«ەكى تۋىپ, ءبىر قالعانىڭىز ەمەس ەكەنىمدى بىلەمىن. الايدا, اتاسى باسقاعا بالاپ الىستاتارداي جاتتىعىم جانە جوق. اكەم يلتيفات كەزىندە تاعدىردىڭ جازۋىمەن كەڭەستەر وداعىنا اۋىپ كەلگەن يراندىق ازامات. انام ءانيسا جاستايىنان جەتىمدىكتىڭ تاۋقىمەتىن تارتقان تاتار قىزى. ەكەۋى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ العاباس اۋدانىنداعى جىلاندى اۋىلىندا وتاۋ قۇرىپ ون بالانى دۇنيەگە اكەلگەن. كوزىمدى اشقاننان كورگەنىم قازاقتار بولسا, سولاردىڭ ورتاسىندا وڭ-سولىمدى تانىسام, ون سەگىزگە تولىپ اسكەرگە اتتانعانشا ءبىر اۋىز ورىسشا بىلمەسەم, ءاربىر ەڭبەك دەمالىسىمدى ءالى كۇنگە دەيىن اعايىن-تۋىستارىمنىڭ اراسىندا وتكىزۋدى اينىماس داستۇرگە اينالدىرسام, قازاقشانى ۇمىتاتىنداي مەنى نە قارا باسىپتى!» دەگەندە كولدەي شالقىعان كوڭىلىم كوك جايلاۋعا قونعانداي ءماز-مەيرام بولعانىم بار.
...بۇل جولى جەرلەسىمىزدى «استانا وپەرانىڭ» شاڭىراعىنا دجاكومو پۋچچينيدىڭ «توسكاسىنداعى» ماريو كاۆارادوسسيدىڭ رولىنە شاقىرىپتى. ساحناعا شىعۋىنا ساناۋلى ۋاقىت قالعاندا اتالمىش مادەنيەت ورداسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى سالتانات اسكەربەكقىزى ەسكى تانىسىمىزعا ەرتىپ اپاردى. گريمدەۋشى قىزدار جۇمىستارىنا قىزۋ كىرىسىپ كەتىپتى. اينا الدىندا جايعاسقان احمەت سالەمىمىزدى جىلى قابىلدادى. ۇشىراسقان ساتتەرىمىزدى ۇمىتپاپتى. اماندىق-ساۋلىق سۇراسقان سوڭ ويىمىزدى وقىپ قويعانداي بىردەن اڭگىمەگە كوشتى.
– ساۋالدارىڭىزدى سايلاپ كەلگەن شىعارسىز. مۇمكىن بولعانشا مۇدىرمەي جاۋاپ قايتارۋعا تىرىسىپ كورەيىن. بەتى-باسىمدى بوياپ جاتقانىمەن, اۋزىم بوس قوي...
– اينالايىن, احمەت! قازاقشاڭدى ۇمىتپاعانىڭا راحمەت!
– ءويدويت, ءتىپتى ولەڭدەتىپ جىبەردىڭىز عوي... قاسيەتتى قاراتاۋ باۋرايىندا قوي باعىپ قوڭىرقاي تىرلىك كەشكەن اتا-انام نانىن جەپ, سۋىن ىشكەن قازاق جەرىنە قارىزدار ەكەنىمىزدى ۇدايى ەسىمىزدە ۇستاۋىمىزدى وتىنەتىن. ولار و دۇنيەلىك بولعانىمەن ورنىندا باۋىرلارىم بار. قۇدايعا شۇكىر, قارا شاڭىراقتىڭ جاقسى ءداستۇرىن قازىر سولار جالعاستىرۋدا. قازاقتارمەن ارالاس-قۇرالاستىعىمىز ارتا تۇسپەسە كەمىمەگەنى انىق. الەمدى شارلاپ ابدەن شارشاعان كەزىمدە كەزەكتى دەمالىسىمدى الىپ اۋىلىمدا الاڭسىز اۋناپ-قۋناپ, كادىمگىدەي كۇش جيناپ قايتامىن. بۇل ماعان قۋات بەرەدى. كورشى-كولەم قويىن سويىپ, قولىن قۋسىرىپ قوناق قىلادى. سىنىپتاستارىممەن سىرلاسىپ, سۋعا شومىلىپ, بالىق اۋلاپ راحاتقا باتامىن. اتقا ءمىنىپ, بالا كۇنىمدە مال جايعان جايلاۋىمدى ارالايمىن.
