جەتىسۋدىڭ اسەم تابيعاتى مەن ءمولدىر سۋى ادام دەنساۋلىعىنا پايداسىمەن قاتار مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دا اسا قولايلى. نارىقتىق قاتىناستىڭ العاشقى جىلدارىنداعى قيىندىقتا اقسۋلىق يگور كۋزنەتسوۆ ساۋدا-ساتتىقپەن, تاعى باسقا تابىس تاباتىن كوزدەردى ىزدەستىرىپ, تەر توگىپتى. سول تۇستا ەڭبەكتىڭ قۇر كەتپەيتىنىنە كوز جەتكىزگەن. سوڭىندا مال ءوسىرىپ, ەگىن سالۋدىڭ تيىمدىلىگىن ءبىلىپ, وعان دەن قويىپتى. ناتيجە جامان ەمەس. ونىڭ ۇستىنە كەدەندىك وداقتىڭ نىعايۋى وتاندىق اگروونەركاسىپتىڭ تۇبەگەيلى وزگەرۋىن تالاپ ەتسە, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوڭدەۋ جانە ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى كۇن ءتارتىبىنە وتكىر قويىلعانى دا ونىڭ جىگەرىن جانىعان. قازىر جۇمىس ءتاسىلىن وزگەرتەتىن كەز كەلگەندىگىن شارۋالار شەتىنەن جاقسى ءتۇسىنگەندەي. اسىرەسە, كلاستەرلىك جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعى تارازى باسىنا سالماق سالىپ-اق تۇر.
– تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى سالىنادى. ءبىز ەندى سيىردى قولمەن ەمەس, اپپارات ارقىلى ساۋامىز. سۋىقساي جايلاۋىندا ساۋىنشى قىز-كەلىنشەكتەر وسىلاي قۋانىپ ءجۇر. سولاردىڭ ءبىرى جاننا مۇحامەتشەنوۆا ءبىر ساۋىلىمدا عانا 18-20 سيىر ساۋادى. فەرمادا ارنايى قوندىرعىمەن ساۋىلعان ءسۇت ۇلكەن زاۋىتتاردا كەدەرگىسىز الىنسا, ونىڭ مايلىلىعى مەن ساپاسى جاقسى. تۇتىنۋشىدان ەسكەرتۋ جوق. ونىڭ ۇستىنە قول ەڭبەگىنەن قۇتىلدىق, – دەيدى ساۋىنشىلار اڭگىمە اراسىندا.
«الاتاۋ» سيىرلارى ءسۇتتى مول بەرەدى. ەرتەڭگىسىن 10 ليتر, كەشكىسىن 10 ليتر. فەرما بارلىق قاجەتتىلىكتەرمەن جابدىقتالسا, ەڭبەك بۇدان دا جەڭىلدەيتىن ەدى. مال باسى وسسە, ءسۇت تە مولايادى. «نيكولاي ي ك» شارۋاشىلىعى ءسۇتتى تالدىقورعانداعى «لاكتيك لتد» سەرىكتەستىگىنە وتكىزەدى. ەكى ارا ەداۋىر. جاز ايلارىندا ءسۇتتى اشىتپاس ءۇشىن ابىگەرگە تۇسەتىنى بەلگىلى. كۇندەلىكتى تاسىمال مەن وعان جۇمىس قولىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن قوسىڭىز. وسى جايتتى ويلاعان يگور كۋزنەتسوۆ ءسۇت فەرماسىن سالۋعا بەل بۋىپ, «بيزنەستىڭ جول كارتاسىمەن» نەسيە الۋعا سۇرانىس بەرىپتى.
