– تالعات جەڭىس ۇلى, بۇگىندە اسكەرىمىزدى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ قايتا قۇرىلۋى مەن ارميانى جابدىقتاۋ جاعى قاي دەڭگەيدە؟
– ەلباسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان ارمياسى زاماناۋي قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكادان كەندە ەمەس. بۇل اسكەرىمىزدىڭ قۇرىلىمىن نىعايتىپ, كاسىپقويلىعى مەن ۇتقىرلىعىن ۇشتاي تۇسۋگە جاعداي تۋعىزىپ كەلەدى. سوندىقتان, قازىرگى كەزدە اسكەرلەرىمىزدى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ بارىسى ويداعىداي جۇرگىزىلىپ جاتىر. ال ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ دەگەنىمىز, اسكەرلەردى دەر كەزىندە نەبىر زىمىرانمەن, وق-دارىلەرمەن, ءتۇرلى ماتەريالدىق قۇرالدارمەن, اسكەري-تەحنيكالىق م ۇلىكپەن, مەديتسينالىق جانە ۆەتەرينارلىق جابدىقتارمەن, اسكەري تەحنيكانى جوندەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋمەن, سونداي-اق, وزگە دە شارالاردا قاجەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋمەن بايلانىستى متق اسكەرلەرى جۇرگىزەتىن ءىس-شارالار كەشەنى بولىپ تابىلادى.
ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن قايتا قۇرۋ – بۇل قۇرىلىمداردىڭ تەحنيكالىق تۇرعىدا جاڭعىرۋى عانا ەمەس, ول بىرىڭعاي جوسپار بويىنشا بەيبىت جانە سوعىس ۋاقىتىندا اسكەرلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن تولىققاندى قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا باسقارۋ ورگاندارىن, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ كۇشتەرى مەن قۇرالدارىن تولىعىمەن دايىندىققا كەلتىرۋ. اتالعان اۋقىمدى مىندەت اسكەري دوكترينانىڭ تالاپتارىنا سايكەس ىسكە اسىرىلادى جانە اسكەرلەردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسىن قۇرايدى. وسىلايشا, قارۋلى كۇشتەردى ماتەريالدىق قۇرالداردىڭ بارلىق تۇرلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە, قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى پايدالانۋعا, ونىڭ قىزمەت كورسەتىلۋى مەن جوندەۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرۋعا, اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتىلۋىن ۇيىمداستىرۋعا, كولىكتىڭ بارلىق تۇرلەرىمەن اسكەري تاسىمالداۋلاردى جۇزەگە اسىرۋعا, كولىك كوممۋنيكاتسيالارى مەن نىساندارعا قىزمەت كورسەتۋگە ارنالعان قۇرىلىمدار نىعايا تۇسەدى.
ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ كۇشتەرى مەن قۇرالدارى ەكى ءوزارا بايلانىسقان كومپونەنتتەن تۇرادى: ستاتسيونارلىق (ارسەنالدار, بازالار مەن قويمالار) جانە ءموبيلدى قۇرىلىمدار (متق بولىمشەلەرى مەن اسكەري بولىمدەرى). مۇنداي جۇيەنىڭ ۇزدىكسىز ساپالى قىزمەتى اسكەردى دەر كەزىندە جانە قاجەتتى تۇستا ماتەريالدىق جانە تەحنيكالىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ءارى قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جاۋىنگەرلىك دايىندىقتا ءازىر ۇستاۋعا, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا, سونداي-اق, كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتىڭ بارلىق ءتۇرىن كورسەتۋگە باعىتتالعان.
ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىرۋ قارۋلى كۇشتەردى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنە سايكەس ۇيىمداستىرىلادى جانە ونىڭ ءتورت دەڭگەيى بولادى. اتاپ ايتقاندا, ستراتەگيالىق – قورعانىس ءمينيسترىنىڭ تىكەلەي باسشىلىعى, جەدەل-ستراتەگيالىق – قارۋلى كۇشتەر تۇرلەرىنىڭ باس قولباسشىلارى جەتەكشىلىگى, جەدەل-اۋماقتىق – وڭىرلىك قولباسشىلىقتار جانە تاكتيكالىق – قۇرامالاردا, بولىمدەر مەن بولىمشەلەر دەڭگەيىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
– ارميانىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىگىن ساقاداي-ساي ۇستاۋدا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءرولى قانداي؟
−ارميانىڭ جاۋىنگەرلىك ازىرلىگىن دايىن ۇستاپ تۇرۋ بەلگىلەنگەن مەرزىمدە قويىلعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ءۇشىن اسكەرلەردىڭ قابىلەتتىلىگىن ۇشتاۋدى جان-جاقتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا اتقارىلاتىن اۋقىمدى ءىس-شارالار كەشەنى بولىپ تابىلادى. بىرىنشىدەن, بۇل اسكەري قىزمەتشىلەردى قاجەتتى كەرەك-جاراقپەن قامتاماسىز ەتۋ. ءاربىر اسكەري قىزمەتشىنىڭ جەكە پايدالانۋىندا 500-دەن اسا كيىم-كەشەك, فورما تۇرلەرى بولادى. اتاپ ايتقاندا, كۇندەلىكتى جانە دالالىق اسكەري كيىم, جاۋىنگەرلىك ەلەمەنتتەر (بروندى كەۋدەشەلەر, كەۆلارلى دۋلىعالار جانە ت.ب.). مۇنىڭ بارلىعىنىڭ كيۋ مەرزىمىن, سونداي-اق, مەرزىمدى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جىل سايىنعى شاقىرىلۋى مەن بوساتىلۋىن ەسكەرۋ قاجەت. دەمەك, مۇنداي مۇلىكپەن اسكەردى جابدىقتاۋ ءۇشىن, الدىمەن ولاردى ۋاقتىلى ساتىپ الۋ جانە بولىمدەرگە جەتكىزىلۋى جاعىن مۇقيات ءارى تياناقتى جوسپارلاۋدىڭ ماڭىزى زور.
ماسەلەن, تاماقتانۋ مەن مونشا-كىر جۋ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋدى الايىق. كۇن سايىن ستاتسيونارلىق اسحانالاردا 320 مىڭنان اسا اسكەري قىزمەتشى جانە ءارتۇرلى اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلاردى وتكىزۋ كەزىندە دالالىق جاعدايلاردا شامامەن 2,5 مىڭ اسكەري قىزمەتشى تاماقتانادى. مونشا-كىر جۋ قىزمەتى دە بارلىق اسكەري قىزمەتشىنى قامتيدى. ونىڭ ىشىندە, مەرزىمدى قىزمەتتەگى ساربازدار, اسكەري ۋچيليششەلەردىڭ كۋرسانتتارى, رەسپۋبليكالىق اسكەري مەكتەپتەر مەن كادەت كورپۋسىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى, سونداي-اق, جيىن ءوتۋ كەزىندەگى زاپاستاعى اسكەري قىزمەتشىلەر دە بار. ال اسكەردى ۋاقتىلى جانار-جاعارماي ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزى تىپتەن زور. جىل سايىن اسكەري تەحنيكالارعا شامامەن 25 توننا بەنزين جانە ديزەل وتىنى, 23 توننادان اسا اۆياتسيالىق كەروسين جەتكىزىلەدى. ودان باسقا, وتاندىق وندىرۋشىلەردەن شامامەن 1,5 توننا ءارتۇرلى كولىك مايلارى مەن ارنايى سۇيىقتىقتار ساتىپ الىنادى.
سونداي-اق, قارۋلى كۇشتەردى مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋدى الىڭىز. جىل سايىن اسكەري-مەديتسينالىق مەكەمەلەردە 60 مىڭنان اسا اسكەري قىزمەتشى مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى, اسكەري زەينەتكەرلەر ستاتسيونارلىق جانە امبۋلاتورلىق ەم قابىلدايدى. شامامەن 1,5 مىڭ اسكەري قىزمەتشى مەن اسكەري زەينەتكەر شيپاجايدا دەمالادى. وعان قوسا, اسكەري گوسپيتالداردا ەمدەۋدىڭ جاڭا ادىستەرى ەنگىزىلۋدە. اسكەري-دالالىق مەديتسينا دا دامۋدا.
مۇنىڭ سىرتىندا اسكەرلەرگە زاماناۋي جاڭا قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جەتكىزۋ بويىنشا ۇزدىكسىز جۇمىس, سونداي-اق, ونىڭ تەحنيكالىق جابدىقتالۋى مەن جوندەلۋى جۇرگىزىلەدى. جىل سايىن قارۋلى كۇشتەرگە 7 مىڭعا دەيىن ءارتۇرلى جاڭا قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكا, ياعني, اۆياتسيالىق تەحنيكا, ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى, كورابلدەر مەن كاتەرلەر, زەنيتتىك-زىمىران كەشەندەرى مەن اۋە كەڭىستىگىن باقىلاۋ قۇرالدارى, بروندالعان دوڭگەلەكتى ماشينالار, تەحنيكا جانە تاكتيكالىق بايلانىس قۇرالدارى, اتىس قارۋ-جاراعى جانە ت.ب. الىنادى. ودان باسقا, اسكەرلەر قارۋ-جاراقتىڭ تەحنيكالىق جارامدىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن وعان قاجەتتى قوسالقى بولشەكتەرمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ماسەلەن, اسكەري جوندەۋ ورىندارى جىل سايىن 500-دەن اسا ارتيللەريالىق قارۋلاردى, بروندى تانكتى, ءاۆتوموبيلدى جانە وزگە دە تەحنيكانى, 600-گە جۋىق بايلانىس قۇرالدارى مەن ءتۇرلى تەحنيكانى جوندەيدى.
ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ قۇرىلىمدارى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنە ساي حالىقارالىق دەڭگەيدەگى 100-گە جۋىق وقۋ-جاتتىعۋدىڭ وتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ماسەلەن, قازاقستاننىڭ اۋماعىندا «ايبالتا» جانە «قاراتاۋ» اسكەري وقۋ-جاتتىعۋلارى, ونىڭ شەڭبەرىندە قۇرامداستىرىلعان تاسىلمەن الىس قاشىقتىقتارعا قارۋ-جاراق جانە تەحنيكامەن اسكەرلەردى جاپپاي الماستىرۋ وتكىزىلدى. سونداي-اق, وزگە مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا قازاقستاندىق بىتىمگەرشىلىك كونتينگەنتپەن «دالا قىرانى», ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر قارۋلى كۇشتەرىنىڭ «مىزعىماس باۋىرلاستىق» جانە ء«وزارا ءىس-قيمىل», شىۇ مۇشە مەملەكەتتەرى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ لاڭكەستىككە قارسى توبىمەن «بەيبىت ميسسيا» وقۋ-جاتتىعۋى, حالىقارالىق ارميا ويىندارى, «Kadex» حالىقارالىق قارۋ-جاراق پەن اسكەري-تەحنيكالىق م ۇلىك كورمەسى وتكىزىلدى.
جالپى, ارميامىزدى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورما بارىسى اسكەرلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ۋاقتىلى جانە جەتە قاناعاتتاندىرۋعا, قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى جاۋىنگەرلىك قولدانۋعا ازىرلىكتە ۇستاۋعا, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا, سونداي-اق, كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەتتەردىڭ بارلىق تۇرلەرىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى مەن وتاندىق قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنى اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناس اياسى قانداي؟
– ارميانى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ جاڭا جۇيەسى وتاندىق قورعانىس-ونەركاسىبى كەشەنىمەن رەتكە كەلتىرىلگەن, ياعني ءوزارا قارىم-قاتىناستى ودان ءارى تۇراقتى دامىتۋعا باعىتتالعان. سوندىقتان, مۇنداي ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ باعىتى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ قازاقستاندىق قورعانىس كاسىپورىندارىنا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسىن ىسكە اسىرۋ جۇيەسىنە نەگىزدەلگەن. وسىنىڭ شەڭبەرىندە جىل سايىن قارۋلى كۇشتەر مۇددەسىنە ساي 600-دەن اسا بىرلىك قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكا شىعارىلسا, 400-دەن اسا بىرلىك اسكەري تەحنيكا جوندەلىپ, جاڭارتىلادى. ودان باسقا, وتاندىق كاسىپورىندارمەن 700-دەن اسا بىرلىك قوسالقى بولشەكتەر, اسكەري ماقساتتاعى قارۋ-جاراق پەن تەحنيكاعا قاجەتتى اگرەگاتتار جەتكىزىلەدى.
جالپى, قازىرگى كەزدە قورعانىس مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ۇيىمدارمەن بىرلەسە وتىرىپ, مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسى اياسىندا ءتيىستى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە.
– ال اتالعان سالاعا قاجەتتى ماماندار دايىنداۋ قالاي جۇزەگە اسىرىلادى؟
– ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ ماماندارىن دايىنداۋ جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك جالپى تالاپتارىنا ساي اسكەري ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا اسكەري وقۋ ورىندارىندا جۇرگىزىلەدى. ودان باسقا, تەوريالىق دايىندىقتى جەتىلدىرۋ بويىنشا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنىڭ باسقارۋشى قۇرامىن كۋرستىق دايىنداۋلار وتكىزىلەدى. بۇل ولارعا قۇرامالار مەن بولىمدەردى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدى بىلىكتى ءارى ساپالى ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مەديتسينالىق كادرلاردى دايىنداۋ 2016 جىلدان باستاپ اسكەري-مەديتسينالىق فاكۋلتەتتە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, رەسەي قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري-مەديتسينالىق اكادەمياسىندا كۋرسانتتار مەن تىڭداۋشىلاردىڭ شاعىن توبىن وقىتۋ جالعاسۋدا. اتالعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قارۋلى كۇشتەردى باسقارۋدىڭ ءارتۇرلى دەڭگەيلەرى ءۇشىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ جوعارى بىلىكتى ماماندارىن دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
