردە جوعارى مارتەبەلى رەدجەپ تايىپ ەردو­عان­عا جانە احمەت داۋىتوعلۋ مىر­زاعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن, دەدى. سونىمەن بىرگە, وسى ورايلى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, يىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەت­تە­رى­نە, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدا­رى­نا سوماليدەگى قۋاڭشىلىققا ۇشى­راعاندارعا ناقتى كومەك كور­سەتكەندەرى ءۇشىن ۇلكەن العىسىن ءبىلدىردى.