– ۇلكەن كەشەن سالسام دەگەن جوسپارىم بار. ارينە نەسيە ءماسەلەسى وڭ شەشىلسە, ءبارى تالاپقا ساي بولادى. مال باسىن اسىلداندىرۋعا بارىنشا نازار اۋدارامىز. فەرمانى تولىق ىسكە قوسۋ ءۇشىن 200 ملن. تەڭگەدەي قارجى كەرەك. سونداي-اق ءىرى قارانى 600 باسقا جەتكىزىپ, جۇمىس اۋقىمىن كەڭەيتەمىز, – دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى. باستاما قولداۋعا تۇرارلىق.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلى شارۋا قوجالىعى قۇرىلىپتى. ول كەزدە ۇجىمدا ءبىر عانا ەسكى تراكتورى بولعان. العاشقى كەزدە ومارتا ۇستاپ, بال الۋمەن شۇعىلدانعان. اڭ اۋلاپ تا كورىپتى. كەيىن جەر-انانىڭ بابىن تاپسا, ەڭبەگى جاناتىنىن, مال باققاننىڭ دا تابىسى بارىن تۇسىنگەن. قازىر قوجالىق يگىلىگىندە 15 تەحنيكا بار. 500 گەكتار جەرگە استىق ەگەدى. اگروتەحنيكالىق شارالاردى قاتاڭ ساقتاۋدى ۇمىتپايدى. قوڭىر كۇزدە ماڭداي تەردىڭ وتەۋىن كورەدى. ديقاندار بيىل جاڭبىر جاقسى جاۋدى, بۇيىرتسا, مول ءونىم بولاتىنىن العا تارتادى.
– گەكتارىنان 30 تسەنتنەردەن ءونىم الساق جامان بولماس ەدى. ءتۇيىندى ماسەلەلەر دە بار. يگەرىلمەي بوس جاتقان سۋارمالى جەرلەردى قولىنان كەلەتىندەرگە بەرسە جاقسى ءونىم الار ەدىك. قازىر جوعارىداعىلار وسى ماسەلەگە نازار اۋدارىپ جاتقان كورىنەدى. شەشىلسە ءتيىمدى بولار ەدى, – دەگەن اتالعان شارۋا قوجالىعىنىڭ مۇشەسى تاحير ەسىمبەكوۆتىڭ پىكىرى دە كوڭىلگە قونىمدى.
ارينە, شارۋا ويداعىداي بولىپ جاتسا, تاعى دا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. بۇل اۋىلداعىلاردىڭ دا ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. قازاقتىڭ بيازى ءجۇندى قويىن كوبەيتۋ جولدارى قاراستىرىلۋدا. قازىر ەكى وتار بار. جانە 12 گەكتار باقتىڭ دا كۇتىمى جاقسى. جاپىراقتارى جايقالعان اعاشتار ءتۇيىن سالىپ, بۇيىرتسا الما مەن ورىكتىڭ, المۇرتتىڭ, تاعى باسقا جەمىستىڭ كوپ بولاتىنىن كورسەتەدى.
قازىر شارۋاشىلىق ءۇشىن باستى ماسەلە ءونىم وڭدەۋ كەشەنىن سالۋ. ونىڭ شەشىمىن تاباتىن كۇن جاقىن ەكەندىگىن ۇتىمدى ۇيىمداستىرىلعان ىرگەلى ىستەردەن كوردىك, قۋاندىق.
سۋىقساي باۋرايى تامىلجىپ تۇر. وزەكتى ورلەگەن ءىرى قارا, اقتىلى قوي تابيعات اسەمدىلىگىن اسىرەلەي ءتۇسىپتى. ەتەكتەگى قاربالاس تىرلىك تە جاراسىم تاپقان. حالقىمىزدىڭ اتاكاسىبىن يگورداي اپتال ازاماتتىڭ العا اپارعانى, اۋىلداستارىنا جۇمىس بەرگەنى دە عانيبەت. ول ءوز ىسىنە مىعىم. دەمەك, ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە قوساتىن ۇلەسى دە قوماقتى.
كۇمىسجان بايجان.
الماتى وبلىسى, اقسۋ اۋدانى.