19 شىلدە, 2011

تاعى دا تايفۋن ءتونىپ كەلەدى

500 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

وكيناۆا پرەفەكتۋراسىنداعى مينامي دايتو ارالىنان جاپونيانىڭ نەگىزگى ارالدارىنا قاراي كۇشتى تروپيكالىق تايفۋن ءتونىپ كەلەدى. تابيعي اپات سوققىسى سەيسەنبىدەن سارسەنبىگە قاراعان ءتۇنى 20 ءشىل­دەدە جاپونيانىڭ ورتالىق, شىعىس جانە وڭتۇستىك-شىعىس ءبو­لىك­تەرىنە كەلىپ جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە. ۇلتتىق مەتەورولوگيا اگەنت­تى­گىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, ما-ون تايفۋنى ساعاتىنا 20 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جىلجىپ كەلەدى. تسيكلوننىڭ ورتاسىندا  جەل  ساعاتىنا 126 شاقىرىمعا جەتسە, شەت جاقتارىندا جىلدامدىق ساعاتىنا 90 شاقىرىم بولىپ وتىرعان كورىنەدى. كيۋسيۋ, سيكوكۋ جانە امامي ارالدارى جاعالاۋىندا كوتەرىلگەن تولقىننىڭ بيىكتىگى 9-12 مەترگە دەيىن جەتكەن. بىرقاتار پرەفەكتۋرالارداعى بيلىك وزدەرىنە قاراستى اۋماقتاردى جاڭا تابيعات اپاتىن قارسى الۋعا دايىنداۋدا. مۇنداي ساقتىق شارالارىنان 11 ناۋرىزداعى تابيعات اپاتىنا ۇرىنعان «فۋكۋسيما-1» ستانساسى دا بەيتاراپ قالعان جوق.  ماماندار اەس نىساندارىن الداعى نوسەر جاڭبىرعا دايىنداۋدا. «تاليبان» جاۋاپكەرشىلىكتى وزدەرىنە الدى «تاليبان» قوزعالىسىنىڭ وكىلى پرەزيدەنت حاميد كارزايدىڭ كەڭەسشىسى دجان موحامماد حاننىڭ ولىمىنە قاتىس­تى جاۋاپكەرشىلىكتى وزدەرىنە الاتىن­دىقتارىن حابارلاعان. شابۋىل 17 شىلدە كۇنى كەشكىلىك اۋعان­ستان­نىڭ كاپيسا پروۆينتسياسىندا ورىن العان بولا­تىن. بەس ادام ەل پرەزيدەنتى حاميد كارزايدىڭ كەڭەسشىسىنىڭ ۇيىنە باسا-كوكتەپ كىرىپ, دجان موحاممەد حاندى, كۇزەتشىنى جانە اۋعان پارلامەنتىنىڭ تومەنگى پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى موحاممەد حاشەم ۆاتانۆالدى اتىپ  كەتكەن. سوڭعى مالىمەتتەر بويىنشا, قازا بولعان ساياساتكەردىڭ ءۇيىنىڭ جانىندا قارۋلى قاقتىعىس ورىن العان كورىنەدى. كەلىپ جەتكەن پوليتسەيلەر قىلمىسكەرلەردى عيمارات ىشىنەن شىعارماي قورشاۋعا الىپ, ونىڭ سوڭى اتىسقا ۇلاسقان. سوڭعى كەزدەرى اۋعانستاندا مەملەكەتتىك  قىزمەتشىلەرگە  قارسى  شابۋىل­دار مەن جارىلىستار كۇشەيىپ تۇر. مۋباراكتىڭ دەنساۋلىعى قالاي؟ ەگيپەتتە  ەلدىڭ  ەكس-پرەزيدەنتى حوسني مۋباراكتىڭ  دەنساۋلىعى تۋرالى  اڭگىمە  تاعى دا  قوزعالا  باستادى. جاقىندا ونىڭ اۆدوكاتى فرەد اد-ديب ەلدىڭ بۇرىنعى باس­شىسىنىڭ جاعدايى اياق استىنان ناشارلاپ, ونىڭ ەس-ءتۇسسىز كۇيگە تۇسكەنىن حابارلاعان. بىراق بۇل اقپاراتتى ەگيپەتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى تەرىسكە شىعارىپ وتىر.  