– اۋىلداستارىڭ ءان سالدىرىپ اۋرەلەمەي مە؟
– وي, ونسىز بولا ما؟ توي-تومالاقتاردا قولقالاپ قويمايدى. ولارعا ءبىر جىل بويى ءاننىڭ ءتۇبىن ءتۇسىرىپ, مەيلىنشە مەزى بولعانىڭدى قالاي تۇسىندىرەسىڭ. ونىڭ ۇستىنە ونى-مۇنى سىلتاۋ ايتۋ ۇيات. قىسقاسى, ءاۋ دەمەسكە ءاددىڭ قالمايدى.
– باياعى بالالىق شاعىڭا ويشا ساياحات جاساعاندا جادىڭدا قانداي وقيعالار ءجيى جاڭعىرادى؟
– قىر جايلاپ, قيىر قونعان شوپان بالاسى تەگىندە قياليلاۋ بولادى. الدىڭداعى اقتىلى وتارىڭ جۋساپ جاتقاندا, اينالادا تىنىشتىق ورناپ, بار ماڭاي مامىراجاي كۇيگە بولەنەدى. سونداي ساتتەردە ءشوپتىڭ سىبدىرىنا, بۇلاقتىڭ سىلدىرىنا, قۇستاردىڭ قۇيقىلجىعان ۇنىنە ەرىكسىز قۇلاق تۇرەسىڭ. سودان سەنى دە الدەبىر سيقىرلى سەزىم بيلەپ, كونشىگەن كوڭىلىڭە جەلىك بىتەدى. تاۋ-تاستى جاڭعىرتىپ تاماعىڭ جىرتىلعانشا شىرقاۋعا اڭسارىڭ اۋادى. جاس جانىڭ قياقتى قىران جەتپەس قيالاردان تويات ىزدەيدى. ونداي وڭاشاداعى شابىتتى شاقتاردا راديودان ەستىپ, تەلەديداردان كورىپ كوكەيگە ۇيالاعان ەرمەك سەركەباەۆتىڭ, الىبەك دىنىشەۆتىڭ, تاعى باسقا تانىمال ارتىستەرىمىزدىڭ رەپەرتۋارىنداعى اندەردى ايىزىم قانعانشا اڭىراتاتىنمىن. ەڭ باستىسى, ەشكىمنەن قىسىلىپ-قىمتىرىلمايسىڭ. ءتىلسىز تابيعات ساعان تىلەكتەس.
– وسىنداي اسىرە اسەرشىلدىگىڭ ونەرگە بەت بۇرۋىڭا سەبەپ بولعان شىعار, بالكىم...
– مۇمكىن. ەسىمدە ەرەكشە قالعانى, اكەم كەيدە ىڭىلداپ الدەبىر ءاندى ايتاتىن. ءسوزىن تۇسىنبەسەم دە, سازىنا ەلتيتىنمىن. كەيىن ۇققانىم, جارىقتىقتىڭ جان دۇنيەسىن كەرنەگەن كەرەمەت اۋەن كىندىك كەسىپ, كىر جۋعان جەرىنە دەگەن ساعىنىشى ەكەن عوي.
