ايماقتار • 26 شىلدە, 2011

كوگىلدىر وتىن: اپتا ايشىقتارى

300 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

قىزىلقوعادا كوگىلدىر وتىن سونبەيدى. بۇرىن قىزىلقوعا اۋدانىنا كوگىلدىر وتىن جەتكىزۋ قيىن دەلىنەتىن. ەندى وسى اۋداندى تولىق گازداندىرۋ اياقتالۋعا تايالدى.

وتكەن اپ­تادا مۇقىر اۋىلدىق وكرۋگىندەگى تۇرعىندار ۇيىندە تابيعي گازدىڭ الاۋى تۇتاندى. مۇندا قازىر 301 وتباسىنا گاز جەلىلەرى تارتىلدى. وسى وكرۋگكە قاراستى جانتەرەك, جامانسور, كەنباي ەلدى مەكەندەرىندە دە 89 وتباسى كوگىلدىر وتىن تۇتىنۋعا قول جەتكىزگەنىنە قۋانۋدا. بۇل كۇندەرى وكرۋگتەگى تۇرعىن ۇيلەرگە تابيعي گاز جەلىلەرىن تارتۋ جۇ­مىستارىن «ىنتالى», «تەك», ء«اتتى», «اتلانتيكا» جانە «يپ-وم­ا­روۆ» سەرىكتەستىكتەرىنىڭ ماماندارى جۇرگىزۋدە. جولداسبەك شوپەعۇل, اتىراۋ وبلىسى. اۋىز سۋ ماسەلەسى شەشىلەدى سارىاعاش اۋدانى, بىرلەسۋ اۋىلدىق وكرۋگىندەگى 28 گۆارديالىق ەلدى مەكەنىندەگى ۇڭعىمادا سۋ بار. بىراق اۋىل تۇرعىندارى ەلەكتر ەنەرگياسىنا قارىز بولعاندىقتان, سۋ مۇناراسىنا سۋدى جەتكىزىپ بەرە الماي كەلدى. جا­قىندا اۋدان اكىمدىگى وسى ماسەلەنى شەشتى. ەندى سارىاعاش قالاسى, اباي مەن جاقىن سەگىز اۋىلدا  جانە 12 ەلدى مەكەندە اۋىز سۋ جۇيەسىنىڭ قۇرى­لىسىنا 1393,8 ميلليون تەڭگە  قارجى ءبولىنىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. جىل اياعىنا دەيىن ءاربىر ۇيگە سۋ تارتىپ بەرۋ كوزدەلۋدە.

باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سارىاعاش اۋدانى.  

 

التىن قۇرساق انالارعا ماراپات. وتكەن جىلدان بەرى كوپ بالا ءوسىرىپ, تاربيەلەگەن انالارعا مەملەكەتتىك ناگرادا بەرۋ تۋرالى زاڭعا وزگەرتۋلەر ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. سودان بەرگى كەزەڭدە تالدىقورعاندا 1049 انا التىن جانە كۇمىس القا يەگەرلەرى اتانعان. ال جىل باسىنان بەرى مۇنداي ماراپات 234 كوپ بالالى اناعا بەرىلىپ, ومىراۋلارى جارقىراي ءتۇستى. جاقىندا ولاردىڭ قاتارى تولىعىپ, شاھارداعى 54 التىن قۇرساق انا «التىن القانىڭ» يەسى اتانىپ, قۇشاقتارى گۇل شوعىنا تولدى.توعىز بالاسى بولعانىمەن «التىن القا» الا الماعان كۇلاش اپپاسوۆا بۇل جولى باتىر انا اتاندى. توعىز بالاسى توعىز شاڭى­راقتىڭ يەسى, وزدەرى دە ۇل-قىز وسىرگەن. «التىن القا» ۇكىمەتتىڭ قۇرمەتى, سىيى. ەڭبەگى باعالانعان انالار شەتىنەن ەگەمەن ەلدىڭ ەرتەڭى نۇرلى, اسپانى اشىق بولسىن دەپ تىلەدى. سونىمەن قاتار, ومىرىمىزگە لايىقتى ورەندەر ءوسىرۋدى باستى بورىش ساناي­تىن­دىقتارىن دا ورتاعا سالدى.

كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.  

 

ەگىنجايدا وتكەن سەمينار-كەڭەس. قورداي اۋدانىندا وتكەن «ەگىنجاي - 2011» وبلىستىق سەمينار-كەڭەسى شەڭبەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ارنالعان قۇنى 10 ملن. اقش دوللارى تۇراتىن جاڭا تەحنيكالاردىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. الداعى ۋا­قىتتا ولار شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ماقسات-مۇددەسىنە پايدالانىلادى. سەمينار-كەڭەستە تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسى مەن اۋىل شارۋا­شى­لىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋگە ارنالعان زاماناۋي قوندىرعىلار دا جۇرت نازارىنا ۇسىنىلدى. مينەرالدى جانە نولدىك تەحنولوگيا بويىنشا سۋ ۇنەمدەۋ تاجىريبەسى دە قولداۋ تاپتى. ماماندار مۇنى وڭتۇستىكتە العاش رەت وندىرىسكە ەنگىزىلىپ وتىرعان شارا دەپ باعالادى. ەگىنجاي باسىندا وتكەن سەمينار-كەڭەسكە جەكە شارۋاشىلىق قوجايىن­دارىمەن بىرگە, وبلىس اكىمى ق. بوزىمباەۆ, قازاق سۋ شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ, قازاق ەگىن شارۋاشىلىعى جانە وسىمدىك شارۋاشى­­­لىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ عالىمدارى مەن ماماندارى, «ۇبح قازاگرو» اق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ وبلىستاعى وكىلدىكتەرىنىڭ جانە باسقا دا قارجىلىق ينستيتۋتتارىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن ماماندارى قاتىستى.

كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.  

 

اۋىلدىڭ 130 جىلدىعى اتالىپ ءوتتى. جاز ايلارىندا اۋىلدا توي كوبەيەدى. سونىڭ ءبىرى – مەڭدىعارا اۋدانىندا ءوتتى. اۋدان ورتالىعى بوروۆسكوە اۋىلىنا 130 جىل تولدى. توي وسىنداعى «انا مەن بالا» اللەياسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنان باستالدى. «قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا انا مەن بالاعا ارنالعان 20 گۇلزار مەن اللەيا­لار!» دەگەن رەسپۋبليكالىق اكتسيانى قولداعان اۋداندا ءسابيىن قۇ­شاقتاپ تۇرعان كيمەشەكتى اجەنىڭ ءمۇسىنى تۇرعىزىلدى. ونىڭ اينالاسى كوگالداندىرىلدى, بالالاردىڭ ويىن الاڭى جاسالدى. اۋىلدىڭ تويىندا ات بايگەسى وتكىزىلدى. ميحايلوۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى بولات قۇرمەنباەۆ باپتاعان ۆەۆەرا دەگەن سايگ ۇلىك 15 شاقىرىمنان شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي كەلدى. مەرەكەنى «مەڭدىعارا دوستاردى قارسى الادى» دەگەن رەترو ءان فەستيۆالى اياقتادى.

ءنازيرا جارىمبەتوۆا, قوستاناي وبلىسى, مەڭدىعارا اۋدانى.  

 

قوس مەرەكەگە ارنالعان ايتىس. جۋىردا بەسقاراعاي اۋدانىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ جانە ەلباسى جارلىعىمەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولۋىنا وراي ايتىس اقىندارىنىڭ رەسپۋبليكالىق سايىسى وتكىزىلدى. وعان ەسىمدەرى جىرسۇيەر قاۋىمعا كەڭىنەن تانىمال رينات زايتوۆ, ايتاقىن بۇلعاقوۆ, ماقسات اقانوۆ, سەرىكزات دۇيسەنعازين, فارحات مارات ۇلى, اسەم ەرەجەقىزى, نۇرجان ومىرباەۆ سىندى بەلگىلى ايتىسكەر اقىندار قاتىستى. كاسىبي جوعارى دارەجەدە وتكەن ايتىسقا وسى ءوڭىردىڭ تۋماسى, الما­تى­داعى «مەناۋ اجە» قورىنىڭ باس ديرەكتورى ماقسۇت ومارحانوۆ دەمەۋشىلىك جاسادى. ۇيىمداستىرۋ شارالارىنان اۋداندىق اكىمشىلىك تە سىرت قالعان جوق. قوس مەرەكەگە ارنالعان مازمۇندى ايتىستىڭ باس جۇلدەسىن الماتىلىق فارحات مارات ۇلى يەلەندى.

داۋلەت سەيسەن ۇلى, شىعىس قازاقستان وبلىسى.  

 

ۇزدىك تاۋارلار كورمەسى. ن.پوگودين اتىنداعى ورىس دراما تەاترىندا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارلارى» وڭىرلىك بايقاۋ-كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. ول تاۋەلسىز­دىك­تىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالدى. وعان شاعىن بيزنەستى دامىتۋعا ءوز ۇلەس­تەرىن قوسىپ جۇرگەن 40-تان استام جەكە كاسىپكەرلەر مەن زاڭدى تۇلعالار قاتىسىپ, «ون­دىرىستىك ماقساتتاعى ۇزدىك تاۋارلار», «حالىق تۇتىناتىن ۇزدىك تاۋارلار», «ۇزدىك ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى» اتالىمدارى بويىنشا باق سىناستى. كورمەنى وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ ارالاپ كورىپ, جەرگىلىكتى جەرلەردە وندىرىلەتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى مەن بۇيىمدارىنىڭ مولدىعىنا نازار اۋداردى. ارنايى قۇرىلعان كوميسسيانىڭ تاڭداۋىنا ءۇش اتالىم بويىنشا جەڭىمپاز اتانعان 9 كاسىپكەر ىلىكتى. ەندى ولار رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا وبلىس نامىسىن قورعايتىن بولادى.

ءومىر ەسقالي, پەتروپاۆل.

سوڭعى جاڭالىقتار