تورەلىك تازالىقتى تالاپ ەتەدى

حالىق ادىلدىك پەن ادال­دىق­تىڭ باستاۋ الاتىن تۇپقازىعى دەپ سەنەتىن سوت جۇيەسىندە سوڭعى كەزدەرى بىرقاتار وزگەرىستەر بولدى. بۇل وزگەرىستەردىڭ دەنى سوتتار عانا قارا قىلدى قاق جارادى, سىباي­لاس­تارعا ىمىراسىز سوققى بەرەدى دەگەن ادامداردىڭ ءۇمىتى ۇزىلە جاز­داعاننان كەيىن قولعا الىنعانى دا بەلگىلى. بۇدان سوڭ مەملەكەت اتى­نان ەڭ جوعارى ۇكىم شىعاراتىن جوعارعى سوتتاعى «ءبىر قۇمالاق­تار­دىڭ» زارداپتارىن جويۋ جاڭا­دان كەلگەن باسشىلىققا جۇكتەلدى. مىنە, وسى باسشىلىق اۋىسىمى­نان كەيىنگى تورەلىككە تىڭ كۇشپەن كىرىسكەن قۇرامنىڭ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە نە تىندىرىپ, العا قانداي جوسپار ارناپ وتىرعاندىعى تۋرا­لى كەشە العاشقى ءباسپاسوز ءماسل­ي­حاتىندا ايتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا جالپى سوت بە­دەلى­نىڭ ويسىراپ تۇرعاندىعىن اتال­عان ءماسليحاتتى اشقان جو­عار­عى سوت جانىنداعى  سوتتاردىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ دەپار­تا­مەنتىنىڭ باسشىسى باۋىرجان جۇ­ماعۇلوۆ تا جاسىرمادى. بىراق بۇعان قاراپ سوت جۇيەسى مىندەتىن اتقارا الماي جاتىر دەۋ دۇرىس ەمەس. سەنىمگە سەلكەۋ تۇسكەنى انىق. سوندىقتان دا كەمشىلىكتەردى جويۋ امالدارى دەرەۋ قولعا الىندى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ, سوت ءتو­رە­لىگىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ساپا­سىن ودان ءارى جاقسارتۋ, سۋديالار قاتا­رىن كەزدەيسوق ادامداردان ارىل­تۋ ءۇشىن جوعارعى سوت رەسپۋب­لي­كانىڭ ءاربىر سۋدياسىنىڭ سوت تورە­لىگىن ساپالى جانە مەرزىمىندە ءجۇ­زە­گە اسىرۋى بويىنشا قىز­مەتىن سارالاۋعا بايلانىستى باعا­لاۋ جۇ­مىسىن جولعا قويدى, دەيدى جو­عارعى سوتتىڭ جاڭادان تاعا­يىن­­دالعان رەسمي وكىلى وكسانا پەتەرس. ءسويتىپ, جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ بارىسىندا وسى قالاي, كەمشىلىگى بار دەيتىن جۇزگە جۋىق سۋديا­عا قاتىستى اقپاراتتار تال­دان­عان. سوت سارالانۋىنا سالىن­عان ءبىر­قا­تار سۋديالار ءوز ەركىمەن قىز­مەتى­نەن بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىش­تەرى نەگىزىندە, سونداي-اق تارتىپتىك بىلىكتىلىك كوميسسياسى مەن سوت القا­سى­نىڭ شەشىمدەرىمەن جۇ­مىس­تان بوساتىلعان. ماسەلەن, جو­عارعى سوتتىڭ 6 سۋدياسى سۋديا­عا قويى­لا­تىن تالاپتاردى ورىن­داماعانى ءۇشىن قىزمەتىنەن بوسا­تىل­دى. ولار­دىڭ ىشىندە الماز تاشەنوۆا مەن سايلاۋبەك جاكىشەۆكە قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, سوت ولارعا بۇلتارتپاۋ شاراسىن قولدانۋ تۋرالى سانكتسيا بەردى. ال م.بالتاباي, م.