كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءتوراعالىعىمەن ەل پرەزيدەنتى ەسىمىن يەلەنگەن ءبىلىم شاڭىراعىندا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, زياتكەرلىك مەكتەپتەر مەن نازارباەۆ قورى جوعارى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى ءوتتى. وعان پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ پەن ۇكىمەتتىڭ بىرقاتار مۇشەلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى قاتىستى.
ەلباسى كۇن تارتىبىمەن تانىستىردى. باستى ماسەلە بىرەۋ – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىن ۇيىمداستىرۋ ۇلگىسى وزگەرەدى. ياعني, مۇنان بىلايعى ۋاقىتتا «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق پەن «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» اق دەگەن اتاۋ «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» ءبىلىم بەرۋ دەربەستىك ۇيىمى, «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» ءبىلىم بەرۋ دەربەستىك ۇيىمى بولىپ جاڭا اتاۋلار يەلەنەدى. حالىقارالىق ءمارتەبەگە يە وقۋ ورنىنىڭ كەلەشەك اتقارار مىندەتىن ەلباسىنىڭ: «ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماماندىقتارىن ەكونوميكانىڭ باسىمدىقتارىنا بايلانىستى ايقىنداۋ كەرەك. ۋنيۆەرسيتەت قازاقستاندا دامىپ كەلە جاتقان سالالار ءۇشىن ەڭ ۇزدىك ينجەنەرلەردى دايىنداۋعا ءتيىستى. ماماندىقتاردىڭ ءبىرقاتارى گەنەتيكا, بيوحيميا, بيوفيزيكا سياقتى تەك جاڭا باعىتتاعى عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋعا باعىتتالۋى كەرەك. بۇل ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءاربىر ستۋدەنتىنىڭ مانساپ جاعىنان دامۋىن ناقتى تۇردە قاراستىرۋ كەرەك», دەپ قىسقاشا تۇجىرىمداعان ءسوزى ءبىلىم وشاعىنىڭ الداعى باعىت-باعدارىن ايقىنداعان قاعيدا ەدى.
ارحيتەكتۋرالىق شەشىمى قازىرگى زامانعا ساي جانە حالىقارالىق وزىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن وقۋ وشاعى كورپۋستارىنىڭ ءبىر-بىرىمەن ورتالىق جالپى اتريۋم جانە ىشكى ءوتۋ جولدارى ارقىلى قوسىلۋى ءبىلىم كەشەنىنىڭ قايتالانباس ساۋلەت ونەرىن ايشىقتى بەدەرلەسە, بيىلعى جىلى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جالپى كولەمى 127 مىڭ شارشى مەترگە جۋىق ءبىرىنشى كەزەكتەگى قۇرىلىسى بويىنشا جۇمىستار ويداعىداي اياقتالىپ وتىر. اتريۋم ارقىلى قوسىلعان ورتالىق عيمارات جانە 8 بلوك تاپسىرىلعان. وعان مەكتەپتەر, كىتاپحانا, اسحانا, زەرتحانالار كىرەدى. سونىمەن بىرگە, ۋنيۆەرسيتەت اۋماعىندا كەلەشەكتە ستۋدەنتتەر مەن پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ينفراقۇرىلىمىن بارىنشا دامىتۋ ماقساتىندا Kisho Kurokawa Architect and Associates حالىقارالىق ارحيتەكتۋرالىق كومپانياسىمەن كەلىسىم جاسالعانى ەلوردا كەلبەتىنە ەرەكشە تىنىس اكەلەتىن باستامالار بولىپ تابىلادى.
وسى كەلىسىمنىڭ اياسىندا كومپانيا ۋنيۆەرسيتەت كامپۋسىنىڭ دامۋ باعىتىنىڭ باس جوسپارىن ازىرلەگەنى ءمالىم بولدى. ۋنيۆەرسيتەت كامپۋسىندا ستۋدەنتتەردىڭ, پروفەسسور-وقىتۋشىلار مەن تۇرعىنداردىڭ دەمالىسى ءۇشىن ساياباقتار قۇرىلاتىنى الاڭنىڭ سىرتقى ءتۇرىن وزگەرتىپ قانا قويماي, قالانىڭ گۇلدەنىپ, كوركەيۋىنە اسەرىن تيگىزەدى, ادامداردىڭ سەرۋەندەپ, تىنىعۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزادى دەپ كۇتىلۋدە. مۇندا ستۋدەنتتەر ءۇشىن جايلى جابدىقتالعان جاتاقحانالار, سونداي-اق الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن كەلىپ ءدارىس بەرەتىن پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى ءۇشىن تۇرعىن ۇيلەر قاراستىرىلعان. ولاردى قاجەتتى تاۋارلارمەن, قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا دۇكەن, ءدارىحانا سياقتى قىزمەتتەردى قوسا العاندا, بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىمنىڭ قۇرىلۋى, نەگىزگى كورپۋستىڭ ينتەرنەتتىڭ wi-fi ءتۇرىمەن جابدىقتالۋى ورەندەردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ شىعۋىنا جاسالعان جاعدايلار.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازىرگى جاعدايى مەن كەلەشەگى جايىندا ءسوز سويلەگەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى شيگەو كاتسۋ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى گۇلميرا يسىمباەۆا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اتقارۋ كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى اسلان سارينجيپوۆ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروۆوستى ەنن لوندسدەيل, «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى» باسقارماسىنىڭ ءتورايىمى كۇلاش ءشامشيدينوۆا, كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وكىلى فيليپپ ۆان وۆەربەرگتىڭ لەبىزدەرى ورتاق ءمۇددەگە توعىسىپ, ءبىلىم وشاعىنداعى جوبالار مەن جوسپارلار جان-جاقتى سارالاندى.