روزا باعلانوۆاعا قويىلماعان ەسكەرتكىش ۆيكتور تسويعا بۇيىرايىن دەپ تۇر

كىمدەردىڭ تابانىنىڭ ءىزى قال­ماعان توپىراق بۇل؟! تاع­دىر­دىڭ ايداۋىمەن تالاي جاي­ساڭ جەرىن باسىپ, اۋاسىن جۇ­تىپ, سۋىن ءىشىپ, وتىن وتتاعان عوي. كەيبىرى ءبىزدى زەرتتەۋ ءۇشىن كەلسە, ەندى ءبىرى ايداۋعا ءتۇسىپ كەلدى. قازاق توپىراعىندا تا­لاي­دىڭ ءىزى سايراپ جاتىر. سونداي ادامنىڭ ءبىرى – ۆيك­تور تسوي. بىلەتىندەر, بالا ۆي­تيا­نىڭ سىردىڭ سۋىنا سيراعىن باتىرىپ, ىستىق كۇنىنە ارقاسىن قىزدىرعانىن ايتادى. شاڭىنا اۋناپ, قاراتىرسەكتەرمەن قاعى­سىپ ويناعانىن جەتكىزەدى. بالا­لىق شاعىنىڭ ءبىرشاما بولىگى اقمەشىت القابىندا ءوتىپتى. قاۋ­ى­­ن-قاربىزىن جەپتى. بالى­عىن اۋلاپتى. كەيىننەن ۆيكتور تسوي سول كەزدەگى كەڭەس ودا­عىن­داعى جاستاردىڭ كۋميرىنە اينالدى. ول ايتقان ءان اۋىزدان-اۋىزعا تاراپ جاتاتىن. ول ءتۇس­كەن كينو انشلاگپەن وتەتىن. كەي­دە «ونىڭ ءاندى ناقىشىنا كەلتىرىپ ايتۋى سىردىڭ سۋىن ىشكەنىنەن ەمەس پە؟» دەگەن وي­دىڭ كەلەتىنى دە جاسىرىن ەمەس. عۇمىرى ەرتە ءۇزىلدى دەمەسەڭىز, اتاق-داڭققا كەندە بولمادى. ونىڭ ارۋاعىنا تابىناتىندار ءالى دە بار. تسوي تۋرالى دەرەك كور­سەتسە, تەلە­جاشىكتىڭ ىشىنە كىرىپ كەتەردەي بولىپ وتىرا­تىن­داردى بۇگىن دە كەزدەستىرەمىز. ءتىپتى, ءار ءۇيدىڭ سىرتىنا «تسوي جيۆ» دەگەن ءسوزدى قاشاپ جاز­عان­داردى دا كور­گەنبىز. قىسقاسى, بۇگىندە ءان­شىنىڭ ەكىنشى ءومىرى دۇركىرەپ ءوتىپ جاتىر. ونى ەندى جاسىرا المايمىز. وسىدان ءبىراز بۇرىن ءبىزدىڭ قۇلاققا «قىزىلوردادا ۆيكتور تسويعا ەسكەرتكىش ورناتىلايىن دەپ جاتىر» دەگەن اڭگىمە جەتكەن. «بۇ قالاي؟» دەپ ەلەڭدەپ قال­دىق. «جەل تۇرماسا, ءشوپتىڭ باسى قيمىلدامايدى» دەمەيتىن بە ەدى؟ سول اڭگىمە راسقا اي­نال­عالى تۇر. ەسكەرتكىشتىڭ اۆتورى رۇستەم ءالجانوۆ دەگەن ازامات ەكەن. ونىڭ ايتۋىنشا, قىزىل­ور­دادا تسويدىڭ تۋعان-تۋىستارى مەن اتاسى ماكسيم تۇرادى ەكەن. ءالجانوۆ تسوي اۋلەتىمەن ەتەنە ارالاسقان كورىنەدى. ۆيكتوردىڭ پەتەربۋرگتە ينجەنەر بولعان اكە­سىن دە, مەكتەپتە دەنە شى­نىق­تىرۋ پانىنەن ساباق بەرگەن شەشەسىن دە بىلەتىن سياقتى. – ەسكەرتكىشتىڭ جوباسىن تەك قالالىق قۇرىلىس باسقارماسى عانا ەمەس, ءانشىنىڭ بار تۋىسى, دوستارى دا قولدادى. تەك «كينو» توبىنىڭ گيتاراشىسى يۋري كاس­پاريان مەن ۆيكتوردىڭ اكەسى ەسكەرتكىشتىڭ پەتەربۋرگتە بولعا­نىن قالادى. بىراق مەن كەلىسپەدىم. قازاقستانعا ورناتىلادى دەگەن ويىمنان قايتپادىم, – دەيدى ءالجانوۆ. گيتاراسىن ۇستاپ, قاسقايىپ تۇرعان ءانشىنىڭ قولادان قۇيىل­عان بەينەسىن قالا باسشىلىعى قاي­دا ورنالاستىرۋدى ويلاپ جا­تىر ەكەن. ەسكەرتكىشتىڭ ورتالىق الاڭنىڭ قاق تورىنە ورنالاسۋى مۇمكىن ەكەنى دە ايتىلىپ قالدى. قوش دەپ اڭگىمەمىزدى وسى جەردەن ءبىر ءتۇيىپ قويالىق. وسى بىزدىكى نە؟ نەگە الدىمەن ءوزىمىزدى جارىلقامايمىز؟ ەسكەرتكىش قويساق, ءوزىمىزدىڭ مىق­تى­لار جوق پا؟ ءبىزدىڭ پايىم بىلاي: ۇلت الدىمەن ءوزىن ءبىلىپ, تانۋى كەرەك. ءوز تۇلعالارىنا قۇرمەت كور­سەتۋ­گە ءتيىس. سونان كەيىن بارىپ قانا وزگەلەرگە بەت بۇرۋى قاجەت. قاراڭىز, قايبىر جىلى الماتىدا اتاقتى «بيتلز» توبىنا ەسكەرتكىش قويامىز دەدى. ءبىر كەزدەرى «بيتلز­دىڭ» انىنە بيلەگەن بوزبالالار, بۇگىنگى بيزنەسمەندەر وزدەرى ءپىر تۇتاتىن توپقا سونداي قۇرمەت كور­سەتپەك بولعان ەكەن. بۇل باس­تا­مانى ەستىگەن زيالىلار قاتتى قار­سىلىق تانىتتى. دەگەنمەن, «بيتل­زىڭىز» قازىر كوكتوبەدە قاس­قايىپ تۇر. الماتىدان ورىن تابىلما­عاننان كەيىن اقشالى «جومارت» جىگىتتەر كوكتوبەدەن ورىن ساتىپ الىپ­تى. ءسويتىپ, سوندا ورناتىپتى. قاتەلەسپەسەك, تارازدا دا سونداي ءبىر ەسكەرتكىش بار. ول «دجەنتەلمەنى ۋداچي» ءفيلمىنىڭ كەيىپكەرلەرىنە قويىلعان. ونىڭ نە كەرەگى بار ەدى؟ ماسەلەن, اق­توبەدە ءابدىجامىل نۇرپەيسوۆتىڭ اتاقتى شىعارماسى «قان مەن تەردىڭ» كەيىپكەرلەرىنە ورنا­تىل­عان كومپوزيتسيا تۇر. قاراساڭ, كوز تويادى. كوڭىل مارقايادى. ەندى بىزگە «دجەنتەلمەنى ۋداچي» كەيىپكەرلەرى جاقىن با, الدە «قان مەن تەر­دەگى» ەلامان مەن اقبالا جا­قىن با؟ بىزدىڭشە باسى ارتىق سۇراق. بۇيرەكتەن سيراق شىعارىپ وتىر دەمەڭىز. بولماسا, تىرناق استىنان كىر ىزدەۋشىلەردىڭ دە قاتارىنان ەمەسپىز. بىزدىكى جان­اشىر­لىق. ۇلتقا دەگەن جاناشىر­لىق. اقشالى ازاماتتار از ەمەس الاشتا. دەگەنمەن, ءبىر قىنجى­لىس بار. ولاردىڭ دەنى وزگە ەلدىڭ مادەنيەتىمەن, رۋحانياتىمەن ءتار­بيەلەنگەن. اششى دا بولسا اي­تايىق, تامىرىنان ءۇزىلىپ قالعان. سوندىقتان وزگەگە قاراپ ەلەڭدەپ, سولارعا قۇرمەت كورسەتىپ, قۇراق ۇشۋعا دايىن تۇرادى. ەندى دەيمىز, قىزىلوردادا ەسكەرتكىش قوياتىن تۇلعا تۋعان جوق پا؟ ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ قايرات­كەر­لەرىن ايتپاي-اق قويالىق. ونەر­دە باعى جانعان, تۇتاس حا­لىقتىڭ كوزايىمىنا اينالعان ءان­شىلەر سىر توپىراعىنان كوپ­تەپ شىققان جوق پا؟ حالقى «اق­بايان» اتاپ كەتكەن ءمادينا ەرا­ليەۆا­عا نەگە ەسكەرتكىش قويماي­دى؟ ال قويعىش ەكەن, ماديناعا قويسىن. سىرناي سازدى سىڭ­عىر­لاعان داۋىسىمەن تۇتاس حالىقتى تەربەتكەن ءمادينا كىمنەن كەم؟ ساۋكەلەسىن جەل تەربەپ ءان ايتىپ تۇرعان ءمادينانىڭ ەسكەرتكىشىن قويۋ قيىن با؟ ولە-ولگەنشە ساحنادان تۇسپەگەن, كەشە عانا ارا­مىزدان وزعان روزا باعلانوۆاعا نەگە قويمايدى؟ تسويدان بۇرىن روزا دۇرىلدەتپەدى مە, ءارىسى ءتورت­كۇل دۇنيەنى, بەرىسى كەڭەس ودا­عىن؟ ءمۇيىزى قاراعايداي دەلىنەتىن ءبىرىنشى حاتشى بىتكەننىڭ ءبارى ونىڭ ءانىن ۇيىپ تىڭدامادى ما؟ وت پەن وقتىڭ اراسىندا ءان سالىپ, ساربازداردى جىگەرلەندىرگەن دە باعلانوۆا ەمەس پە ەدى؟ ءارى-بەرى­دەن سوڭ روزا باعلانوۆا وتانى­مىزدىڭ حالىق قاھارمانى عوي. ەسكەركىش قويۋعا لايىق ادام جوق ەمەس, بار. تەك كوز بولعانمەن ۇلت­تىق رۋح كەمشىن سوعىپ, ونى قويا الماي ءجۇرمىز. سىر وڭىرىنەن سوڭ­عى جىلدارى جارقىراپ شىققان ءبىر جىگىت بولدى. ەسىم-سويى – ءنابي ايمۇراتوۆ ەدى. «ەڭ ال­عاش­قى ماحاببات» دەپ تانىلىپ, «ءمۇم­كىن ەمەس» دەپ دۇنيەدەن وزدى. الىپ ەسكەرتكىش دەمەيمىز, وسى نابيگە ەڭ بولماسا ءبىر بيۋست ورناتۋعا بولادى عوي. وعان نە كەدەرگى؟ تسويعا دەگەن ەشقانداي قارسىلىعىمىز جوق. قاسيەتتى كىتاپتا: «الدىمەن ءوزىڭدى جارىلقا, سونان سوڭ بارىپ قانا وزگەگە قولۇشىن سوز», دەپ جازىلعان ەكەن. سول سەكىلدى الدىمەن ءوزىمىزدىڭ ارداقتىلارعا قۇرمەت كورسەتىلسە دەگەن تىلەك بىزدىكى. باسقا نيەتتەن ادامىز. ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا.