اراشا ىزدەگەن ادامداردىڭ اقىرعى ايالداماسى رەتىندە سانالاتىن ەلىمىزدىڭ جوعارعى سوتى سوڭعى كەزدەرى بىرقاتار جاعىمدى جاڭالىقتاردى جاريالاپ قانا قويماي, جۇزەگە اسىرىپ جاتقان جايى بار. بۇل ورايدا تۋرا بيلەر تورەلىگىن تۋ ەتىپ ۇستاعان سوت قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىلىعى الدارىنا مۇلدە جاڭا مىندەتتەر قويدى. ولار شەكپەندى شەنەۋنىكتەردىڭ شەڭگەلىنە شىرماتىلعان حالىقتىڭ شەرىن ءتۇسىنىپ, ادىلدىكتىڭ تارازى باسىن باسۋىن باسا باقىلايتىن باعىتقا بۇقپانتايلاماي باس بۇردى. سونىڭ ارقاسىندا اڭساعان ادالدىقتىڭ استانادان اق سامالى سوعا باستاعان سوڭ ايماقتاعى قالىڭ قاۋىم دا قۋانا قول سوقتى. بۇل ەلدەگى قاراپايىم حالىقتىڭ ادىلدىكتىڭ الاۋى ءبىزدىڭ ورتامىزعا دا جەتىپ جاعىلسا دەگەن ۇمىتىنەن كورىنىس تاپتى. سول نيەتتى ارقاۋ ەتكەن جوعارعى سوت توراعاسى ب.بەكنازاروۆ: «حالىق سەنىمىنەن شىعۋ – باستى ماقساتىم» دەپ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعى جانە استانا قالالىق سوتتارىنىڭ اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعى بويىنشا جۇمىسىن قاراپ, قورىتىندىلادى.
جوعارعى سوت توراعاسى وڭتۇستىك قازاقستان, جامبىل جانە الماتى وبلىسى سوتتارىنىڭ جۇمىسىن ساراپقا سالدى. مەملەكەت تاراپىنان قولعا الىنىپ وتىرعان ىزگىلەندىرۋ ساياساتىنىڭ سالتانات قۇرۋىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. سوتقا ادىلدىك ىزدەپ كەلگەن جاندار سۋديالار مەن سوت ماماندارى تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, زاڭدى مۇددەلەرى قورعالاتىن بولسا, بۇل مەملەكەت پەن حالىقتىڭ ارتىپ وتىرعان سەنىمىنىڭ اقتالعاندىعى, دەدى ول. 2010 جىلدان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلىپ, اۋداندىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتاردىڭ شەشىمىمەن كەلىسپەگەندەردى تەك استاناعا تاۋەلدى ەتىپ قويعان ءۇش بۋىندى سوت قۇرىلىمىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. ەندى «سوت جۇيەسى مەن سۋديالار مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا ەنگىزىلمەكشى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا سايكەس قارالاتىن ىستەر بويىنشا سوڭعى نۇكتەنى ايماقتاردا كاسساتسيالىق سوت القاسى قوياتىن بولادى. جوعارعى سوتتىڭ قاراۋىنا تۇسەتىن ىستەر الدىمەن وبلىستىق سوتتىڭ اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق القالارىندا تەكسەرۋدەن ءوتىپ, تەك سونان سوڭ عانا ەلىمىزدىڭ ەڭ جوعارعى سوت ورگانىنا كەلۋى قاجەت. سونىمەن قاتار, جوعارعى سوت, كونستيتۋتسياعا ساي, نەگىزىنەن سوتتاردىڭ قىزمەتىن قاداعالاۋمەن اينالىسۋى ءتيىس.
جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ تاراپىنان ايتىلعان تارتىپتىك-بىلىكتىلىك القالارىن تاراتۋ, جوعارى تۇرعان سوتتاردىڭ تومەنگى ساتىلى سوتتار سۋديالارىنا جەكە ۇيعارىم شىعارۋ ينستيتۋتىن جويۋ, سۋديالاردىڭ باسقا ورگاندار عانا ەمەس, سوت باسشىلىعىنان دا تاۋەلسىزدىگىن نىعايتىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە سۋديانىڭ ءاربىر شىعارىلعان شەشىمگە جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ ماسەلەلەرى جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن سۋديالاردىڭ تولىق قولداۋىنا يە بولدى. وسىعان وراي ب. بەكنازاروۆ قازىرگى كۇنى سۋديالار مەن سوت باسشىلىعىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە جوعارعى سوتقا كەلىپ تۇسەتىن ءاربىر شاعىمنىڭ ارنايى توپپەن مۇقيات تەكسەرىلىپ, ەگەر سۋديانىڭ زاڭسىز ءىس-ارەكەتى راستالسا, وندا وعان قاتىستى قاتاڭ شارالار قابىلداناتىنىن قاداپ ايتتى. «ەگەر سۋديا زاڭسىز قۋدالاناتىن بولسا, مەن ونى جەكە ءوزىم قورعايتىن بولامىن. ال ەگەر سۋديا زاڭدى بەلىنەن باسىپ, حالىق مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇلاق اسپايتىن بولسا, ونداي تۇلعالار سۋديالار قاۋىمداستىعىنان كەتەدى», دەپ مالىمدەگەن ول ەل پرەزيدەنتىنىڭ جۋىردا جارىق كورگەن جارلىعىمەن بىردەن 35 سۋديانىڭ ءوز قىزمەتىنەن بوساتىلعاندىعىنا جينالعان جۇرت نازارىن اۋداردى.
