وڭ قادام, وڭتايلى ىستەر

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆا 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىنىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا ءبىر­ىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ (بۇدسج) ەنگىزىلۋ بارىسىن باعالاۋ ماق­ساتىندا قاراعاندى وبلىسىندا بولدى. مينيستر جۇمىس ساپارى بارى­سىندا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋ جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس­تىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىسىپ, وب­لىس­تىڭ مەديتسينالىق قوعام­داس­ت­ىق وكىل­دەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. ول سونىمەن قاتار, قالاداعى №3, №4, «گتس پمسپ» جشس ەمحانالا­رىن­دا, وبلىستىق كارديوحيرۋرگيالىق, سول سەكىلدى ماقاجانوۆ اتىنداعى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا وبلىستىق ورتالىعىندا, وبلىستىق كوپسالالى كلينيكادا بولدى. ديدارلاسۋ كەزىندە ول ەلىمىزدىڭ دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان وتان­دىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ما­ڭىز­دىلىعىنا جان-جاقتى توقتالدى. بۇدسج ەنگىزۋ مەملەكەتتىك باع­دار­لامانىڭ ماقساتى, مىندەتتەرى مەن با­عىتتارىنا سايكەس كەلەدى, دەدى مينيستر. قاراعاندى وبلىسىندا بىرەگەي تولەۋشى جۇيەسىندە ستاتسيونارلىق ءجا­نە ستاتسيوناردى الماستىرۋشى كومەك كورسەتەتىن 81 مەديتسينالىق قىزمەت ورنى تىركەلگەن. ونىڭ 21-ءى جەكەمەنشىك ۇيىمدار. 2010 جىل­مەن سالىس­تىرعاندا, ولاردىڭ سانى 5%-عا ۇل­عايىپ, جالپى كولەمنىڭ 26%-ىن قۇراعان. بۇل اۋرۋحانالار اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى دامىتىپ قانا قويماي قىزمەت كورسەتۋ سا­پاسىن ارتتىرماق. 2011 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىندا جوسپارلى تۇردە اۋ­رۋ­حاناعا جاتقىزۋ بيۋروسى پور­تالى ارقىلى ستاتسيوناردى ەركىن تاڭ­داۋ قۇقىعىن قاراعاندى وبلى­سىنىڭ 32 365 تۇرعىنى ءتيىمدى پاي­دالا­نىپ­تى. ونىڭ 24%-ى اۋىل تۇر­عىندارى. پاتسيەنتتەردىڭ 91% ءوز وبلىسى اۋ­ما­عىندا ەمدەلۋدى ءجون كورسە, 0,2%-ى وزگە وڭىرلەردى تاڭدا­عان, 8%-ى رەس­پۋبليكالىق مامان­دان­دى­رىلعان ەمحانالاردان كومەك العان. ناۋ­قاس­تار­دىڭ 89%-ى ون كۇننىڭ ىشىندە ەمدەۋ ورىندارىنا جاتقىزىلىپتى. 2011 جىلدان باستاپ جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك (جممك) جەدەل جۇزەگە اسا باستاپتى. مەديتسينانىڭ جوعارى تەحنولوگيالار سالاسىنداعى وزىق جەتىستىكتەرىنە قولجەتىمدىلىك تە ارتا تۇسكەن. 2009 جىلى جممك قارا­عاندى قالاسىنداعى وبلىستىق كار­ديوحيرۋرگيالىق ورتالىقتا عانا ناۋقاستاردى ەمدەسە, 2011 جىلى مۇنداي قىزمەت ءتۇرىن وڭىردە 6 مە­ديتسينالىق ۇيىم كورسەتكەن. ياعني, ازاماتتارعا مەديتسينالىق قىزمەت جاساۋ اۋقىمى كەڭەيتىلىپ, تراۆ­ما­تولوگيالىق, نەيروحيرۋرگيالىق بەيىندەگى, بۇعان دەيىن رەسپۋبليكالىق ەمحانالاردا اتقارىلىپ كەلگەن كۇر­دەلى وپەراتسيالاردى جاساۋ ءىسى ءجۇ­زەگە اسقان ەكەن. 2011 جىلدان باستاپ ام­بۋ­لا­توريالىق-ەمحانالىق دەڭگەيدە بۇدسج ەكىنشى كەزەڭىن ەنگىزۋ باس­تالىپتى. ەمنىڭ امبۋلاتوريالىق ءبولىمىن سكرينينگتىك باعدارلاما­لار­دى كەڭەيتۋ, قوسىمشا قىزمەت تۇرلەرىن ەندىرۋ, باستاپقى مەديتسي­نالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ الەۋ­مەتتىك باعدارلانعان ۇلگىسىن كور­سەتۋ, الىس ەلدى مەكەندەردىڭ تۇر­عىندارى ءۇشىن ءموبيلدى مەديتسي­نانىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ, سا­نيتارلىق اۆياتسيانى دامىتۋ ار­قىلى تولىقتىرۋ كوزدەلگەن. مەملەكەتتىك باعدارلامانى ءجۇ­زە­گە اسىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوس­پارىنا سايكەس باستاپقى مەدي­تسي­نا­لىق-سا­نيتارلىق كومەك (بمسك) تاريفىنە قوسىمشا كومپونەنت ەنگىزۋ قا­راس­تىرىلعان. بۇل پروفي­لاك­تيكالىق جۇ­مىستاردى ىنتالاندىرۋ جانە ءوڭىر­لەردە بمسك بويىنشا شىعىن­دار­دى تەڭدەستىرۋدى ءبىر جۇيەگە كەلتىرەدى. اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىسىن ەسكەرە وتىرىپ, بمسك تاريفىنە ىنتا­لاندىرۋ كومپونەنتى رەتىندە ەلىمىز بويىنشا 2,2 ملرد. تەڭگە قارجى قاراس­تىرىلسا, ونىڭ 277 ملن. تەڭ­گەدەن استامى قاراعاندى وبلىسى­نىڭ ەنشىسىنە تيەسىلى ەكەن. قازىرگى ۋاقىتتا ەلباسى تاپسىر­ماسىنا وراي, مەديتسينا قىزمەت­كەر­لەرىنە ەڭبەكاقى تولەۋ جاقسى جولعا قويىلعان. بۇدسج ەنگىزىلۋىنە باي­لانىستى اكتسيونەرلىك قوعام­دار, شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقى­عىنداعى كاسىپورىنداردا مەديتسي­نالىق قىز­مەت­كەرلەردىڭ جالاقىسى 16-34%-عا دەيىن كوتەرىلگەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. الدىن الا دياگنوستيكالاۋدى دامىتۋ, پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەر – سكرينينگتەر وتكىزۋ جانە كونسۋلتاتيۆتىك–دياگنوستيكالىق مە­دي­تسينالىق كومەك كورسەتۋ, اۋىل تۇر­عىندارىنا ءدارى-دارمەكتەردىڭ قول­جەتىمدىلىگىن تۋ­عىزۋ ماقسا­تىندا جىلجىمالى مەدي­تسينالىق كەشەندەر ۇيىمداس­تى­رىلىپ, ءجار­دەم كورسەتىلە باستاعان. سونىمەن قاتار, ستاتيستيكالىق ەسەپ­تىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان ءجۇ­يەسىن ەنگىزۋ, مەديتسينالىق قىز­مەتتەردىڭ جەكە ەسەبىن ەندىرۋ باعى­تىنداعى جۇ­مىستار جالعاسىن تا­ۋىپ, بۇل دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنداعى مەنەدجمەنتتى جەتىلدىرۋگە وڭ ىقپال ەتۋدە. مۇنىڭ ءبارى دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگىنىڭ 2011-2015 جىلدارعا ار­نال­عان ستراتەگيالىق جوسپا­رىن­دا ناق­تىلانعان ۇلت دەنساۋ­لى­عىن جاق­سار­تۋ جولىنداعى وڭتايلى ىستەر دەپ بىلەمىز. «ەگەمەن-اقپارات».