ارماندارى اسكەري بولۋ ەدى
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ شىمكەنت قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن ەگىز جىگىتتەر اسكەري قىزمەت اتقارۋعا بالا كەزىنەن قۇشتار بولىپتى. «اكە كورگەن وق جونار, شەشە كورگەن تون پىشەر» دەگەندەي, قوس ساربازدىڭ قىزىعىنان قيىندىعى مول اسكەري سالانى تاڭداۋىنا اتاسى مەن اكەسىنىڭ دە اسەر ەتكەنى انىق. اتالارى ءجۇمادىلدا ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسىپ, قاھارمان باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ديۆيزياسىندا بولىپ, 1945 جىلى ەلگە امان-ەسەن ورالىپتى. اكەلەرى ەرالى تەڭىز فلوتىندا اسكەري بورىشىن وتەپتى. كوڭىلى اسكەري ءومىردى قالاعانىمەن, سەگىز قىزدىڭ اراسىنداعى جالعىز ۇل بولعان سوڭ قازاقى ادەپتەن اتتاماي, اتا-انا قاسىندا قالۋدى ءجون كورەدى.
ء«بىز بالا كەزىمىزدەن اسكەري قىزمەتتى ارماندادىق. ەكى تۋعان اعام دا وسى جولدى تاڭداعىسى كەلگەنىمەن, ويلاعاندارى بولمادى. ءبىرىنىڭ دەنساۋلىعى جارامادى, ەكىنشىسى سىرقات اعاسىنا قارايلاسىپ, الىسقا ۇزاي المادى. قۇدايعا شۇكىر, اكەمىز بەن اعالارىمىز ارمان ەتكەن اسكەري قىزمەتتى بۇگىندە باۋىرىم ەكەۋمىز اتقارىپ ءجۇرمىز», – دەيدى ەگىزدىڭ سىڭارى اسان جۇمادىلداەۆ.
شەرۋدىڭ شەبەرلەرى
«شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىندا قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن وفيتسەرلەر استاناعا قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قۇرىلعانىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي وتەتىن پارادقا قاتىسادى. شەرۋ دەمەكشى, بۇل – ولاردىڭ العاشقى شەرۋى ەمەس. ەگىز جىگىتتەر 2015 جىلى ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا وراي ماسكەۋدە, قىزىل الاڭدا وتكەن ۇلكەن پارادقا قاتىسىپتى. وسى جەردە مىنا ءبىر سايكەستىككە نازار اۋدارماي كەتۋگە بولماس. وسىدان تۇپ-تۋرا 72 جىل بۇرىن, ياعني 1945 جىلى وسى الاڭداعى شەرۋگە اتالارى ءجۇمادىلدا قاتىسقان ەكەن. اسان مەن ۇسەن بۇل ءساتتى اركەز ماقتانىشپەن ەسكە الادى.
«ماسكەۋدەگى شەرۋگە قاتىسامىز دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە كىرمەگەن ەدى. استانادا وتەتىن شەرۋگە بارعان كەزدە دايىندىعىمىزدى كورىپ, تەكسەرىپ شىققاننان كەيىن رەسەي استاناسىنا باراتىنىمىزدى ايتتى. قىزىل الاڭدا ءبىز قازاق ەلىنىڭ اتىنان ونەر كورسەتىپ, جاۋىنگەرلىك, ساپتىق دايارلىعىمىزدىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەندىگىن پاش ەتتىك. رەسەيلىكتەر ءبىزدىڭ ساربازداردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا, وزدەرىن قالاي ۇستاۋىنا تاڭدانىستارىن ءبىلدىردى. راسىندا, مۇنداي شەرۋلەرگە قاتىسۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى. باستى قالاي ۇستاۋ, اياقتى قالاي باسۋ كەرەك؟ قارۋ-جاراقتى قالاي قولدانۋ قاجەت؟ مۇنىڭ ءبارى وڭاي شارۋا ەمەس», – دەيدى ۇسەن جۇمادىلداەۆ.