ابىلقايىر,  ب.جا­قىپوۆ, م.قامنازاروۆ سوت تورە­لىگىن جۇزە­گە اسىرۋ كەزىندە زاڭ بۇزۋشى­لىق­قا  جول بەرگەندەرى ءۇشىن قىز­مەت­­تەرىنەن كەتتى. سول سياقتى  جەرگىلىكتى سوتتاردىڭ 35  سۋدياسى دا قىز­مەتتەرىمەن قوش ايتىستى. ال بۇرىنعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى جاقسىلىق دوسقاليەۆكە قاتىستى قارجى پوليتسياسى قىل­مىس­تىق ءىس قوزعاعانى بارشاعا ءما­لىم, دەدى رەسمي وكىل. دوس­قاليەۆ­كە قاتىستى قىلمىستىق ءىستى قاراۋ استانا قالاسىنىڭ قىلمىس­تىق ىستەر جونىندەگى ماماندان­دى­رىلعان سوتىندا 2011 جىلعى 19 مامىردا باستالدى. سوت اشىق جاعدايدا وتۋدە.  بۇل ءىستى قاراۋشى سوت قازىر جابىرلەنۋشى تاراپتاردى تىڭداۋ­عا دايىندالۋدا.  جالپى ءىس بو­يىن­شا 208 كۋاگەر بار. ءجابىر­لەنۋ­شىلەردەن سوڭ  سوت سوتتالۋ­شى­لاردى  تىڭداۋ­عا كوشەدى. وعان قوسا بۇل كۇندە «ۆاليۋت-ترانزيت بانكتىڭ» بۇرىنعى پرەزيدەنتى اندرەي بەلياەۆكە قا­تىستى ەكو­نوميكالىق قىزمەت سالا­سىنا باي­لانىستى ءىس قارالىپ, سوت تەرگەۋى بارىسىندا كورسەتىلگەن  ءدا­لەل­­دە­مەلەر جاريالانىپ,  ەندى ۇكىم ايتۋ تاياپ قالدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, شاي­­قال­عان سەنىم مەن ادالدىق پەن ءادىل­دىكتى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ماق­ساتىندا جوعارعى سوت ءتور­اعا­سى كوپ­تەگەن يگى امالداردى قولعا الىپ جاتقان كورىنەدى. سونىڭ ءبىرى ۋاقى­ت­تىڭ تىعىزدىعىنا قاراماس­تان ازا­ماتتاردى جەكە قابىلداۋ. ازامات­تاردى قابىلداۋ شاراسى ادەت­تەگى­دەي ءار ايدىڭ ءبىرىنشى دۇيسەنبىسىندە وتكىزىلەتىندىگىن ايتۋ قاجەت.   ماسە­لەن, مامىر ايىن­دا بەكتاس بەك­نازاروۆتىڭ 7 ساعات­قا سوزىلعان ال­عاش ازاماتتاردى جەكە قابىلداۋى بولدى. توراعا­نىڭ قابىلداۋىنا كە­لۋ­شىلەردىڭ سانىنىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى, سول ايدا تاعى دا ەكىنشى كەزەكتەن تىس قابىلداۋ وتكىزۋ تۋ­رالى شەشىم قابىلداندى. جو­عار­عى سوتتا مۇنداي تاجىريبە بۇعان دەيىن بولعان ەمەس. جالپى العاندا مامىر ايىندا جوعارعى سوت ءتور­اعاسى 30-دان استام ازاماتتى جەكە قابىلداعاندىعىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.   ءار ازاماتتىڭ سۇراعى بويىنشا جو­عارعى سوت توراعاسى ءتيىستى تاپسىر­مالار بەرىپ, سوت ىستەرىن ساراپتاپ, ەگەر زاڭ بۇزۋشىلىق ورىن العان بول­سا, بۇزىلعان قۇقىقتاردى قال­پى­نا كەلتىرۋگە باعىتتالعان شارالار قابىلداۋعا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن. ءسويتىپ جوعارعى سوت ءاربىر سۋديا اۋەلى جۇرتقا تورەلىك جاساي الۋى ءۇشىن سوت ابىرويىنىڭ تازا­لىعىن قولعا مىقتاپ الىپتى. الەكساندر تاسبولاتوۆ.