ۇيرەتەرىمىز دە, ۇيرەنەرىمىز دە كوپ

قىزىلجار ءوڭىرى رەسەيدىڭ ءۇش وبلىسىمەن شەكتەسەدى. ارا­لارىن شەكارا ءبولىپ تۇر دەمە­سەڭ, «اۋى­لى ارالاس, قويى قورا­لاس» ەكى ەل­دىڭ جاراسىمدى دوس­تى­عىنا قىلاۋ تۇسكەن ەمەس. قازاق­ستان كەدەن ودا­عى­نا مۇشە بولىپ كىرگەلى سان-سالا­لى ىن­تى­ماقتاستىق ءتىپتى ارتا ءتۇستى. وبلىس اكىمى سەرىك ءبىلالوۆ باس­­تا­عان ءسولتۇس­تىك­قازاق­ستاندىق دە­­لەگا­تسيا­نىڭ ءتۇ­مەن وب­لىسىندا­عى بۇل جولعى سا­پارى ىسكەرلىك بايلا­نىستارعا تولى بول­دى. قا­زاقستان­دىق ارىپتەس­تەرىن تۇمەن وبلىسى­نىڭ گۋبەرنا­تورى ۆلاديمير ياكۋشەۆ جىلى شىراي­مەن قارسى الىپ, ەكى ءوڭىر­دىڭ الەۋ­مەت­تىك-ەكونومي­كالىق دامۋ باعى­تى­نىڭ دۇرىستى­عىن, حال­قىمىز­دىڭ تاريحىن­دا ۇق­ساس­­تىق­تار كوپ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سەرىك سۇلتان­عازى­ ۇلى ءوز سوزىندە ءۇش مەم­لەكەت ارا­سىنداعى كەدەندىك كە­لى­سىم جىل وتكەن سايىن جاق­سا­رىپ كەلە جات­قانىن, ونى ساۋدا اينالى­مىن­داعى ىلگەرىلەۋ اي­عاق­تايتىنىن جەت­كىزدى. سودان كەيىن دەلەگاتسيا وبلىس ومىرىمەن تانى­سۋدى «ياروۆ­سكوە» جشس-نەن باس­تادى. شا­رۋا­شىلىق «فرانتسۋز ءليمۋزينى» اتتى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا ما­لىن وسىرۋمەن اينالىسادى. ونىڭ باس­شىسى ۆيكتور سۆيازين­نىڭ اي­تۋىن­شا, فرانتسيادان 119 باس تا­يىنشا جەتكىزىلگەن. ويناق سال­عان بۇزاۋ­لار كۇنىنە ءبىر كي­لوعا دەيىن سالماق قوساتىن كورى­نەدى. بىلتىر­عى قۇر­عاق­­شىلىق كور­شى­لەرىمىزگە دە اۋىر تيگەنگە ۇقساي­دى. سونىڭ سال­دارىنان قو­عامدىق مالدى اۋقات­تى شارۋا­شى­لىق­تار­عا تاراتىپ بەرىپتى. ەن­دى سا­پالى جەم-ءشوپ قورىن دا­يىن­داۋدى وي­لاستىرىپ, ءبىرجىل­دىق ءشوپتى مو­لىنان ەگۋگە بەت بۇ­رىپتى. كۇزگە دەيىن مال باسىن 600-گە جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازان اۋدانىنا قاراستى «ماياك اگروكەشەنى» جاق – «اگ­رو­ونەر­كا­سىپ كەشەنىن دامى­تۋ» ۇلتتىق جوبا­سىنا بەلسەنە اتسا­لىسىپ ءجۇر­گەن ءىرى شارۋا­شى­لىق­تاردىڭ ءبىرى. ءسۇتتى مال وسىرۋگە ماماندان­عان قو­عامدا 1200 سيىر باعىلادى. شارۋا­شى­لىق مال باعۋدىڭ وزىق تەح­نو­­لوگياسىن ەندى عانا مەڭگەرە باست­ا­عان سەكىلدى. وپەراتورلار سيىردىڭ قاشان ساۋىلىپ, قان­شا مولشەردە ءسۇت بەرگەنىن مونيتور ارقىلى با­قى­­لاپ وتى­را­دى. دەلەگاتسيا مۇشە­لەرى مۇن­داي وزىق ءادىستىڭ قازاق­ستانعا تاڭسىق ەمەستىگىن جارىسا ايتىپ جات­تى. قازاق­ستان­نىڭ ەڭ­بەك ەرى گەن­نادي زەنچەنكو باس­قا­راتىن سەرىكتەستىك الدەقاشان يگەر­گەن. سونىڭ ارقاسىندا گوللانديادان الدى­رىل­عان ماما سيىرلار جى­لىنا 6-8 مىڭ ليترگە دەيىن ءسۇت بەرەدى. اناتولي رافالسكي جەتەكشىلىك