15 ماۋسىم، 2011

ءوڭىر ەلدەرىن ۇيىستىرعان ۇيىم

323 رەت كورسەتىلدى
بۇگىن استانادا شىۇ-عا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارىنىڭ مەرەيتويلىق ءسامميتى وتەدى مەملەكەت قانشا قۋاتتى بولعانىمەن، ول قاۋىپ-قاتەرلەرمەن جەكە-دارا كۇرەسە المايدى. سوندىقتان قازىرگى زامانعى قارىم-قاتىناستاردا وڭىرلىك ينتەگراتسيالىق قۇرىلىمدارعا ماڭىزدى ءرول بەرىلەدى. ماسەلەن، شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ءوزى قۇرىلعان ون جىل بەدەرىندە كەڭ-بايتاق ەۋرازيا قۇرلىعىندا قاۋىپسىزدىكتىڭ اجىراعىسىز ەلەمەنتىنە اينالىپ، بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا شىنايى ارىپتەستىك بايلانىستار ورناتۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ ۇلگەردى. بۇل ۇدەرىستەردىڭ بارلىعى ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا ينتەگراتسيانىڭ جوعارى دەڭگەيىن ايعاقتاپ قانا قويماي، ۋاقىت كوشىنە ىلەسە وتىرىپ، پروبلەمالاردى ءوزارا سەنىم مەن ءوزارا تۇسىنىستىك نەگىزىندە شەشۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتىپ بەرىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا 2001 جىلى «شانحاي بەستىگى» (قازاقستان، رەسەي، قىتاي، قىرعىز­ستان جانە تاجىكستان) نەگىزىندە قۇرىلىپ، وزبەكستاننىڭ قاتىسۋىمەن شانحاي ىن­تى­ماقتاستىق ۇيىمىنا اينالعان قۇرىلىمعا مۇشە بولۋ – قازاقستان سىرتقى سايا­سا­تىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. شىۇ قىزمەتى باسقا مەملەكەتتەرگە نەمەسە حالىقارالىق ۇيىمدارعا قارسى با­عىت­تالاتىن اسكەري بلوك بولىپ تابىل­مايدى. كەرىسىنشە، ۇيىم ءوزىنىڭ مۇشەلەرى اراسىندا ىنتىماقتاستىقتى ءتۇرلى سالالار بويىنشا كەڭ اۋقىمدا دامىتۋدى ۇسىنادى. ال قازاقستاننىڭ شىۇ-عا مۇشە ەلدەرمەن تەڭ قۇقىقتى ۇنقاتىسۋعا ۇمتىلىسى ەلى­مىز­دىڭ وڭىردەگى ۇستانىمدارىن نىعايتۋمەن قاتار، مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا سەنىم مەن تۇسىنىستىكتىڭ ۇلعايا تۇسۋىنە وڭ ىقپال ەتىپ وتىر. بۇل ۇيىم قاعيداتتارى­مەن تولىق سايكەسەدى. شىۇ-داعى جەتەكشى ويىنشىلار – رەسەي مەن قىتايدىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان قازاقستان وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتىڭ جاسامپاز باستامالارى مەن جوبالارىن بەلسەندى قولداۋشى ماڭىزدى بۋىن بولىپ تا­بىلادى. بۇعان ەلىمىزدىڭ ۇيىم شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلىپ جۇرگەن انتيتەررورلىق اسكەري جاتتىعۋلار، عىلىمي كونفەرەنتسيالار مەن فورۋمدارعا تۇراقتى قاتىسىپ كەلە جاتقانى دالەل. ماسەلەن، قازاقستان 2006 جىلى شىۇ-نىڭ بەيجىڭدەگى حاتشىلىعى مەن تاشكەنتتەگى وڭىرلىك انتيتەررورلىق قۇرىلىمنىڭ اتقارۋشى كوميتەتى جانىنان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءوزىنىڭ تۇراقتى وكىلدەرىنىڭ اپپاراتتارىن قۇردى. قازىرگى كەزدە شىۇ-نىڭ الدىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى قويعان ستراتەگيالىق  ەكى مىندەت تۇر. ولار: وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قام­تاماسىز ەتۋ مەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ. ۇيىم الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى شەشۋدە شىۇ-نىڭ تۇراقتى ءىس-قيمىل تا­نىتاتىن جۇمىسشى ورگاندارى – بەي­جىڭ­دە­گى حاتشىلىعى مەن تاشكەنتتەگى وڭىرلىك انتيتەررورلىق قۇرىلىمنىڭ اتقارۋشى كوميتەتى نەگىز قالاۋشى ءرول اتقارادى. شىۇ-نىڭ ءار جۇمىس ورگانىندا قازاقستاننان التى ادامنان تۇراتىن توپتارى بار. 2006 جىلدىڭ 15 ماۋسىمىندا وتكەن شانحاي سامميتىندە قازاقستان شىۇ-نىڭ ازيا ەنەرگەتيكالىق ستراتەگياسىن جاساۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ، ول ۇيىمداعى ساۋ­دا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا ءىز سا­لىپ بەردى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بول­سا، شىۇ شەڭبەرىندە زاڭسىز ميگراتسيامەن كۇرەس تۋرالى كەلىسىم جاساۋدى ۇسىندى. ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ تەرروريزممەن، سەپاراتيزممەن، ەكسترەميزممەن، سونداي-اق باسقا دا قاۋىپ-قاتەرلەرمەن كۇرەس الەۋەتىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتۋ ماقساتىندا شىۇ قۇرامىنداعى مەملەكەتتەر ۇيىمنىڭ ۇزاق مەرزىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق باعدارلاما­سىن باسشىلىققا الا وتىرىپ، ەكونوميكا باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دايەكتى­لىك­پەن كەڭەيتىپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە جو­عارىدا اتالعان  باعدارلامانى جۇزەگە اسى­رۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى جۇمىس ىستەپ تۇرسا، ونىڭ قۇرامىندا ەنەرگەتيكا، كولىك، كوممۋنيكاتسيا، قورشاعان ورتانى قورعاۋ سەكىلدى 130 قارالى ينۆەستيتسيالىق جوبانى قامتيتىن اۋقىمدى باعىتتار بار. وسىلايشا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قازىرگى كەزدە وڭىرلىك ىنتىماق­تاس­تىق­تىڭ ورتالىق ازياداعى اسا تابىستى ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. قازاقستان پرە­زيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءسوزى­مەن ايتساق، «قازاقستاننىڭ باستاماسى بوي­ىنشا ءىس جۇزىنە ناقتى اسىرىلعان ەۋرازيا يدەياسىنىڭ ءۇش كيتى – بۇلار ەۋر­ازيا­لىق ەكونوميكالىق قوعامداستىعى (ەۋرازەق)، ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (اوسشك) جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (شىۇ). جانە بۇل ۇشەۋى ءۇش ءتۇرلى اتالعانىمەن، ءبارى بىرىگىپ، ءبىرتۇتاس ەۋرازيا يدەياسىنىڭ ورتاق ۇستانىمىن پاش ەتەدى». ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز  ەتۋدە ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ۇلكەن وڭ ءتاجى­ري­بەسى جيناقتالسا، ارنايى قىزمەتتەر مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تەررورلىق جانە ەكسترەميستىك كۇشتەرگە قارسى ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى بايلانىستارىن ورنىقتىرىپ ۇلگەر­گەن. مىسالى، 2006 جىلى قازاقستان قى­تاي­مەن بىرلەسىپ، شەكارا اۋداندارىندا «تيان-شان-2006» دەپ اتالعان انتيتەررورلىق جاتتىعۋلاردى، سونداي-اق شىۇ-عا مۇشە ەل­دەردىڭ قاتىسۋىمەن «شىعىس-انتي­تەر­رور» دەپ اتالعان وقۋ-جاتتىعۋلارىن تا­بىس­تى وتكىزدى. 