اعىمداعى جىلدىڭ العاشقى جارتىجىلدىعىندا جامبىل, شۋ, قورداي اۋداندىق, تاراز قالالىق سوتتارى سۋديالارىنىڭ ۇستىنەن شاعىمدار كەلىپ تۇسكەن. تەكسەرىس بارىسىندا ارىزدا كورسەتىلگەن جايتتار راستالعان كەيبىر سۋديالارعا قاتىستى تالقىلاۋ, سوگىس جانە ەسكەرتۋ سياقتى جازا تۇرلەرى قولدانىلعان. بۇل جەردە جوعارعى سوت باسشىسى سۋديانى ءاربىر ۇساق-تۇيەك كەمشىلىگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وبلىستىق سوتتاعى وسى كۇنگى تارتىپتىك-بىلىكتىلىك القاسىنىڭ جۇمىسىن توقتاتىپ, ەندىگى جەردە وسى توركىندەگى بارلىق ماسەلەلەر جوعارعى سوتتا جۇمىس جاسايتىن سوت ءجيۋريىنىڭ قۇزىرەتىنە ءوتۋى ءتيىس. بۇل سۋديالاردىڭ ءوز باسشىسىنا جالتاقتاماي, زاڭ مەن ادىلدىك قاعيدالارىن نەگىزگە الىپ, ءاربىر ءىس بويىنشا ءتيىستى شەشىم قابىلداۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
ەلىمىزدىڭ باس سۋدياسى اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق سوت القالارى سۋديالارىنىڭ جوعارى كاسىبي دەڭگەيلى, ءاربىر ءىس بويىنشا زاڭدىلىق پەن نەگىزدىلىككە ءتيىستى باعا بەرە الاتىندىعىنا باسا نازار اۋدارىپ, قاتاڭ ءتارتىپ پەن زاڭعا ەنگىزىلمەكشى تولىقتىرۋلار ناتيجەسىندە وبلىستىق سوتتىڭ وكىلەتتىگى, سونىمەن قاتار, جاۋاپكەرشىلىگى ارتاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «ازاماتتاردى جەكە قابىلداۋ بارىسىندا كەلۋشىلەردەن كەيبىر سۋديالاردىڭ دورەكى, زاڭعا قايشى ءىس-ارەكەتكە بارىپ, ءوزىنىڭ مىندەتتەرىنە سالعىرتتىقپەن قارايتىندىعى تۋرالى شاعىمدار ەستىپ جاتامىن. مۇنداي جاعىمسىز جاعدايلار بويىنشا تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلەدى. ءبىز حالىق پەن مەملەكەت تاراپىنان سۋديالارعا جاسالىپ وتىرعان بارلىق جاعدايدى باعالاي ءبىلىپ, ءوزىمىزدىڭ حالىق الدىندا قارىزدار ەكەندىگىمىزدى ۇمىپتاۋىمىز قاجەت», دەپ قاداپ ايتتى ب.بەكنازاروۆ. ول اۋداندىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتاردى ارالاپ, حالىققا جاسالعان جاعدايعا باعا بەردى.
جوعارعى سوت تاراپىنان جاساقتالعان وبلىستىق سوتتاردىڭ جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى رەيتينگى بويىنشا وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتار تومەنگى ساتىلى سوتتاردىڭ زاڭسىز ءارى نەگىزسىز سوت اكتىلەرىن نەعۇرلىم ءجيى تاۋىپ, وزگەرتىپ, ورىن العان كەمشىلىكتى تولىق جويسا, بۇل وسى وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەرۋگە نەگىز بولادى. سوندىقتان دا اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق سوت القاسىنىڭ سۋديالارى جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتى ءتۇسىنىپ, جۇكتەلگەن مىندەتتى ءتيىمدى اتقارۋى ءتيىس, دەگەن ب.بەكنازاروۆ, ازاماتتاردىڭ زاڭدى ءمۇددەلەرى وبلىستىق دەڭگەيدەگى سوتتاردا قورعالىپ وتىرسا, بۇل جالپى سوت جۇيەسى بەدەلىنىڭ جوعارىلاۋىنا نەگىز بولاتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
ال ەلوردالىق بيلەرمەن كەزدەسكەن جوعارعى سوت توراعاسى استانا قالاسى سوتتارى سۋديالارى جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق سۋديالاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا بولۋى ءتيىس, دەپ ولارعا جوعارى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.