ماسكەۋدەگى شەرۋگە قاتىسىپ, مول تاجىريبە جيناقتاپ قايتقان قوس سارباز قازىرگى ۋاقىتتا كورگەن-بىلگەندەرىن وزدەرىنە قاراستى اسكەري بولىمدەردىڭ جاۋىنگەرلەرىنە ۇيرەتىپ ءجۇر. شەرۋدە ساپ تۇزەپ ءجۇرۋدىڭ شەبەرىنە اينالعان جىگىتتەر وزدەرىنىڭ وسىنداي دەڭگەيگە جەتۋىنە ينسيتۋتتا ءدارىس بەرگەن ۇستازى, كاپيتان يگور ياريگيننىڭ ەڭبەگى كوپ ەكەندىگىن ايتادى.
«قارا مايوردىڭ» قايسارلىعىن ۇلگى تۇتادى
وسكەمەندە قىزمەت ەتىپ جاتقاندارىنا ءبىر جىلعا جۋىقتاعان وفيتسەرلەر شىعىستىڭ قىسى قىتىمىر بولماسا, ادامدارى ادال, جايدارى, ارىپتەستەرى ءوز ىستەرىنە مىق شەگەدەي مىعىم ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعى تاراپىنان قويىلاتىن جوعارى تالاپ وزدەرىن شىڭداپ, جاۋىنگەرلىك دايىندىقتارىن, كاسىبي بىلىكتىلىكتەرىن ودان ءارى ارتتىرعانىن ايتتى. «ماسكەۋ كورگەن» جىگىتتەردەن بۇگىنگى اسكەري ءومىر, قىزمەت بارىسى, وزدەرى ۇلگى تۇتاتىن تۇلعالار تۋرالى دا سۇرادىق.
ۇلى وتان سوعىسىنىڭ قاھارمانى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ مىنەزى مەن اۋعان سوعىسىنىڭ كوزى ءتىرى باتىرى «قارا مايور» بوريس كەرىمباەۆتىڭ قايسارلىعىن ۇلگى تۇتاتىن اسان جۇمادىلداەۆ ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرى 25 جىل ىشىندە بيىك بەلەستەردى باعىندىرىپ, بۇگىندە الەمدەگى قۋاتتى ارميالاردىڭ قاتارىنا قوسىلعانىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى.
«قازاقستان ارمياسى وسىنداي دارەجەگە وڭايلىقپەن جەتكەن جوق. قيىن كۇندەردى دە باستان وتكەردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن, قامقورلىعىمەن بۇگىندە قۋاتتى ارمياعا اينالدى. ەلدىڭ شەبىن كۇزەتىپ جۇرگەن اسكەري سالا قىزمەتكەرلەرىنە مەملەكەت تاراپىنان تولىق جاعداي جاسالىپ وتىر», – دەگەن اسان قازاقتىڭ جىگىتتەرىن اسكەردەن قاشپاۋعا, كەرىسىنشە, اسكەري ءومىردى كورۋگە شاقىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ناعىز ەلىم دەگەن ەر مىنەزدى جىگىتتەر اسكەردە تاربيەلەنەدى.
ءتۇيىن
قايدا بارسا دا جۇبىن جازباي جۇرەتىن ەگىزدەردىڭ ءبىر-بىرىنە ابدەن باۋىر باسىپ, ءبىرىنسىز ءبىرى جۇرە المايتىنىن اڭعارعانداي بولدىق اڭگىمە بارىسىندا.
«ۇنەمى بىرگە جۇرەمىز. ۇسەن مەنى اعاسى رەتىندە قابىلدايدى. ايتقانىمدى بۇلجىتپاي ورىندايدى. ونىڭ مىنەزى مەنەن گورى قاتالداۋ, تۇيىقتاۋ. مەنىڭ مىنەزىم اشىق», – دەگەن اسان ءىنىسى ەكەۋى كەلەشەكتە گەنەرال بولۋدى ارماندايتىندارىن ايتتى. تىلەكتەرىن ءتاڭىر قابىل ەتسىن دەيمىز.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى
