08 شىلدە، 2011

ەۋروپا باعىتى اسا ماڭىزدى

243 رەت كورسەتىلدى
ەۋروپا باعىتىنىڭ قازاقستان ءۇشىن قاعيداتتى ماڭىزى بار. ويتكەنى، ەلىمىز ەۋروپالىق وداقپەن اراداعى قارىم-قاتىناسىن ساپالىق جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا مۇددەلى. بۇعان قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋ تۋرالى جاڭا ارقاۋلىق كەلىسىم نەگىز قالايتىن بولادى. بۇل جونىندە جاقىندا قازاقستاندا تىركەلگەن ەۋروپالىق وداققا مۇشە ەلدەر ەلشىلەرىمەن كەزدەسۋىندە ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ مالىمدەدى. 27 ماۋسىمدا بريۋسسەلدە قا­زاقستان-ەۋرووداق كەڭەسىنىڭ كەزەكتى ءماجىلىسى تابىستى ءوتتى. بۇل كەزدەسۋلەردىڭ نەگىزگى قورىتىن­دى­سى قازاقستان-ەو ارىپتەستىگىن كەڭەيتۋ تۋرالى كەلىسسوزدەردىڭ جا­ڭا ارقاۋلىق كەلىسىمگە سايكەس رەسمي جۇزەگە اسىرىلا باستاۋى بولدى. تاياۋ ارادا تاراپتار ۇستا­نىمدىق قۇجاتتارمەن الماسادى دەپ كۇتىلسە، قازان ايىندا استانادا كەلىسسوزدەردىڭ العاشقى كەزەڭى وتەدى دەپ جوسپارلانعان. كەزدەسۋ كەزىندە قازاقستاننىڭ ەو ەلدەرىمەن جوعارى سەرپىندى ىن­تىماقتاستىعى اتاپ ءوتىلدى. بۇ­عان قالىپتى جانە جوعارى دەڭ­گەي­لەردەگى تۇراقتى ساپار الماسۋلار ايعاق بولىپ تابىلادى. «ەۋ­روپاعا جول» ۇشجىلدىق مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسى­رۋ ناتيجەسىندە ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ جەتەكشى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق ارىپتەسى رەتىندە بەرىك ورىن الىپ وتىر. ەو-نىڭ ۇلەسىنە قازاقستاننىڭ جال­پى سىرتقى تاۋار اينالىمىنىڭ 47 پايىزى تيسە، ەلىمىزگە تار­تىل­عان ينۆەستيتسيانىڭ ۇشتەن ءبىرىن ەو ەلدەرىنەن قۇيىلعان قارجى قۇ­رايدى. ماسەلەن، 2010 جىلى قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 38 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتسە، بۇل كور­سەتكىش 2009 جىلى 28،8 ميلليارد دوللاردى قۇراعان بولاتىن. قا­زاقستان ەكونوميكاسىنا سالىنعان ەو ەلدەرىنىڭ تىكەلەي جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 2003 جىلدان بەرى قاراي 52 ميلليارد دوللار بولسا، 2010 جىلدىڭ كورسەتكىشى – 10،8 ميلليارد. قازاقستان ستراتەگيالىق ءارىپ­تەس­تىك تۋرالى شارتقا فرانتسيامەن (2008 جىل)، يتاليامەن (2009 جىل) جانە يسپانيامەن (2009 جىل) قول قويعان. گەرمانيامەن 2009 جىلى بولاشاق ءۇشىن ارىپتەستىك اياسىندا ءىس-قيمىلدىڭ ۇكىمەتارا­لىق باعدارلاماسىنا قول قويىل­عان. بىلتىر گەرمانيانىڭ قازاق­ستانداعى جىلى تابىستى اياق­تالدى. ە.قازىحانوۆ اتاپ وتكەندەي، ەۋروپالىق وداق ورتالىق ازيا ءۇشىن ستراتەگياسى اياسىنداعى ءوڭىر­لىك ىنتىماقتاستىقتىڭ ايتارلىق­تاي الەۋەتى بار. مينيسترلەر نەمەسە ولاردىڭ ورىنباسارلارى دەڭ­گەيىندە «ەو – ورتالىق ازيا ەلدەرى» پىشىنىندە ءتۇرلى تاقىرىپتار بو­يىنشا جىل سايىنعى قاۋىپ­سىز­دىك فورۋمدارىن وتكىزۋ ءتاجى­ري­بەسىن قايتا جاڭعىرتۋ ءجون بولار ەدى. كەزدەسۋ بارىسىندا قازاق­ستاندىق مينيستر سۇحباتتاستارىن قازاقستاننىڭ شىۇ-عا ءتور­اعا­لى­عىنىڭ قورىتىندىلارىنان جانە جاقىندا اياقتالعان يسلام ىن­تى­ماقتاستىق ۇيىمى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ 38-ءشى سەس­سيا­سىنان حاباردار ەتىپ، استانا­نىڭ يىۇ سىمك توراعالىعى كە­زەڭىندەگى باسىمدىقتارىنا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى. وسىعان وراي قازاقستان سىرت­قى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باس­شى­سى اتاپ  كورسەتكەندەي، «قا­زاق­ستان يىۇ اياسىندا ءوزىنىڭ كۇش-جىگەرىن حالىقارالىق جانە ءوڭىر­لىك قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ، الەۋمەت­تىك پروبلەمالاردى شەشۋگە ىقپال ەتۋ، وركەنيەتارالىق ۇنقاتىسۋدى ىلگەرى جىلجىتۋ، يسلام الەمى مەن باتىس اراسىنداعى ءوزارا ىقپال­داستىقتى قامتاماسىز ەتۋ، جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتۋ» ماسەلەلەرىنە اۋداراتىن بولادى. ءبىزدىڭ يسلام مەملەكەتتەرىمەن كوپ قىرلى ىنتىماقتاستىعىمىز الداعى كەزەڭدەردە دە ەكى جاقتى قارىم-قاتىناستاردى تەڭگەرمەلى تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋگە قىزمەت ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. قازاقستان­نىڭ 2010 جىلعى ەقىۇ-عا، 2011 جىلعى يىۇ سىمك-گە دايەكتى توراعالىقتارى ەكى ۇيىم اراسىن جاقىنداتۋدىڭ جاقسى مۇمكىندىگى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە باتىس جانە مۇسىل­مان وركەنيەتتەرىن بايلانىستىرۋ­دا ۇلكەن ءرول اتقارماق، دەپ اتاپ ءوتتى ءوز سوزىندە ە.قازىحانوۆ. كەزدەسۋ بارىسىندا، سونداي-اق اۋعانستانداعى جاعدايدى جانە قازاقستاننىڭ ەو-مەن ءوزارا ءىس-قيمىلى پەرسپەكتيۆالارىن قوسا العاندا، حالىقارالىق كوكەيكەستى پروبلەمالار قاراستىرىلدى. كەزدەسۋگە ەۋروپالىق وداق­تىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى ن.جۋستەن قاتىستى. «ەگەمەن-اقپارات».
سوڭعى جاڭالىقتار

پاگانيني

ونەر • كەشە

وتىز جىلدىققا وي قورىتقان

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار