مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلى

كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى مەم­لەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى­نىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي, «مەملەكەتتىك قىز­مەتتىڭ قازاقستاندىق مودەلى: مىندەتتەرى مەن دامۋ كەلەشەگى» تاقىرىبىندا عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزدى. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ, سونداي-اق, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى ءجو­نىندەگى اگەنتتىكتىڭ جاۋاپتى قىز­مەتكەر­لە­رى مەن وكىلدەرى قاتىستى. العاشقى بولىپ ءسوز العان قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىن­با­سارى  باۋىرجان بايبەك بۇگىندە قازاقستاندى يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيالىق دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسى ساپالى جۇمىس اتقارۋى قاجەتتىگىن العا تارتتى. «مەملەكەت الدىندا تۇرعان ۇلكەن ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن, ەلباسى­نىڭ ساياساتىن وركەندەتۋ ءۇشىن مەم­لەكەتتىك قىزمەت قانا ەمەس, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدار, جالپى حالقىمىز جۇمىس ىستەۋى كەرەك. سول سەبەپتى, جاقىن ارادا مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن  مەم­لەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا مودەلى تۇجىرىمداماسى قابىلداناتىن بولادى. ال ساراپشىلار, مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىمەن تىعىز بايلانىستى ازاماتتار وسى سالاعا قاتىستى ماسەلەلەردى جان-جاقتى تالقىلاپ, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىك ولاردى ساراپتاپ, وسى تۇجىرىمداماعا ەنگىزەدى دەپ ويلايمىز», – دەدى باۋىرجان بايبەك. سونداي-اق, ول ەلباسىنىڭ مەملەكەت الدىنا اۋقىمدى مىندەتتەر قويعانىن, ولاردىڭ ىشىندە يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, ءبى­لىم-عىلىمدى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جانە تىلدەردى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىن ات­اي كەلە, ولار قولعا الىنعان يگى ىستەردى ىلگەرى جىلجىتۋعا سەپ بولادى دەگەن ويىن جەتكىزدى. «يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدار­لا­ما­سى مەملەكەتتى جانە مەملەكەت ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ىقپال ەتىپ قانا قويماي, ەل الەۋەتىن كو­تە­رۋگە جاردەمدەسەتىنى ءسوزسىز. ال  بۇل رەتتە مەملەكەتتىك قىزمەتتى دامىتۋدىڭ ءرولى ايرىقشا. سەبەبى, مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ەلدىڭ ەليتاسىن قالىپتاستىرادى. ەلدەگى جاعداي مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە بايلا­نىس­تى»,– دەدى پرەزيدەنت اكىم­شى­لى­گى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. بۇل رەتتە باۋىرجان بايبەك قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى بىلتىرعى جىلى  ەلباسىنىڭ ءبىر­قاتار جارلىعىن جۇزەگە اسىر­عا­نىن, سەبەبى, ەلباسىنىڭ تاپسىر­ما­سى, مەملەكەت الدىندا تۇرعان مىندەتتەردىڭ بارلىعى دەر كەزىندە جانە ءوز دەڭگەيىندە ورىندالۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. ءوز سوزىندە ول, سونىمەن قاتار, اۋىلدىق جەرلەردەگى تۇرعىندار مەملەكەتتىك قىز­مەت تۇرلەرىنىڭ كوپ جاعدايدا ءمول­دىر بولمايتىندىقتان, بىرقاتار ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنى دەر كەزىندە شەشىلمەي جاتاتىنىن ايتىپ شا­عىمداناتىنىنا توقتالا كەلە, ءار ءتۇرلى دەڭگەيدەگى اكىمدەر رەيتينگىسىنە ايرىقشا ءمان بەرىلىپ جات­قا­نىن تىلگە تيەك ەتتى. «بۇل رەيتينگ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جۇمىسىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەر­مەك. سول ارقىلى ءبىز  ءتيىستى شارالار قابىلدايتىن بولامىز. جالپى العاندا, تالقىلانىپ وتىرعان ءما­سە­لەلەر ءوز دەڭگەيىندە جۇزەگە اسىرىلادى دەگەن ويدامىز»,–دەدى باۋىرجان قىدىرعالي ۇلى. بۇل كۇنگى جيىن بارىسىندا سون­داي-اق قازاقستانداعى مەملەكەتتىك قىزمەت پەن ونى ودان ءارى جەتىلدىرۋ توڭىرەگىندە ءار ءتۇرلى وي-پايىمدار ايتىلدى. ماسەلەن, پار­لامەنت سە­ناتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر سۋدين مەملەكەتتىك قىز­مەت سالاسىندا قولعا الىنعان رەفورمالاردىڭ تيىمدىلىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىك قۇ­رىلدى. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى ءبىر­قا­تار ماڭىزدى زاڭدار قابىلداندى. بۇلاردىڭ بارلىعى مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك جۇيەنى جان-جاقتى زەر­دەلەۋگە با­عىتتالعان. ەلدە جۇرگى­زىل­گەن اكىم­شى­لىك رەفورمالاردىڭ ناتيجە­سىن­دە مەملەكەتتىك قىزمەت­تىڭ ءتيىمدى ۇلگىسىن قالىپتاستىرا ال­دىق. ياعني, بولاشاقتا مەملە­كەت­تىڭ تىزگىنىن ۇستايتىن ازاماتتاردى داي­ىنداۋ ءۇشىن قازاقستاندا مىق­تى زاڭنامالىق بازا قالىپتاسقان دەۋگە تولىق نەگىز بار», – دەدى ا.سۋدين. ول سونداي-اق, مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسى جاڭا زامانعا جانە قا­زاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان رە­فورمالارعا سايكەس ۇنەمى وزگە­رىپ وتىرۋ قاجەتتىگىن دە باسا ايتتى. ال مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ توراعاسى قاي­رات نۇرپەيىسوۆ مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلداۋ شارتتارىنا ەن­گىزىلەتىن وزگەرىستەرگە سايكەس جا­ڭادان پسيحومەتريالىق تەست سى­نا­عى قولدانىلاتىنىن جەتكىزدى. «ءبىزدىڭ اگەنتتىك ازىرلەگەن مەملەكەتتىك قىزمەتكە كادرلاردى تاڭ­داۋ جۇيەسى وزگەرەتىن بولادى. ول ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتكە ءۇمىت­كەرلەر زاڭنامالاردى ءبىلۋ دەڭ­گەيىن تەكسەرەتىن تەستىلىك باقى­لاۋ­دان بولەك, تاعى ءبىر سىناقتان وتە­دى. ەنگىزىلەتىن جاڭا تەستىدە مەملەكەتتىك قىزمەتكە ۇمىتكەردىڭ مىنەز-قۇلقىنا باسا ءمان بەرىلە وتىرىپ, ونىڭ جۇمىس تيىمدىلىگى باعالانىپ, سارالانادى. ول ءۇشىن ازاماتتىڭ تۇلعالىق بولمىسى مەن كاسىبي بىلىكتىلىگىن باعالاۋعا باعىتتالعان ارنايى پسيحومەتريالىق تەست ءازىر­لەنگەن. قازىر ول سىناقتان وتكى­زىلىپ جاتىر», – دەدى ق.نۇرپەيى­سوۆ. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل تەست ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتكە ۇمىتكەردىڭ مامان رەتىندەگى كاسىبي الەۋەتى ايقىن باعالانباق. «بۇل سىناقتان كەز كەلگەن كۇيزەلىستى جاعدايعا توزىمدىلىك, كوشباسشىلىق, ادامدارمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتا ءبىلۋ سەكىلدى قاسيەتتەر دە انىقتالاتىن بولادى», – دەدى اگەنتتىك توراعاسى. قايرات نۇر­پەيىسوۆ ءوزىنىڭ سوزىندە ەلدەگى مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنا قاتىستى دا ءوز ويىن بىلدىرە كەتتى. «قازاق­ستاندا 1990-جىلداردىڭ سوڭىندا مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسى باعى­تىندا اكىمشىلىك رەفورمالار ءجۇر­گى­زىلە باستادى. وسىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە كاسىبي مەملەكەتتىك قىز­مەت­تىڭ نەگىزى قالاندى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ءبىزدىڭ جەتىستىكتەرىمىزدى شەتەلدىك ساراپشىلار مەن عالىمدار دا مويىنداپ وتىر. قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەت مودەلى حالىقارالىق ستاندارت­تارعا سايكەس ازىرلەنگەن», – دەدى قايرات ايتمۇحامبەت ۇلى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋ­تا­تى ەرجان يساقۇلوۆ مەملەكەتتىك قىزمەتتى كادرلىق كامتاماسىز ەتۋ ۇدەرىسى توڭىرەگىندە ايتا كەلە, بۇل ۇدەرىسكە شەت ەلدەردە وقىپ جاتقان جاستاردى, ونىڭ ىشىندە «بولاشاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن ءبىلىم العان ازاماتتاردى دا تارتۋ قا­جەتتىگىن جەتكىزدى. «ول ءۇشىن مەم­لەكەتتىك قىزمەتتى كادرلىق قام­تاماسىز ەتۋگە  مونيتورينگ ءجۇر­گىزۋ ۇدەرىسىن ەنگىزۋ قاجەت»,– دەدى دەپۋتات. بۇل كۇنگى كونفەرەنتسيا اياسىن­دا جينالعاندار مەملەكەتتىك كادر ساياساتىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىن جاڭ­عىرتۋ, مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلۋ جانە ءوتۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, مەملەكەتتىك قىز­مەتشىلەردى ايماقتىق دەڭگەيدە وقىتۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسىنىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن كوتەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا دا وي-پىكىر الماستى. ءلايلا ەدىلقىزى.