ەتەتىن «تا­يىن­­شا-اس­تىق» اگرو­فير­­ما­سى دا وسىن­داي ومىرشەڭ تەح­نو­لوگياعا قول جەتكىزگەن. دەلەگاتسيانىڭ ەندىگى ءبىر ات­با­سىن تىرەگەنى زاۆودوۋكوۆكا قا­لاسىن­داعى «پۋر-اگروۋك» ااق بولدى. ەت وڭدەۋ كەشەنىندە مال سويۋدان باستاپ تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزىلەتىن ونىمگە دەيىنگى تىزبەك كلاستەرلىك جۇيەمەن اتقا­رى­لادى. مۇندا جىلىنا 3,5 مىڭ توننا ەت, 1,5 مىڭ توننا جار­تىلاي فابريكاتتار ءازىر­لەنەدى. سول­تۇستىكقا­زاق­ستاندىق­تار­دى كارتوپ پەن كوكونىس ءوسى­رۋمەن تۇبەگەيلى اي­نا­­لى­ساتىن اگروونەركاسىپ كەشەنى­نىڭ جۇ­مىس ءتاسىلى ءسۇيسىندىردى. ونىڭ 30 مىڭ گەكتار ەگىستىك ال­قابى بار. تۇ­قىم­دىق كارتوپ ساتۋمەن دە شۇ­عىل­دانادى. سىيىم­دى­لىعى 50 مىڭ توننا بولاتىن كو­كونىس قوي­ماسى تۇگەلدەي اۆ­تو­ماتتاندى­رىل­عان. – قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ كار­توپ­قا دەگەن سۇرانىسىن ءبىر عا­نا كا­سىپورىننىڭ وتەۋى شى­نىندا دا ءۇي­رەنەتىن ءۇردىس ەكەن. الداعى ۋا­قىتتا ماماندارى­مىزدى جىبەرىپ, تاجىريبە الما­سا­تىن بولا­مىز, – دەدى ايماق باسشىسى جاق­سىدا جاتتىق جوق ەكەنىن اڭعار­تىپ. تۇمەندىك دارىگەرلەر قىزىل­جار­لىق دە­لەگاتسيانى جىلى شى­رايمەن قارسى ال­دى. ولاي بولا­تىن ءجونى بار. تۇمەن وب­لىستىق كلينيكالىق اۋرۋحانا­سى 2002 جىل­دان بەرى تۋا ءبىتتى جۇرەك اۋرۋى­نا شالدىققان سول­تۇستىك­قازاقستاندىق بالا­لار­عا وتا جاساپ كەلەدى. وسى مەرزىم ىشىندە 4,5 مىڭ بالدىرعاندى قا­بىلداپ, 453 وتا جاسادى. 60 پايىزى پەتروپاۆلدا, قالعانى تۇمەندە ىسكە اسىرىلدى. ءبولىم مەڭگەرۋشىسى كيريلل گورباتيكوۆ ءبىر توپ كار­ديو­حيرۋرگتىڭ 14 بالا­عا وتا جاساۋ ماق­­ساتىمەن كە­زەكتى ىسساپارعا دايىن­دالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. تۇمەن وبلىسىندا تۇرىپ جات­قان قا­زاق دياسپوراسى وكىل­دەرى­مەن كەزدەسۋ دە, شىعىس-ءسى­بىر مۇناي-گاز ورتالىعىن­داعى شارا دا, شەكارالاس ىنتىماق­تاس­تىقتى نىعاي­تۋ­­عا ارنالعان قا­زاق­ستان – رەسەي ىسكەرلىك فورۋمى دا اسا مازمۇندى ءوتتى. ەكى كۇندىك ساپار بارىسىندا ءسولتۇس­تىك­قازاقستاندىق دەلەگاتسيا مەن تۇمەن وبلىسىنىڭ ات­قارۋشى ورگاندارىنىڭ جەتەكشىلەرى كورشىلەس وبلىستار ارا­سىن­دا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ تۋرا­لى بىرنەشە كەلىسىمگە قول قويدى. ول ساۋدا, ەكونوميكا, اۋىل شا­رۋا­شىلىعى, مادە­نيەت, ءبىلىم, دەن­ساۋلىق سالالارىن قامتىدى. تۇمەندىكتەر سولتۇستىك قا­زاق­ستان وبلىسىنا جاقىن كۇن­دەرى كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. ءومىر ەسقالي, جاسىن بىركەنوۆ, جۋرناليست. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.