يدەولوگيالىق جۇيە قۇرۋ قاجەت

كەشە استانادا «نۇر وتان» حدپ ورتالىق اپ­پاراتىندا پارتيانىڭ اسكەري-سپورت كلۋبتارى فە­دەراتسياسى مەن قازاقستاننىڭ جاۋىنگەرلىك ونەر رەسپۋبليكالىق وداعى بىرلەسىپ, ەل ءتاۋ­ەل­­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «تەرروريزم: قارسى تۇرۋ ماسەلەلەرى» تاقىرىبى بويىنشا حا­لىق­ارالىق تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزدى. كۇردەلى ماسەلەنى وزەك ەتكەن كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا 300-دەن استام ادام قاتىستى. ولاردىڭ اراسىندا رەسەي, ۋكراينا, يزرايل, اۋعانستان ەلدەرىنىڭ عالىم­دا­رى مەن ديپلوماتيالىق كورپۋس وكىلدەرى, جەتەكشى حالىقارالىق سا­راپشىلار, مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ, قوعامدىق جانە ءدىني ۇي­ىمداردىڭ, بيزنەس قاۋىم­داس­تىق­تىڭ وكىلدەرى, جوعارى وقۋ ور­ىن­دارىنىڭ وقىتۋشىلارى بار. شا­رانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ازا­ماتتاردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگىدەي جاھاندانۋ كەزەڭىندە ەڭ الدىمەن, تەرروريزمگە قارسى تۇرۋدىڭ يدەو­لوگيالىق جۇيەسىن قۇرۋ قاجەت. ال ول ءۇشىن مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ جۇمى­سىن ۇيلەستىرۋ, كەز كەلگەن ەلدىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋ جاعدايى­نا قاراماستان, ۇلتتىق قاۋىپ­سىز­دىگىن ساقتاۋ ايرىقشا ماڭىزعا يە. كەلەلى جيىن بارىسىندا ال­عاش­قى بولىپ ءسوز العان «نۇر وتان» حدپ حاتشىسى قايرات سا­تىبالدى ۇلى وسى ويدى ساباقتاي كەلە, وسىنداي كونفەرەنتسيا­لار­دىڭ قوعامداعى كولەڭكەلى قۇبى­لى­س­تىڭ الدىن الۋ مەن قارسى تۇرۋ­داعى رولىنە, شيەلەنىستى جاعداي­لار­دى شەشۋدەگى ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ ءوتتى. «بۇل كونفەرەنتسيا تەرروريزمگە قارسى تۇرۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن جاساۋ مەن وسى سا­لاداعى حالىقارالىق بايلانىستى كۇشەيتۋگە مۇددەلى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جانە باسقا دا مەملە­كەت­ارالىق ورگانداردىڭ شەشىمدەرىن ىسكە اسىرۋدىڭ لوگيكالىق جالعا­سى بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا, اۋعاندىق, رەسەيلىك, يزرايلدىك جانە قىرعىز ساراپشىلارىنا, سون­داي-اق جيىن جۇمىسىنا قاتى­سىپ وتىرعان بارلىق ازاماتتارعا العىسىمىزدى بىلدىرەمىز, – دەدى ق.ساتىبالدى. «سوڭعى جىلدارى يسلام جانە باتىس قوعامى ارا­سىندا تۇسىنىسپەۋشىلىك پەن شيەلەنىس ودان ءارى كۇشەيىپ كەلەدى. 10 جىلدىڭ بەدەرىندە تەرروريزمنىڭ كەيپى تۇبەگەيلى وزگەردى, ياعني, ول جاھاندىق وزگەرىسكە ۇشىرادى, تەر­روريستىك قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ دەڭ­­گەيى اناعۇرلىم ءوستى. سول ارقىلى ول حالىقارالىق قاۋىپسىزدىككە نۇق­سان كەلتىرەتىن باستى فاكتورعا اينالدى». قايرات ساتىبالدى ۇلىنىڭ اي­تۋىنشا, تەرروريزمنىڭ قاۋىپ-قا­تە­رىمەن بۇگىندە كەز كەلگەن ەل بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان جايى بار. ەڭ سوراقىسى, بۇل كەلەڭسىز قۇبى­لىس­تىڭ يدەولوگياسى تۇرعىنداردىڭ ءدىني ساۋاتسىزدىعىنا ۇلاسۋدا. اق­پاراتتىق جۇيەنىڭ ءوزى دە رادي­كال­دى اعىمداردىڭ كۇشەيۋىنە ىقپال ەتەتىن قۇرال رەتىندە پايدالا­نى­لۋدا. بۇلاردىڭ بارلىعى ازامات­تار­دىڭ, اسىرەسە, جاستاردىڭ ءدۇ­نيە­تانۋشىلىق كوزقاراسىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. سوندىقتان تەرروريزمگە قارسى تۇرۋدىڭ قۇقىقتىق اسپەكتىلەرى جان-جاقتى جەتىلدىرىلۋى قاجەت. ول ءۇشىن تەرەڭ عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلۋى ءتيىس. بۇدان كەيىن ءسوز العان قازاق­ستاننىڭ باس اسكەري پروكۋرورى ەرعالي مەرزادينوۆ تەرروريزم مەن ەكسترەميزمنەن تۋىندايتىن قاۋىپ-قاتەرلەر ۋاقىت وتكەن سايىن كۇردەلەنىپ كەلە جاتقانىن, الەم­نىڭ كەز كەلگەن ەلى وسى ءبىر جا­ھاندىق قۇبىلىسپەن تىكەلەي بەت­پە-بەت كەلىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار, ول ەكس­ترە­ميستىك ءىس-قيمىلداردى ناسيحات­تاۋ­شى جانە ولاردى جۇزەگە اسى­رۋشى ازاماتتار جايىندا ارنايى اقپاراتتىق مالىمەتتەردى شوعىر­لاندىراتىن حالىقارالىق جۇيە قۇرۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىسىن جەتكىزدى. «مۇنداي جۇيە ەكسترەميستىك يدەولوگيانىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ماڭىزدى بولماق», دەدى. كونفەرەنتسيادا بەلگىلى رەسەيلىك عالىم, يسلامتانۋشى, قاسيەتتى قۇران-كارىمدى اۋدارۋداعى ەڭبەگى جوعارى باعالانعان ۆالەريا پو­روحوۆانىڭ ايتقان وي-پايىمدارى ايرىقشا مازمۇندى شىقتى. «ءبىز تەرروريزم تۋرالى ءسوز قوزعاعان كەزدە, ەڭ الدىمەن ونىڭ تۇپكى­لىك­تى ماقساتى جونىندە ويلانۋىمىز كەرەك. بۇل رەتتە تەرروريزمنىڭ ءتۇپ­كى ماقساتىن ايقىنداپ الىپ, سودان كەيىن سول ماقساتتى جاساپ شىعارعان, ونى تاجىريبە جۇزىندە قولدانىپ جۇرگەن ادامداردى انىقتاۋىمىز قاجەت. ياعني, ءبىز بۇل كىمگە ءتيىمدى ءارى پايدالى ەكەنىن ءبىلۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ نەگىزگى ماقساتىمىز وسى. ال ودان كەيىن قۇقىقتىق, قارۋلى كۇشتەر ءوزىنىڭ جۇمىسىن اتقاراتىن بولادى», دەدى ۆ. پوروحوۆا. عالىمنىڭ ايتۋ­ىن­شا, تەررورشىنىڭ باستى كوزدە­گەنى – ءوزىنىڭ اۋديتورياسىن, ياعني تىڭداۋشىلارىن جيناۋ. سوندىق­تان قوعام سول اۋديتوريانىڭ بول­ماۋى جولىندا كۇرەسۋى قاجەت. «ال ول ءۇشىن نە قاجەت؟ ول ءۇشىن اعار­تۋشىلىق جۇمىستارىن جۇيەلى ءجۇر­گىزگەنىمىز ءجون», دەدى عالىم. اۋقىمدى كونفەرەنتسيا كەزىندە, سونداي-اق رەسەي فەدەراتسياسى پرەزيدەنتى جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ۆ. كيسەلەۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ديپلوما­تيا­­لىق قىزمەتكەرى ۆ. چاموۆ, يزرايل مەملەكەتىنىڭ رەزەرۆتىك قىز­مەتىنىڭ گەنەرالى ە. ساسون, ت. ب. بايان­­داما جاسادى. ولار حالىق­ارا­لىق ساراپشىلارمەن ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى كۇرەستى ناسيحاتتاۋ جونىندە ستراتەگيا قا­بىل­داۋ, انتيتەررورلىق دايىن­دىق­قا قاتىستى ارنايى وقۋ ور­تا­لىق­تا­رىن اشۋ جونىندە ءوز ۇسى­نىس­تا­رىن جەتكىزدى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ قو­رى­تىندىسىندا ارنايى قارار قا­بىلداندى. ءلايلا ەدىلقىزى.