2007 جىلدىڭ جازىندا رەسەيدە شىۇ-نىڭ «بەيبىت ميسسيا-2007» كەڭ اۋقىمدى اسكەري جاتتىعۋلارى ۇيىم­داستىرىلدى. وسىنداي جاتتىعۋلار 2008 جىلى قازاقستاننىڭ جامبىل وبلىسى اۋماعىندا ءوز دەڭگەيىندە ءوتتى. «بەيبىت ميسسيا-2012» جاتتىعۋلارىن الداعى جىلى تاعى ۇيىمداستىرۋ كۇن تارتىبىندە تۇر. وڭىردەگى تۇراقسىزدىق پەن لاڭكەستىكتىڭ وشاعى اۋعانستان بولىپ وتىرعانى دا جاسىرىن ەمەس.  شىۇ ەلدەرى اتالعان مەملەكەتتەگى احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن قولىنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساپ باعۋدا. 2005 جىلى «شىۇ-اۋعانستان بايلانىس توبى» قۇرىلدى. ۇيىم جىل وتكەن سايىن ىنتىماقتاس­تىق­تىڭ جاڭا سالالارىن قامتىپ وتىر. وسىدان التى جىل بۇرىن العاش رەت شىۇ-عا مۇشە ەلدەر پارلامەنتتەرى جەتەكشىلەرى­نىڭ، جوعارى سوتتار توراعالارىنىڭ، ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋلەرى ۇيىمداستىرىلدى. باس پروكۋروردىڭ، سىرت­قى ەكونوميكا، سىرتقى ساۋدا قىزمەتى مەن كولىك جانە مادەنيەت سالالارىنا جاۋاپ بەرەتىن مينيسترلەردىڭ كەزدەسۋلەرى تۇ­راقتى سيپاتقا يە بولعان. وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنى سالاسىنداعى ىقپالداستىق نىعايا تۇسۋدە. وسىنىڭ بارلىعى، تۇپتەپ كەلگەندە، شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ بىرتە-بىرتە كوپقىرلى وڭىرلىك قۇرىلىمعا ترانس­فورماتسيالانىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. قازىرگى كەزدە ءۇندىستان، پاكستان، يران جانە موڭعوليا شىۇ-نىڭ بايقاۋشى ءمار­تەبەسىنە يە. بەلارۋس پەن شري-لانكا ۇنقاتىسۋ ۇدەرىستەرى بويىنشا سەرىكتەس ەلدەر بولىپ تابىلادى. ۇيىمعا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بايقاۋشى-مەملەكەتتەردى شىۇ-نىڭ بارلىق سالا بويىنشا قىزمەتىنە بەلسەندىرەك تارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ال بيىل، مىنە، شانحاي ىنتىماقتاس­تىق ۇيىمىنىڭ قۇرىلعانىنا 10 جىل تولىپ وتىر. حالىقارالىق ۇيىم ءۇشىن بۇل از با، كوپ پە؟ جالپى العاندا، ارتتا قالعان جىلدار بويى ايتارلىقتاي جۇمىستار ءجۇر­گىزىلدى. شىۇ-نىڭ قۇرىلىمدارى قالىپ­تاس­تىرىلىپ، قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن زاڭنامالار، زاڭدىق ارقاۋلار جاسالدى. ءسوي­تىپ، ول بۇگىندە ۋاقىت وتكەن سايىن ءوزى­نە نازاردى مولىراق اۋدارا تۇسكەن، ءوزىنىڭ تاماشا فيلوسوفياسىن ءتۇزىپ، وڭىردەگى قا­جەت­تىلىككە اينالعان حالىقارالىق مارتە­بەسى بيىك بەدەلدى ۇيىم دەڭگەيىنە كوتە­رىل­دى. بۇل سوزىمىزگە بۇۇ باس اسسامبلەياسى تاراپىنان مويىندالىپ، ونىڭ ارنايى قابىلداعان قارارىندا ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن وڭىردەگى بىردەن-ءبىر شەشۋشى بىرلەستىك رەتىندە اتالۋى ايقىن دالەل بولا الادى. ەكىنشى جاعىنان، وتكەن 10 جىلدا ىستەلگەن جۇمىستاردى باعالاۋمەن قاتار، نە ىستەلمەدى دەگەن تۇرعىدا قامتىلماي قالعان تۇستاردى قازىرگى ءومىر شىندىعىنا سايكەس بەلگىلەپ الۋدىڭ دا قاجەت ەكەنى كۇمانسىز. ۇيىمنىڭ ءوز ىشىندەگى، جۇمىلدىرۋ باعى­تىن­داعى جۇمىستارىن دا ۇمىت قالدىر­ماعانى ءجون. شىۇ قاتارىن كەڭەيتۋ ءما­سەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى ءتيىس. ءويت­كەنى، ۇيىم ءوزىن ءاۋ باستان اشىق قۇرىلىم رەتىندە جاريالاعان بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە شىۇ-عا تولىققاندى مۇشە بولعىسى كەلەتىن ەلدەر دە جوق ەمەس. بايقاۋشى، ۇنقا­تىسۋ بويىنشا سەرىكتەس ەلدەر مارتەبە­سىنەن ۇمىتكەر مەملەكەتتەر دە بار. ەندى شىۇ قىزمەتىنىڭ قورىتىندى­لا­رى قانداي، نە نارسەگە قول جەتكىزىلدى دەگەن ساۋالدارعا كەلسەك، جاۋاپتى رەسەي پرەزي­دەنتىنىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ىستەرى بويىنشا ارنايى  وكىلى، رەسەي سىرت­قى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەرەكشە تاپسىر­ما­لار جونىندەگى ەلشىسى ل.مويسەەۆتىڭ اۋزى­مەن جەتكىزگەندى ءجون كورىپ وتىرمىز. جو­عارىدا ايتىلعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى شىۇ-نىڭ اقپاراتتىق پورتالىنداعى جاۋابىندا ول بىلاي دەيدى: – مەن قاۋىپسىزدىك جانە تۇراقتىلىق ءما­سە­لەلەرىنەن باستار ەدىم. ءبىز قاۋىپسىزدىكتىڭ اسا وتكىر قاتەرلەرىنە كۇش بىرىكتىرىپ قارسى تۇرۋ ءىسىن جولعا قويا الدىق. ەگەر بۇگىنگى كۇن تۋرالى ايتاتىن بولساق، ءبىز ەسىرتكىگە قارسى كۇرەستە كۇش-جىگەر جۇمىلدىرىپ وتىرمىز. سەبەبى، بۇل قاسىرەت شىۇ شەكاراسىنان ۇدەمەلى كولەمدە ءوتىپ، ەلدەرىمىزگە كەڭىنەن تاراپ جاتىر. جالپى، ەسىرتكى قاتەرىن ءبىز قاۋىپسىزدىككە تونگەن قاتەر رەتىندە قاراستىرامىز. بۇل باعىتتا ماڭىزدى، ماقساتتى شارالار ءجۇر­گى­زىپ وتىرمىز. ماسەلەن، ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگيا قابىلداپ، ەسىرتكىمەن كۇرەستە ناقتى تەتىكتەر قۇرۋ ۇستىندەمىز. ول جاقىن ارادا جۇزەگە اسىرىلا باستايدى جانە قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىق قاتەرلەرىنە قارسى بۇگىنگى ءىس-قيمىل تەتىكتەرى جۇيەسىن تولىقتىرا تۇسەتىن بولادى. ەگەر ەكونوميكا تۋرالى ايتاتىن بول­ساق، مۇندا شىۇ-نىڭ تابىستارى باسەڭ كورىنەدى. بۇل تۇسىنىكتى دە. ويتكەنى، ەكونو­ميكالىق سالماعى، كولەمى، رەسۋرستىق پارامەترلەرى جانە ەكونوميكا سالاسىنداعى ءبىرىنشى كەزەكتەگى باسىمدىقتارى بويىنشا ءبىر-بىرىنە مۇلدەم ۇقسامايتىن التى ەلدىڭ اتالعان سالاداعى ءوزارا تىعىز ءارى پەرس­پەك­تيۆالى ىنتىماقتاستىعىن جولعا قويۋ – اسا كۇردەلى مىندەت. دەگەنمەن، اۋىزدى قۇر شوپپەن سۇرتۋگە دە بولمايدى. بىزدەر شىۇ-نىڭ كوپجاقتى  پىشىندە ىنتى­ماق­تاسا الاتىن مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرىپ، ونىڭ كەيبىر جولدارىن دا تابۋدامىز. ءوزارا ىقپالداستىعىمىز بىرتە-بىرتە ءارى قاراي دا دامي بەرەتىن بولادى. سەبەبى، ءوزارا ءىس-قي­مىل­دارىمىز ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­مي­كا­لىق جاعدايىن جاقسارتۋعا، حالىقتارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.  ال بۇل ماقسات، مىندەتتەر اسا كوكەيكەستى. ءبىز افريكانىڭ سول­تۇس­تىگىندە، تاياۋ شىعىستا نە بولىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالار ساياساتقا، قوعامدىق تۇراقتىلىققا ۇلكەن اسەر ەتە الادى ەكەن. وسى تۇرعىدان كەلگەندە تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ مىندەتى اسا ماڭىزدى، وتە-موتە كوكەيكەستى بولا تۇسەدى. ءبىز بۇكىلالەمدىك قوعامداستىقتى قىزىقتىرىپ وتىرعان سالالاردا بىرقاتار ماڭىزدى قادامدار جاساي الدىق جانە بۇل ىستەردە ءىزاشارلارمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە شىۇ جاڭا باستامالارمەن شىعىپ، ءوزىنىڭ ۇستانىمدارىن ۇسىنباقشى بولىپ وتىرعان حالىق­ارا­لىق اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن اتار ەدىم. دەمەك، ءبىز قول جەتكىزگەن، اتقارعان ايتارلىقتاي ىستەر، تىندىرىلعان شارۋالار بار. بىزدەر ءوز جۇ­مىس­تارىمىزدا ناقتىلىقتى باسشىلىققا الامىز. ەڭ باستىسى – بارشانىڭ مۇددەسىن ەسەپكە الا وتىرىپ، العا جىلجۋ. – ءسىز شىۇ-عا قازاق توراعالىعى كەزەڭىن قالاي باعالايسىز؟ – قازاقستان ءوز توراعالىعىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن كەلدى جانە ونى تولىمدى ءارى مازمۇندى ەتە ءبىلدى. ءبىر جىلدىق مەرزىمگە ارنالعان بارلىق شارالار بۇكىل كۇنتىزبە بويىنشا ناقپا-ناق جوسپار­لا­نىپ، تاماشا وتكىزىلدى. ۇيىمداستىرۋ مادەنيەتى دە اسا جوعارى بولدى. كەزدەسۋلەردە، كەڭەستەر مەن ماجىلىستەردە وتە ءبىر ادەمى دوستىق جانە ىسكەرلىك اۋان قالىپتاسىپ وتىردى، بارلىق بايلانىستار جەمىستىلىگىمەن ەرەكشەلەندى. مەن الداعى شىۇ-عا مۇشە ەلدەر مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءسامميتى دە اسا جوعارى دەڭگەيدە وتەدى دەپ سەنەمىن. ال سامميتكە ۇيىمنىڭ ون جىلدىق قىزمەتىن قورىتىندىلاپ، بولاشاق پەرسپەكتيۆالارىن بەلگىلەيتىن وتە سالماقتى قۇجات – مەرەيتويلىق دەكلاراتسيامەن قاتار، ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگيا شىعارى­لا­تىن بولادى. استانادا ىلگەرى تاعى ءبىر قادام جا­سالىپ، ۇيىمعا جاڭا مۇشەلەر قابىلداۋ تەتىگى قىز­مە­تىن اتقاراتىن مەموراندۋم قابىلدانادى دەپ كۇتىلۋدە. وسىمەن شىۇ-نى كەڭەيتۋدىڭ زاڭدىق ار­قاۋىنا دايىندىق ءىس جۇزىندە اياقتالادى. ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ۇدەرىستەرى الدىن الا ەگجەي-تەگجەيلى ويلاستىرىلىپ قويعان. تاعى ءبىر اتاپ كورسەتەتىن ءجايت – سامميتكە قازاق­ستاندىق ارىپتەستەرىمىز، باسقا دا ەلدەردىڭ قاتىسۋىمەن، تۇڭعىش رەت شىۇ-نىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى كينوروليكتەر دايىندادى. ولار سامميت بارىسىندا نازارعا ۇسىنىلاتىن بولادى. بۇل – شىۇ بۇگىندە اسا قاجەتسىنىپ وتىرعان پيار-اقپاراتتىق قۇرامداستى بايىتۋعا قابىلەتتى جارقىن مازمۇندى دەرەكتى كينولەنتا. ءوز تاراپىمىزدان ۇيىم اياسىنداعى وسى اۋقىمدى شاراعا وراي ەلىمىزدە مەرەيتويلىق ەسكەرتكىش مونەتا مەن ماركا شىعارىلعانىن ايتا كەتەيىك. سامات مۇسا.
سوڭعى جاڭالىقتار

پولياك اندەرى ورىندالدى

ونەر • بۇگىن، 09:00

ءتورت تىلدە جازىلعان كىتاپ

ايماقتار • بۇگىن، 08:55

كەلەسى قارسىلاس – سەربيا

تەننيس • بۇگىن، 08:51

ءوندىرىس ورىستەگەن ءوڭىر

ايماقتار • بۇگىن، 08:49

سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ اراسى

ءبىلىم • بۇگىن، 08:43

ىرىستى ىنتىماقتىڭ ۇيىتقىسى

ەلباسى • بۇگىن، 01:03

ينۆەستيتسيا ءۇشىن تارتىمدى ەل

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • بۇگىن، 00:38

كونە مۇرالار – حالىق قازىناسى

رۋحانيات • بۇگىن، 00:12

اتام ايتقان جارىق جۇلدىز

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • بۇگىن، 00:04

يراننىڭ تاڭداۋى

ساياسات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار