شاحمات كوللەكتسياسىنىڭ كورمەسى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ەگەمەن ەلىمىزدىڭ مادەني ومىرىندە مۇراجاي­لاردىڭ ورنى ايرىقشا. تاريحىمىزدى تەرەڭ زەرتتەپ, ونىڭ تاجىريبەسىنەن تا­عىلىم الۋ قازاقستاندا پاتريوتيزم قالىپتاستىرۋدىڭ, وتاننىڭ لايىقتى ازاماتتارىن تاربيەلەۋدىڭ باستى شارت­تارىنىڭ ءبىرى», دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. استانا قالاسىنىڭ ورتالى­عىنداعى تۇڭعىش پرەزيدەنت مۇرا­جايىن­­داعى جادىگەرلەر دە وسى تۇجى­رىمعا لايىق توپتاستىرىلعان. تۇڭعىش پرەزيدەنت مۇراجايىن ارالاعان ءاربىر جان تانىم مەن تاعىلىم تىلسىمىنان ۇمىتىلماس اسەر الاتىنى انىق. جاقىندا وعان كوزىمىز تاعى دا ايقىن جەتتى. حالىقارالىق شاحمات كۇنىنە وراي­لاستىرىپ تۇڭعىش پرەزيدەنت مۇرا­جايىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءار كەزەڭدەردە تمد مەملەكەتتەرىنىڭ پرەزيدەنتتەرى جانە الەمگە تانىمال اتاقتى شاحماتشىلار سىيلاعان شاحمات كول­لەكتسياسى تۇڭعىش رەت جۇرتشىلىق نازا­رىنا ۇسىنىلدى. ەلباسىنا ۋكراينا, بەلورۋسسيا, ارمەنيا پرەزيدەنتتەرى, اتاق­تى گروسسمەيستەرلەر اناتولي كارپوۆ, ۆيشۆاناتان اناند جانە باسقا تۇلعالار تارتۋ ەتكەن بۇل شاحمات مۇسىندەرى عاجايىپ ونەر تۋىندىلارى بولىپ تابىلادى. كورمەگە قويىلعان شاحماتتار مەتالدان, فارفوردان, حرۋستالدان, اعاشتان جانە سۇيەكتەن جاسالعان. بۇل شاحماتتاردىڭ باسىم بولىگى ناقتى تاريحي وقيعالارعا جانە تاريحي تۇلعالارعا ارنالعان مەموريالدىق كەشەندەر دەسە دە بولعانداي. ماسەلەن, 2006 جىلى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو ەلباسىنا تارتۋ ەتكەن شاحماتتا ماسكەۋ تۇبىندەگى اتاقتى «بورودينو شايقاسىنا» قاتىسى بار تاريحي تۇلعالار بەينەلەنگەن. شاحمات تاقتاسىنداعى كورولدەر الەكساندر ءى جانە ناپولەون بەينەسىندە بولسا, فەرزىلەر م.كۋتۋزوۆ, يواحيم ميۋرات جانە باسقالاردىڭ بەينەسىمەن بەرىلگەن. كورمەگە قويىلعان شاحمات كوللەكتسيا­سىندا تسين ءشيحۋانديدىڭ اتاقتى تەر­راكوتتى اسكەرىنىڭ جاۋىنگەرلەرى, ۇلى موعول يمپەرياسىنىڭ ساربازدارى, ۆيكينگتەر دە كورىنىس تاپقان. 2001 جىلى ۋكراينا پرەزيدەنتى لەونيد كۋچما تارتۋ ەتكەن شاحمات مۇسىندەرىندە 1600-1700 جىلدارداعى ۋكراين جانە پولياك اسكەرلەرىنىڭ ءمۇسىنى سومدالعان. ال ارمەنيا پرەزيدەنتى سەرج سارگسيان سىيلاعان شاحمات مۇسىندەرى ستاۋنت­ونتتىق ۇلگىدە جاسالعان. ەرەكشە اتاپ وتەتىن ءبىر ماسەلە, بۇل شاحماتتاردىڭ ءبارى قولدان ويىپ جاسالعان جەكە ونەر تۋىندىلارى بولىپ تابىلادى. شاحمات كوللەكتسياسى كورمەسىنىڭ اشى­لۋىنا وراي تۇڭعىش پرەزيدەنت مۇرا­جايىندا حالىقارالىق دارەجەدەگى شاحمات شەبەرلەرى دارمەن سادۋاقاسوۆ پەن دينارا سادۋاقاسوۆانىڭ كورمەگە كەلگەن بارلىق شاحمات سۇيەر قاۋىممەن ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە شاحمات تاقتاسىندا وينايتىن شاحمات ءتۋرنيرى وتكىزىلدى. ەكى ساعاتقا سوزىلعان وسى شاحمات ءتۋرنيرى بارى­سىندا اعالى-قارىنداستى گروسسمەيستەرلەر بارلىق شاحمات تاقتالارىندا جەڭىپ شىقتى. تەك جەتى جاسار شاحماتشى تىلەۋ­جان ەركەنوۆ قانا گروسسمەيستەرلەرمەن تەڭ ءتۇستى. دارمەن سادۋاقاسوۆتىڭ پىكىرىنشە, بۇل جاس شاحماتشىنىڭ بولاشا­عىنان زور ءۇمىت كۇتۋگە بولادى. جەتى جاسار شاحماتشىنىڭ كۇنى ەرتەڭ حالىق­ارالىق شاحمات سايىستارىندا ەل ماق­تانىشىنا اينالۋى ابدەن مۇمكىن. حالىقارالىق دارەجەدەگى گروسسمەيستەر دارمەن سادۋاقاسوۆ كورمەگە قويىل­عان شاحمات كوللەكتسياسىنىڭ تانىمدىق جانە تاعىلىمدىق ۇلكەن ماڭىزى بار ونەر تۋىندىلارى ەكەندىگىن اتاپ كور­سەتتى. بارلىق ءومىرىن شاحمات سايىسىنا ارناپ كەلە جاتقان گروسسمەيستەر ءوزىنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن شاحمات كوللەكتسياسى جوق ەكەندىگىنە وكىنىش ءبىلدىرىپ, بۇل كورمەنىڭ شاحمات سۇيەر وسكەلەڭ ۇرپاققا بەرەتىنى مول ەكەندىگىن ەسكەرتتى. جىلقىباي جاعىپار ۇلى.