ال, ەندى كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالۋ ارمانى كوكەيىمە كىشكەنە كەزىمنەن-اق ۇيالاعانىن جاسىرمايمىن. بىراق مۇنىڭ ءبارى الىس تۇكپىردەگى اۋىل بالاسىنا ايعا قول سوزعانداي قيسىنسىز قيال سەكىلدەنەتىن. جۇرتتان جاسىرعان جان سىرىم جۇرەك تۇكپىرىندە جاتاتىن. ايتسە دە كوپ كەشىكپەي دىتتەگەن ماقساتىما جەتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
– قايتىپ؟
− ازاماتتىق بورىشىمدى نوۆوسيبيرسكىدە وتەدىم. اسكەري-قۇرىلىس باتالونىندا كۇرەك ۇستاپ, جەر قازدىم. قول بوستا سونداعى كوركەمونەرپازدار ءۇيىرمەسىنە قاتىسامىن. ءبىر قىزىعى, «سنەگ سەدينى» دەگەننەن باسقا ورىسشا ءان بىلمەيمىن. ونىڭ ءماتىنىن روزا رىمباەۆانىڭ ورىنداۋىندا راديودان بەرىلگەندە جاتتاپ العانمىن. سونىمەن-اق سولداتتاردىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرۋعا جارادىم. مىندەتتى ەكى جىلىم بىتكەن سوڭ كومانديرلەرىمنىڭ كەڭەسىمەن ءسىبىردىڭ كىندىك قالاسىنداعى مۋزىكالىق ۋچيليششەگە ءتۇستىم. قابىلداۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى باستاپقىدا مەنى مەنسىنبەدى. ايتۋلارىنا قاراعاندا, داۋىسىم جوق. ەندى ەلگە قايتۋدان باسقا امال قالماعانداي. جولعا جينالىپ جاتقاندا جاعىمدى جاڭالىق ەستىدىم. وسى وقۋ ورنىنىڭ ءتاجىريبەلى ۇستازى نينا لەونيدوۆنا دىنكينا ازىرگە شيكىلەۋ مەنەن «بىردەڭە» شىعارۋدى موينىنا الىپتى. ءسويتىپ, ۆوكال ءبولىمىنە قابىلداندىم. وسىلايشا ويلاماعان جەردەن وپەرانىڭ ەسىگىنەن ەندىم.
− ونى بىتىرگەننەن كەيىن ماسكەۋگە تارتتىڭ.
− ءيا. اڭسارىم چايكوۆسكي اتىنداعى ءماسكەۋ كونسەرۆاتورياسىنا اۋعانى راس. ۇزىن سانى 250 ۇمىتكەر ۇزەڭگى قاعىستىرىپ قاتار شاپقانىمىزبەن, بارىمىزگە بىردەي بايگەدەن وزۋ قايدا. ايتەۋىر باعىم جانىپ ىرىكتەلگەن 13-ءتىڭ قاتارىنا ءىلىندىم. ءۇش ساتىدان تۇراتىن ۇلكەن سىناقتا يرينا ارحيپوۆا, ەۆگەني نەستەرەنكو سەكىلدى اتىنان ات ۇركەتىن تارلانبوزدار تالابىمدى تارازىلادى. وبالى نەشىك, وڭ باعالارىن بەردى. ەڭ قيىنعا سوققانى ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ ەمتيحانى بولدى. ۇلتتىق مەكتەپتىڭ تۇلەگى رەتىندە شىعارما ورنىنا مازمۇنداما جازۋىم كەرەك-تۇعىن. ءساتىن سالعاندا نيكولاي وستروۆسكيدىڭ «قۇرىش قالاي شىنىقتى؟» رومانى بويىنشا ءولىپ-تالىپ, ءويتىپ-ءبۇيتىپ جازعان شيماي-شاتپاعىمدى قاسىمداعى كاتيا ەسىمدى قايىرىمدى قىز تۇزەپ بەرىپ, ءتورت العانىمدا توبەم كوككە جەتكەندەي قاتتى قۋاندىم.
ايتپاقشى, شىعارماشىلىق سىناقتا سەرگەي ياكوۆلەۆيچ لەمەشەۆتەي سىرتتاننىڭ «كوزىرى» سانالعان «اح, تى, دۋشەنكا» رومانسىن سىزىلتتىم. ەمتيحان الۋشىلار قاتارىندا تىرپ ەتپەي داۋىسىمدى تىڭداعان لەمەشەۆتىڭ جەسىرى ۆەرا كۋدرياۆتسەۆا ەلجىرەي ەمىرەنىپ, اق جول تىلەگەنى ەسىمدە.
