ۆەلوساياحات

6-29 تامىز كۇندەرى ەلىمىزدە نورۆەگيالىق «Bike for Peace» (بەيبىتشىلىك ءۇشىن ۆەلوسيپەد جۇرگىز) قوعامدىق ۇيىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «سەمەي – الماتى – استانا» باعىتىندا العاش رەت ۆەلوساياحات جاساۋ جوسپارلانۋدا. ساياحات 2 000 شاقىرىم قاشىقتىقتى قامتيتىن بولادى. بۇل ءىس-شارا ەل تاۋەلسىز­دى­گى­نىڭ 20 جىلدىعى جانە سەمەيدەگى يادرولىق پوليگوننىڭ جابىل­عا­نى­نا 20 جىل تولۋىنا وراي ۇيىم­داستىرىلۋدا. ەل ىشىندەگى بۇل سايا­حات 6 تامىز كۇنى ونداعان جىل­دار بويى ( 1949 جىلدان 1991 جىل­عا دەيىن) كەڭەس وداعىنىڭ يادرولىق سىناقتارى ءوت­كىزىلگەن جەردىڭ ما­ڭىن­دا, ياعني سەمەي قالاسىنان باس­تالىپ, 29 تامىز كۇنى استانا قا­لاسىندا مارەگە جەتپەك. ەستە­رى­ڭىزگە سالا كەتسەك, 6 تامىز 1945 جىلى اقش-تىڭ جاپو­نيا­نىڭ حيروسيما مەن ناگاساكي قالالارىن بومبالا­عان كۇن بولىپ ەسەپتەلەدى. ساياحات­تىڭ باستالۋى وسى وقيعاعا بايلا­نىس­تىرىلىپ وتىر. ال 29 تامىز­دىڭ تاڭدالۋى­نىڭ سەبەبى, بۇل كۇن­نىڭ ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ۇسىنى­سى­مەن ياد­رو­لىق سىناقتارعا قارسى حا­لىق­ارالىق كۇن بولىپ جاريا­لان­عانى بەلگىلى. مەملەكەت باس­شى­سى­نىڭ وسى ۇسى­نى­سىن بۇۇ باس اس­سام­بلەياسى كەزىندە ءبىراۋىز­دان قول­داپ, قابىل­داعان بولاتىن. قازىر ۆەلوساياحاتقا قاتىساتىن توپقا كىرەتىن ادامداردىڭ سانى بەل­گىلى بولىپ وتىر. وعان 10 نور­ۆەگيالىق جانە ءوزى­مىز­دىڭ 6  ازاماتىمىز كىرەدى. توپ قۇ­را­مىنا كوزى­نىڭ كورۋ قابى­لەتى تومەن حارالد ۆيك, «Bike for Peace» ۇيىمى­نىڭ جەتەكشىسى, ەستۋ قابى­لەتى تومەن تورە ناەرلاند (ەكەۋى دە نورۆەگيالىق ) بار. ولار وزدەرى­مەن ەكى ادامعا ارنالعان تاندەم-ۆەلوسيپەدتى اكەلەدى. وسى ۆەلو­سيپەد­تەر­دىڭ بىرەۋى نورۆەگيادا كوپتە­گەن سپورتتىق كەشەندەردى سا­لىپ, ءبۇ­كىل دۇنيە جۇزىندە زاعيپ­تاردى قول­داۋدا قولتاڭباسىن قالدىر­عان «ارىس­تان­دار» نورۆەگيا كلۋبىنىڭ قولداۋى­مەن ساتىپ الىنعان. وسى ساياحاتتان سوڭ حارالد ۆيك پەن تورە ناەرلاند وزدەرى مىنگەن تاندەم-ۆەلوسيپەدتى اس­تا­ناداعى زاعيپتار قوعامىنا سىيعا تارتپاقشى. ال ساياحات كەزىندە وعان قاتىسۋ­شىلار شىعىس قازاقستان, الماتى, جام­بىل, قاراعاندى جانە اقمولا وب­لىستارى, الماتى مەن استانا قالا­لا­رىن­دا بولىپ, مەكتەپتەر مەن مۇگە­دەك­تەرگە ارنالعان مەكەمەلەردى ارالاپ, جەرگىلىكتى حالىقپەن كەزدەسەتىن بولادى. «Bike for Peace» ۇيىمىنىڭ ءمۇ­شەلەرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۇعان دەيىن دە بولعان ەكەن. ولار 1999 جىلى قى­تاي­دىڭ بەيجىڭ قالاسىنان نورۆە­گيا­نىڭ بەرگەن قالاسىنا بارعاندا قازاق­ستان ارقىلى ءوتىپتى. وسى كەزدە جورىققا قاتىسۋشىلار بەيجىڭ قا­لا­سىنان قازاقستانعا, رەسەيگە, فينلياندياعا, شۆەتسيا مەن نورۆە­گ­ياعا دەيىن 11 470 كم. قۇرايتىن الەمدىك تۋر ۇيىمداستىردى. ەندى وسىنداي ۆەلوجورىقتى ولار 2012 جىلى الماتى – استانا باعىتىندا وتكىزۋدى جوسپارلاۋدا. اتالعان ۇيىمنىڭ العاشقى ساپارى 1978 جىلى سولتۇستىك ير­لان­­دياعا جاسالدى. 1977 جىلى حەلگە حۋندايدە (Helge Hundeide) جانە تورە نەرلاند (Tore Naerland) وزدەرىنىڭ ءبىرىنشى حالىقارالىق ۆەلوسيپەد ساياحاتىن باستاپ, ونى «Bike for Peace» دەپ اتادى. وسى العاشقى ساپار اقش-تىڭ ءبىر جاعادان ەكىنشى جاعاعا دەيىن, ياعني سيەتلدان ۆاشينگتونعا دەيىن بول­عان. 1978 جىلدان بەرى «بەيبىتشىلىك ءۇشىن ساياحات» ۇيىمى الەمنىڭ 104 ەلىنە بەيبىتشىلىك پەن دوستىق ساياحاتتارىن ۇيىمداستىردى. داستان كەنجالين.