ال قازىرگى ۋاقىتتا  مۋباراك ەمدەلىپ جاتقان شارم-ەش-شەيح اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى بولسا ناۋقاستىڭ جاعدايى بىرقالىپتى دەپ مالىمدەگەن.  ايتا كەتۋ كەرەك, ۇستىمىزدەگى جىلعى 3 تامىزدا مۋباراك پەن ونىڭ ەكى ۇلى سوت الدىندا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. ولارعا ۇستىمىزدەگى جى­ل­دىڭ قاڭتار ايىندا بولعان قارسىلىق اكتسياسى كەزىندە ەرەۋىلشىلەرگە قارسى قاتاڭ شارالار قولداندى دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. قىتاي نارازىلىق ءبىلدىردى پرەزيدەنت باراك وبامانىڭ بۋددا­شىلار كوسەمى دالاي لاما ءحىV-پەن كەزدەسۋىنە بايلانىستى قىتاي اقش-قا نارازىلىق ءبىلدىردى. «امەريكا جاعى قىتايدىڭ  ەلەۋلى نارازى­لىق پەن ۇسىنىس بىلدىرگەنىنە قاراماستان  بىربەتكەيلىك  تانىتىپ,  اق ۇيدە باراك وباما مەن دالاي لامانىڭ كەزدەسۋىن ۇيىمداستىردى. ول قحر-دىڭ ىشكى ىسىنە دورەكى تۇردە ارالاسۋ بولىپ تابىلدى. ول قىتاي حالقىنىڭ سەزىمىن قور­لاپ, قىتايدىڭ تۇبەگەيلى  مۇددەلەرىنە,  قىتاي-امەريكا  قا­رىم-قاتىناستارىنا ەلەۋلى نۇقسان كەلتىردى»,  دەپ اتاپ كورسەتىلگەن قحر-دىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءمالىم­دەمەسىندە. قىتاي سىرت­قى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, قحر سىرت­قى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى تسۋي تيانكاي جەكسەنبى كۇنى تا­ڭەر­تەڭ اقش-تىڭ قىتاي ءىسى جونىندەگى ۋاقىتشا سەنىمدى وكىلىمەن كەز­د­ەسكەن. دالاي لاما اقش-قا بۋددالىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋ ءۇشىن كەلگەن بولاتىن. رۋمىنيادا پويىز تونالدى رۋمىنيا وكىمەتى پويىز ۆاگونىنان ءىرى كولەمدە اسكەري زىمىرانداردىڭ بولشەكتەرىنىڭ ۇرلانعاندىعى جونىندەگى دەرەكتى مويىندادى. دەگەنمەن, شەنەۋنىكتەر ۇرلانعان, وسىعان دەيىن حابارلان­عان­داي, وقتۇمسىقتار ەمەس, «گراد» دۇركىندەتە اتۋ زىمىراندىق جۇيە­سىنە ارنالعان جارعىشتار عانا  ەكەنىن  حابارلاعان.  وقيعا پويىز دجۋردجۋ ۋەزىنىڭ ستانەشت ستانساسىنا كەلگەن ساتتە ورىن العان. قارۋ-جاراقتىڭ ۇرلانۋىنا بايلانىستى رۋمىنيانىڭ اسكەري پرو­كۋراتۋراسى تەرگەۋ ءىسىن باستادى. زاڭ ساقشىلارى پويىز قۇرا­مىن ون جاندارمنان تۇراتىن بولىمشەنىڭ كۇزەتكەنىن انىقتاعان. سوعان قاراماستان, بەلگىسىز بىرەۋلەر ۆاگوننىڭ ەسىگىن بۇزىپ, ءجا­شىكتەردى الىپ كەتكەن. تەرگەۋشىلەر بۇل مەتالل سىنىقتارىن ۇر­لاۋمەن اينالىساتىن سىعانداردىڭ ارەكەتى دەگەن ۇيعارىم جاساپ وتىر. جاڭا قولباسشى كەلدى 18 شىلدە كۇنى دۇيسەنبىدە اقش پەن ناتو كونتين­گەنتىنىڭ قولباسشىسى گەنەرال دەۆيد پەترەۋس ءوز وكىلەتتىگىن رەسمي تۇردە گەنەرال دجون اللەنگە تاپسىردى. