شوققاراعاي «سىباعالى» بولدى

جىلاندى تاۋىنىڭ قۇت-قويناۋ ومى­راۋىنا قوس-قاتار ورنالاسقان قوشقار­باي مەن كەڭوتكەلگە جولى تۇسكەن كىسى­نىڭ تابيعات سۇلۋلىعىنا, تۇرعىن­دارى­نىڭ ۇيىعان ىنتىماعى مەن جاراسىمدى تىرشىلىگىنە سۇيسىنبەي كەتۋى مۇمكىن ەمەس. كەشەگى-بۇگىنگى ءتالىم تاريحى قا­تار وربىگەن قوشقاربايدا ءدۇيىم جۇرتتى اۋزىنا قاراتقان اتاقتى دۇيسەن بي ەسەنكەلدى ۇلى, كەڭوتكەلدە بال ءۇندى بال­قاديشا دۇنيەگە كەلگەن. اۋىلدى جا­عا­لاي جۇگىرگەن قايىڭدار كەرىم­سال­دىڭ ۇلپىلدەگىنە ورامالىن جەلپىلدەتىپ ءۇن قوسقاندا, قالىڭ قورعان قاراعايلار قاباعىن اشىپ-جاۋىپ تەڭسەلگەندە قۇ­لاق­قا اقان سەرىنىڭ نازدى دا سازدى, اسەمقوڭىر ءانى جەتىپ, جاندۇنيەڭ جەلپىنىسكە تۇسەدى. قوس اققۋداي تارانعان ەگىز اۋىلداردىڭ ىزگىلىككە ءىز اشار نيەتى مەن پەيىلى قاسيەتتى تۇركىستاندا جەرلەنگەن بي بابانىڭ اق باتاسىمەن  وركەن ۇزارت­سا, بۇگىندەرى 104 جاستى جاعالاتقان قۇدايبەرگەن قۇسايىنوۆتىڭ تابارىك تىلەكتەرى ءار كوكىرەكتى ورگە سۇيرەپ جات­قان­داي تولقيسىڭ. ءازيز جازۋشىلار جانايدار مۋسين مەن ءمادي حاسەنوۆ كوزى تىرىسىندە وسىنىڭ ءبارىن تەبىرەنىس تىزبەسىنە ەنگىزگەن. «اتتەڭ» دەيسىڭ! بۇگىنگى­نىڭ جىرى بولەك شىعىپ تۇر عوي... جىردىڭ باستى بۇرماسى مەن ەكپىنى – ەڭبەك. كەڭوتكەلدىڭ شارۋاسىن دۋلات تىلەۋوۆ باستاعان جىگىتتەر دوڭگەلەنتىپ وتىرسا, قوشقاربايدا قايىركەن حا­سەنوۆتىڭ جاڭاشىل قادامدارىنا قول سوعاسىڭ. ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستان» بارىن سالعانىمەن, جاقسىلىقتىڭ ءبارىن جاريالاۋعا ورىن تابا الماي جاتاتىنى بار. وسىعان دا قۋاناسىڭ. ءبىز دە با­رى­ن­شا ىقشام جازۋعا تالپىنىپ, قوشقار­باي­داعى «شوققاراعاي» شارۋا قوجالى­عى­ن­ىڭ قادامدارىنان ۇلگى تارتپاقپىز. سارسەنبىنىڭ الا تاڭىندا اۋىلعا رەس­پۋبليكالىق باسىلىمداردىڭ 12 جۋر­ناليسى ساۋ ەتە قالدىق. جولباس­شى­مىز اگرووندىرىستى نەسيەلەندىرۋدىڭ رەسپۋبلي­كا­لىق «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ ءۇي­لەس­تىرۋشىلەرى. ساپار ماقساتى دا ونشا جەتىسىپ تۇرعان جوق. قوجالىققا جىل باسىندا بەرىلگەن قاراجاتتىڭ  قالاي جۇمسالىپ جاتقانىن بايقاستاۋ. قانشا سىپايىلاعانىڭمەن, استارىندا تەكسەرىس جاتىر عوي. بىراق, قايىركەن قوناق­تارىن اشىق-جارقىن, جادىراڭقى كو­ڭىل­مەن قارسى الدى. وعان نەگىز بار سياقتى. تابيعاتىنان سالماقتى جىگىت ار­تىق اڭگىمەگە بارماعانىمەن, «شوققا­را­عاي­دىڭ» شوقتىعى بيىكتىگىن سەزىپ تۇرمىز. وسىدان ون بەس جىل بۇرىن اجەپ­تاۋىر دارەجەدەگى شەنەۋنىك ساناتىنداعى قايىركەن حاسەنوۆ اۋىلعا ورالدى. بۇل ءبىر قيىن-قىستاۋ كەزەڭ ەدى. داعدارىس قىسپاعىنداعى قوشقاربايدىڭ قاباعى تۇسىڭكىرەپ, ونىڭ ۇستىنە جىلاندىنىڭ ەتەگىن ءورت شالىپ, جۇدەپ قالعان. تۇسىنە ءجيى ەنەتىن ءمادي اعاسى دا «مۇنىڭ قالاي؟» دەيتىندەي. جاس مامان جانىن سالدى. ىشتەن دە, سىرتتان دا قولداعان نيەتتەستەرى كوتەرىپ كەتتى. وسى 15 جىلدا 26 جاڭا ءۇي, زامانالىق مەكتەپ, ەڭسەلى مەشىت, ناۋبايحانا مەن دۇكەن, كوپتەگەن قورا-قوپسى سالىندى. اۋىل­داس­تارعا جۇمىس تابىلىپ, اۋزى اققا جارىدى. قايىركەن 2006 جىلى «شوققارا­عاي» اتاۋىنداعى شارۋا قوجالىعىن قۇرعان ەكەن. مۇنىڭ سەبەبىن ءوزى اشىپ ايتپاعانىمەن, بۇرىنعى ينۆەستورلار اۋقاتتانعان اۋىلدىڭ داۋلەتىنە كوز الارتا باستاعان ادەت شىعارعانىن ءتۇسى­نىپ تۇرمىز. تاجىريبەلى باسشى جۇمىس­قا قۇلشىنا كىرىسىپ, ءوز ارباسىن ءتيىمدى ءارى ەركىن سۇيرەي ءبىلدى. اۋىل شارۋا­شى­لىعى ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋدى ماق­سات سانايتىن ول 1000 گەكتار ەگىستىكتى كۇتىپ-باپتاۋمەن شەكتەلمەي, ەتتىك جانە سۇتتىك باعىتتاعى مال شارۋاشى­لىعىن دامىتۋدى كوزدەۋدە. رەسپۋبليكالىق «اۋىل شارۋاشىلىعى نەسيە كورپورا­تسياسى» اق بۇل جوبانى قولداپ, 8 ميلليون 820 مىڭ تەڭگە قاراجات ءبولدى. نەسيەنىڭ شارتى دا قولايلى. قوجالىق بۇل قارجىنى 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن جەتى جىلدا قۇتىلۋى كەرەك ءارى العاشقى ەكى جىلدا نەسيە جارعىسىنان بوسا­تى­لادى. قازىر شوققاراعايلىقتار كورشى بالقاشىن اۋدانىنداعى اسىل تۇقىمدى مال زاۋىتىنان قازاقتىڭ اق باس 49 سيىرى مەن ەكى بۇقا ساتىپ الدى. بۇدان باسقا, «سىباعا» باعدارلاماسىمەن قو­سىم­شا الىنعان 1 ميلليون 300 مىڭ تەڭ­گەگە مال قورالارى مەن اۋىلشا­رۋا­شىلىق تەحنيكالارى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. شارۋاشىلىق مەنشىگىندەگى بۇزاۋ­لار قاراسى دا كوبەيىپ قالىپتى. سيىر­لار ساۋىلمايدى, ەنەسىنەن جارىعان تورپاق تەز سالماقتانۋدا. وعان دا كوڭى­لى تولماعان قايىركەن حاسەنوۆ الداعى كۇزدە بۇزاۋلاردى ارنايى بورداقىلاۋ الاڭىندا ۇستاماق. بولاشاقتا شارۋا­شى­لىق «مرامورلى ەت» الىناتىن ءىرى قارا سانىن 500 باسقا جەتكىزۋدى جوسپارلاۋدا. شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى اۋدان اكىمى ەربول ساعديەۆكە دە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتتى. ەندىگى جەردە «شوققاراعايدىڭ» مەنشىگىندەگى شابىندىق كولەمى 500 گەكتارعا جەتكىزىلىپتى. ايتپاقشى, ءبىز شابىندىق باسىن­دا بولعانىمىزدا مەحانيزاتورلار بيىل 2 جىلدىق جەم-ءشوپ قورىن جاساۋعا مۇمكىندىك بارىن الدىمىزعا تارتتى. «اۋىل شارۋاشىلىعى نەسيە كورپو­را­تسياسى» اق كوكشەتاۋداعى في­ليالىنىڭ ديرەكتورى قايرات شاياحمەتوۆ جۋرناليستەرگە وبلىستاعى جالپى جاعداي تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى. «قازىر 30 شارۋاشىلىق 2 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق نەسيە قاراجاتىنا تاپسىرىس بەردى, دەيدى ول. بۇگىن 443 ميلليون تەڭگەنىڭ 23 تاپسىرىسى ماقۇلداندى. ال, 75 ميلليون تەڭگە نەسيە بولىنگەن ءتورت شارۋاشىلىق 364 باس ءىرى قارا ساتىپ الدى. قالعاندارى قۇجاتتار دايىندالىسىمەن قارجىلاندىرىلاتىن بولادى». باقبەرگەن امالبەك, اقمولا وبلىسى, زەرەندى اۋدانى.