كەشە اقوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن يسپانيا كورولدىگى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى حوسە لۋيس رودريگەس ساپاتەرومەن كەزدەستى.
مارتەبەلى مەيماندى قارسى الۋدىڭ بارلىق راسىمدەرى اياقتالعان سوڭ, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى حوسە لۋيس ساپاتەرو ەكەۋارا وڭاشا كەزدەسىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا قاتىستى كەلىسسوز جۇرگىزدى, سونداي-اق وڭىرلىك جانە حالىقارالىق ماسەلەلەردى تالقىلادى.
پرەمەر-مينيستر مىرزا, مەن ءسىزدى, ءسىز باستاپ كەلگەن دەلەگاتسيانى كورگەنىمە شىن جۇرەكتەن قۋانىشتىمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى كەزدەسۋدە. ءبىز ءسىزدىڭ كەلۋىڭىزدى كوپتەن بەرى كۇتتىك. ءبىز بىلەتىن بارلىق كۇردەلى جاعدايلارعا قاراماستان كەلدىڭىز. بۇل ساپارىڭىز ءبىز ءۇشىن قىمبات. ءبىز دوستارمىز. ءومىرىمىزدىڭ كەز كەلگەن ساتىندە ءبىز دوس بولىپ قالۋىمىز كەرەك. قازىرگى الەمدە ەشكىمگە وڭاي ەمەس. جالپى العاندا, ەۋروپادا نە بولىپ جاتقانىن ءبىلۋ مەن ءۇشىن قىزىقتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە قازاقستان مەن يسپانيا اراسىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ اتاپ وتكەنىندەي, يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى ىسكەر ادامدار توبىن باستاپ كەلىپ وتىر. مارتەبەلى مەيمان قازاقستان پرەمەر-مينيسترىمەن كەزدەسىپ, جەكە مەنشىك كومپانيالارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى. بۇگىن ولار بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيتىن بولادى. كەلىسسوزدەر ءجۇرگىزىپ, كەلىسىمدەر جاساسادى.
بيىل ءبىز تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز, دەدى ءارى قاراي قازاقستان پرەزيدەنتى. وسى جىلدار ىشىندە وتە جاقسى قارىم-قاتىناستار ورنىقتى. ەندى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كوتەرۋ كەرەك. سىزدەن كەيىن جوعارى مارتەبەلى كورول كەلەدى دەپ سەنەمىن. ول ءوزىن جاقسى سەزىنەدى دەگەن سەنىمدەمىن. ءبىز ونىڭ ساپارىن كۇتۋدەمىز. ال ءسىزدىڭ كەلگەنىڭىزگە قۋانىشتىمىز.
پرەزيدەنت مىرزا, ىقىلاستى قابىلداۋىڭىز بەن شىن نيەتتى ءسوزىڭىز ءۇشىن سىزگە العىس ايتامىن, دەدى يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى حوسە لۋيس رودريگەس ساپاتەرو ءوزىنىڭ سوزىندە. بۇل ساپارىمنىڭ ماقساتى – ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ كوشباسشىسى قازاقستان مەن يسپانيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى كەڭەيتۋ جانە نىعايتۋ. ءبىزدىڭ ارامىزدا سوڭعى 20 جىل ىشىندە وتە جاقسى ساياسي قاتىناستار ورنىقتى. ەندى ءبىز ەداۋىر ءتيىمدى بولىپ تابىلاتىن ەنەرگەتيكالىق سەكتوردا, ينجەنەرلىك, ينفراقۇرىلىمدار, تەلەكوممۋنيكاتسيا سالالارىندا بىرلەسكەن كاسىپورىندار اشىپ, ەكونوميكا, ساۋدا بايلانىسى, ينۆەستيتسيا سالالارىن كەڭەيتۋىمىز كەرەك.
بۇدان كەيىن ح.ل.ساپاتەرو قازاقستان مەن يسپانيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالى ەكەنىنە توقتالدى. ونىڭ توقتالىپ ءوتكەنىندەي, ەكى مەملەكەت تە بولىپ وتكەن جاعدايلاردان وتە جاقسى ساباق الدى. سوندىقتان ءونىمدى ەكونوميكالىق ءوسىم, يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا ءۇشىن قىزمەت جاساپ, ءوسىمنىڭ تەك قارجىلىق ءوسىمگە قاراي انىقتالۋىنا جول بەرمەۋ قاجەت.
وسىلاي دەگەن ول قازاقستان پرەزيدەنتىنە يسپانيا باسشىسىنىڭ سالەمىن جەتكىزدى. جوعارى مارتەبەلى ءوزى تاراپىنان سىزگە شىن جۇرەكتەن شىققان سالەمىن جەتكىزۋىمدى ءوتىنىش ەتتى, دەدى ح.ل.ساپاتەرو وسى تۋرالى. ول ءسىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ جاقسى دوسى. ارينە, مەنىڭ بۇل ساپارىمدا جەتەكشى يسپاندىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارى بىرگە كەلدى. بۇل ساپارىم جاڭا مۇمكىندىكتەر ءۇشىن جاڭا تەرەزە اشادى. مەن ءسىزدى ەلىڭىز قابىلداعان قادامدارمەن, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىمەن, اسەم استانالارىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن! استانا – مەنى زور اسەرگە بولەگەن قالا. قىسقا مەرزىمدە وسىنداي قالا سالۋ – تاڭدانارلىق ءجايت. بۇل سىزدەردىڭ ەلدىڭ كۇش-جىگەرى مەن قۋاتىن بىلدىرەدى.
وسى تۇستا ەلباسى مەيمانعا ەلوردا تۋرالى قىسقاشا ماعلۇمات بەرە كەتتى. ون جىل ىشىندە قالانىڭ ەكونوميكاسى 50 ەسە ءوستى, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەگەر وسى جىلدار ىشىندە جالپى ءوسىم بىزدە 8-10 پايىز بولسا, ونىڭ ىشىندە 2 پايىزدى قالا ەكونوميكاسى بەردى. ول ۋاقىتتا كوپ ەشنارسە جوق ەدى. اقورداعا 2004 جىلى كوشتىك. بۇل ماڭاي 2002 جىلى اشىق جاتقان دالا بولاتىن. ءبىزدىڭ ءوزىمىز دە استانامەن ماقتانامىز. باسقا قالالار دا قازىر دامىپ كەلەدى. استاناعا قاراپ دامۋدا.
قازاقستان پرەزيدەنتى مەن يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كەزدەسۋ بارىسىندا اتاپ وتكەنىندەي, قازاقستان – يسپانيا اراسىنداعى ساياسي ىنتىماقتاستىق بۇگىندە ورنىقتى دامىپ كەلەدى. يسپانيا قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ستراتەگيالىق ءارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. 2009 جىلدىڭ شىلدەسىندە قازاقستان مەن يسپانيا اراسىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى شارتقا قول قويىلعان. سونداي-اق رەسمي استانانىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋ وتىنىشىنە يسپانيا بەلسەندى تۇردە قولداۋ كورسەتتى. ونىڭ ۇستىنە, يسپانيا 2007 جىلى ەقىۇ-عا توراعالىعى كەزىندە مادريدتە وتكەن ەقىۇ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسىندە قازاقستاننىڭ كانديداتۋراسى بويىنشا وڭ شەشىم قابىلدانۋىنا ەرەكشە ىقپال جاسادى.
اقورداداعى كەشەگى كەزدەسۋدە تاراپتار ەندى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى دامىتۋدىڭ كەزەگى كەلگەنىنە دە نازار اۋدارعان ەدى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, 2010 جىلى قازاقستان مەن يسپانيا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 1,021 ميلليارد اقش دوللارىن قۇراعان. بۇل 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 45 پايىزعا ارتىق. قازاقستان يسپانياعا نەگىزىنەن مۇناي جانە ونىڭ ونىمدەرىن, قارا مەتالل, قورعاسىن, تاعى باسقا ونىمدەردى ەكسپورتتاپ كەلەدى. ال يسپانيا قازاقستانعا ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە مەديتسينالىق جابدىقتار, مەتالل قۇرىلعىلارىن, قۇرىلىس ماتەريالدارىن جىبەرۋدە.
يسپانيا قازاقستان ەكونوميكاسىنا ەداۋىر كولەمدە ينۆەستيتسيا سالعان. ونىڭ جالپى كولەمى 115,2 ميلليون دوللاردى قۇرايدى. بۇل مالىمەت ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ جىلدان جىلعا ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا 30-عا جۋىق بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. اسىرەسە, «يندرا», «تالگو», «يبەردرولا», «يمابە يبەريكا», «ماكسام» سەكىلدى كومپانيالاردىڭ جۇمىسىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون. مىنە, بۇلار قازاقستان مەن يسپانيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن جاندانا تۇسكەنىن كورسەتەدى.
ءاليسۇلتان قۇلانباي.
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