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, اللەن­نىڭ ناتو كونتينگەنتىنە قولباسشىلىقتى قا­بى­ل­داپ الۋى يسلام رەسپۋبليكاسىندا, اتاپ ايت­­قان­دا, پاندجشير جانە باميان پروۆينتسيالارىنداعى قاۋىپ­سىز­دىككە قا­تىستى احۋالدىڭ ۋشىعۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. ناتو اسكەر­لەرىنىڭ بۇرىنعى قولباسشىسىنىڭ تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە ارميا ايتارلىقتاي تابىستارعا جەتتى دەپ مالىمدەگەنىنە قاراماستان, ەلدە تاياۋدا بولعان وقيعالار ونىڭ ءسوزىنىڭ راس ەكەندىگىنە كۇمان تۋدىرىپ وتىر. سەبەبى, شىلدە ايىندا اۋعانستان پرەزيدەنتى حاميد كار­زاي­دىڭ ءىنىسى ءوز كۇزەتشىسىنىڭ قولىنان قازا تاپسا, جەكسەنبى كۇنى پرە­زيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى دجان موحاممەد حان مەن پارلامەنت دەپۋتاتى اتىپ ءولتىرىلدى. ال اۋعانستانداعى امەريكا­لىق اسكەرلەر سانىن 30 مىڭ ادامعا كوبەيتۋگە ۇلەس قوسقان دەۆيد پەترەۋس بولسا, ەلىنە ورالى­سىمەن ورتالىق بارلاۋ باسقارماسىنىڭ تىزگىنىن قولىنا الماق. قۇتقارۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا جەر استىندا قالىپ قويعان ەكى شاحتەردى ىزدەستىرۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن قۇتقارۋشىلار  «ۆوركۋتاۋگول» ااق-تىڭ «سەۆەرنايا» شاحتاسىنىڭ ۇيىندىلەرىن اينالىپ ءوتىپ العا قاراي جىلجۋ جونىندە شەشىم قابىلداعان. قازىرگى ۋاقىتتا ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىنا توتەنشە جاعداي­لار مينيسترلىگىنىڭ ارقايسىسى بەس ادامنان تۇراتىن ەكى بىردەي ءبو­لىم­شەسى تارتىلىپ وتىر. بەلگىلى بولعان مالىمەتتەر بويىنشا, قۇت­قارۋشىلارعا توتەنشە جاعداي ورىن العان شاحتانىڭ كەنشىلەرى دە كومەكتەسۋدە. ماماندار شامامەن العاندا 50 مەتر بولاتىن ءۇيىن­دىنى وتكەن كورىنەدى,  دەگەنمەن ءالى دە 15 مەتر العا جىلجۋ كەرەك. جەر استىندا قالعان شاحتەرلەر ءالى ءتىرى دەگەن ءۇمىت تە جوق ەمەس. ايتا كەتۋ كەرەك, 16 شىلدە كۇنى «سەۆەرنايا» شاحتاسىندا 740 مەتر تەرەڭدىكتە جىنىس قاباتى قۇلاپ, 76 كەنشى دابىل بويىنشا شۇعىل تۇردە جوعارىعا شىعارىلعان بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى جەر استىندا قالىپ قويعان شاحتەرلەردى ىزدەستىرۋ جالعاسۋدا. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.
سوڭعى جاڭالىقتار

55 جىل جاساعان «سادزاە حانىم»

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:00

98 ءتۇرلى «كۇلشە قىز»

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 07:55

قاردان ءمۇسىن تۇرعىزدى

ونەر • بۇگىن, 07:40

382 تىلدە سويلەگەن «كىشكەنتاي حانزادا»

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 07:35