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ Foundation باعدارلاماسى جانە ينجەنەريا مەكتەبى بويىنشا – لوندون, گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار مەكتەبى بويىنشا – ۆيسكونسين-مەديسون, بيزنەس مەكتەبى بويىنشا – ديۋك ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن, مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبى بويىنشا – لي كۋان يۋ مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبىمەن, عىلىمدار جانە تەحنولوگيالار مەكتەبى بويىنشا – كارنەگي-مەللون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ iCarnegie, inc. بولىمشەسىمەن, مەديتسينا مەكتەبى بويىنشا – گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمى رەتىندە قۇرىلعان پارتنەرس گارۆارد مەديكال ينتەرنەشنلمەن, ءبىلىم ساياساتىنىڭ ورتالىعى بويىنشا – پەنسيلۆانيا, ءومىر تۋرالى عىلىمدار ورتالىعى بويىنشا – پيتتسبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا ورتالىعىمەن, ەنەرگەتيكالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى بويىنشا – بەركليدەگى لوۋرەنتس اتىنداعى ۇلتتىق زەرتحانامەن, حالىقارالىق اسپاپتىق ورتالىعىنىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ بويىنشا ارگون ۇلتتىق زەرتحاناسىمەن ارىپتەستىگى مۇندا كەلەشەكتە تەك قازاقستان جاستارىنىڭ عانا ءبىلىم الىپ قويماي, الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن كەلەتىن ازاماتتاردىڭ دا قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزاتىنى كۇمانسىز.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كەلەشەگى جايىندا ايتا كەلىپ, ەلباسىنىڭ وسى ماسەلەگە ايرىقشا توقتالىپ ءوتۋى بەكەر ەمەس. پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ ءوزى ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيگە ساي ەكەنىن ايعاقتاي تۇسەدى. اۆستراليادان – 2, ۇلىبريتانيادان – 31, مىسىردان – 1, ءۇندىستاننان – 3, يتاليادان – 2, قازاقستاننان – 2, كانادادان – 2, اقش-تان – 7, پولشادان – 1, فيليپپيننەن – 1, فرانتسيادان 1 وقىتۋشىنىڭ قامتىلۋى, بيىلعى جىلدان Foundation باعدارلاماسىنىڭ (باكالاۆرياتتىڭ ءبىرىنشى كۋرسى) كۇزدەن باستاپ ينجەنەريا, عىلىمدار مەن تەحنولوگيالار, الەۋمەتتىك جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار مەكتەبىندە اشىلادى دەپ كۇتىلۋى وسى سەنىمدى نىقتاي تۇسەدى.
2012 جىلى جوعارى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارى بيزنەس مەكتەبى بويىنشا ماگيستراتۋرانىڭ, 2014 جىلدان باستاپ مەديتسينا مەكتەبىندە باكالاۆرياتتىڭ اشىلاتىنى, سونىمەن قاتار, قىسقا مەرزىمدى بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى دايارلاۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا ورتا بيزنەستىڭ توپ-مەنەدجمەنتىنە ارنالعان ترەنينگتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلاتىنى, ءومىر تۋرالى عىلىم, حالىقارالىق پانارالىق اسپاپتىق, ەنەرگەتيكالىق, ءبىلىم بەرۋ ساياساتى ورتالىقتارى قۇرىلماق. ەلباسى جوعارى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى بولىپ پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ا.مۋسين, پرەزيدەنتتىڭ كومەكشىسى ب.سۇلتانوۆ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ش.كاتسۋ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ب.جۇماعۇلوۆ ەنەتىنىن مالىمدەدى. قوردىڭ توراعاسى بولىپ ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆ بەكىتىلسە, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ورنىنا ش.كاتسۋ, اتقارۋ كەڭەسىنىڭ ءتوراعالىعىنا ا.سارينجيپوۆ, «زياتكەرلىك مەكتەپتەر» باسقارما ءتورايىمدىعىنا ك.ءشامشيدينوۆا تاعايىندالدى. ديرەكتورلار كەڭەسىن پرەمەر-مينيستر باسقارادى جانە ول جوعارى ساياسي مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردەن, بيزنەس شەڭبەرىندەگى وكىلدەردەن قۇرالاتىنى, جوبانىڭ ۇزاق مەرزىمدى جانە ستراتەگيالىق جوسپارلانۋى مەن دامۋىن جۇزەگە اسىراتىنى, ديرەكتورلار كەڭەسى اتقارۋشى ورگاننىڭ قىزمەتىن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەتىنى, قارجىلىق-شارۋاشىلىق ورتا مەرزىمدى جوسپارلاردى بەكىتەتىنى ايتىلدى.
زياتكەرلىك مەكتەپتەردىڭ ماقسات-مىندەتتەرى ناقتىلاندى. 2013 جىلعا دەيىن 20 زياتكەرلىك مەكتەپ دارىندى بالالاردىڭ ءبىلىم وشاعىنا اينالماق. وندا ءبىلىم العان جاستاردىڭ تاعدىرى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن ۇشتاسىپ, ولاردىڭ كەلەشەكتە بىلىكتى مامان بولىپ شىعۋىنا جان-جاقتى جاعدايلار تۋعىزىلاتىنى اتاپ كورسەتىلدى. جوعارى قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ العاشقى وتىرىسىندا قوزعالعان ويلاردى مەملەكەت باسشىسى تۇيىندەي كەلىپ, ءبىلىم سالاسىنا ەلدىك تۇرعىداعى كوزقاراس كەرەك ەكەنىن, وعان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
قاراشاش توقسانباي.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