− كونسەرۆاتوريا قابىرعاسىنداعى ءومىرىڭ نەسىمەن ەسىڭدە قالدى؟
− دۇنيە ءجۇزىن دۇركىرەتكەن نەبىر ءدۇلدۇلدەردى تاربيەلەگەن كيەلى وردا مەنىڭ دە قاناتىمدى قاتايتىپ, بۇعانامدى بەكىتتى. پروفەسسور ەۆگەني كيبكالونىڭ كلاسىندا شەبەرلىگىمدى شىڭدادىم. اتاق-داڭقى اسپانداعان زۋراب سوتكيلاۆا سياقتى كوريفەيلەردىڭ الدىن كوردىك. بىلگەنگە, ونىڭ ءوزى وراسان مەكتەپ.
ساياسي ەكونوميا, كپسس تاريحى ءتارىزدى پاندەر ميىمدى «اشىتىپ» وقۋدان شىعىپ قالا جازداعانىمدا كەلەشەگىمنەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن دارىن يەسى ەكەنىمدى العا تارتىپ كۋرستىڭ كۋراتورى اراشا ءتۇستى. ونىڭ ۇستىنە قايتا قۇرۋ قارقىنداپ, پارتيانىڭ بەدەلى قۇلدىراي باستاعان كەز ەدى عوي ول.
جالپى, جاقسى ادامداردى كوپ جولىقتىردىم. سولاردىڭ ءبىرى نينا نيكيفوروۆنا دەيتىن قاراپايىم ورىس كەمپىرى. كونسەرۆاتوريانى بىتىرگەنشە سول كىسىنىڭ پاتەرىن پانالادىم. كيىمىم جۋلى, تاماعىم ءپىسىرۋلى تۇراتىن ىلعي. قامقور قاريانىڭ ارقاسىندا ءتۇرلى تۇرمىستىق تۇيتكىلدەرگە الاڭدامادىم.
− ۇلكەن ساحنالاردان كورىنۋ ءۇمىتى قاشان وياندى؟
– «ءۇمىتسىز شايتان» دەگەن. كورەرمەن كوزايىمىنا اينالۋدى كوكسەمەيتىن ونەرپاز كەمدە-كەم. بىراق سولاردىڭ ءبارى بىردەي قالاعان بيىگىندە قالىقتاي بەرمەيتىنى تاعى تالاسسىز. ستۋدەنتتىك اۋديتوريادان الىسقا ۇزاماي-اق تانىمالدىقتىڭ ءدامىن تاتا باستادىم. قولىما ديپلوم تيەر-تيمەستەن گلينكا اتىنداعى بۇكىلرەسەيلىك ۆوكاليستەر كونكۋرسىنىڭ جۇلدەگەرى اتاندىم. قالايدا قاتارىمنان قارا ءۇزۋ ءۇشىن ۇنەمى ىزدەندىم. ەڭ باستىسى, ەرىنبەي ەڭبەكتەندىم. ۇلاعاتتى ۇستازدارىم دا بويداعى تالانت ماڭداي تەرمەن سۋارىلماسا تامىر جايىپ جارىتپايتىنىن ساناما ءسىڭىرىپ باقتى. قىسقاسى, قينالماي قىر اسپايتىنىمدى ەرتە ۇقتىم. ءبىز وقۋ بىتىرەردە ماسكەۋدىڭ ستانيسلاۆسكي مەن نەميروۆيچ-دانچەنكو اتىنداعى مۋزىكا تەاترى چايكوۆسكيدىڭ «ەۆگەني ونەگين» وپەراسىن قايتا جاڭعىرتۋعا ارەكەت قىلىپ جاتتى. سونىڭ الدىندا عانا شىعارماشىلىق تالاس-تارتىستىڭ اياعى ۋشىعىپ, بۇل شاڭىراقتان شۋ-شۇرقان شىققان بولاتىن. ءتىل تابىسپاعان جەردە تىرلىك وڭا ما؟ كەلەڭسىزدىكتىڭ كەسىرىنەن ءبىراز انشىلەر كەتىپ تىنعان. ترۋپپاعا تىڭ كۇشتەردى تارتۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ, جالىندى جاستار شاقىرىلدى. سولاردىڭ ساپىندا مەن دە تەاتر تابالدىرىعىن اتتادىم. العاش لەنسكي بەينەسىندە كورىنىپ, كەيىننەن وسىندا قويىلعان سپەكتاكلدەردەگى سوقتالى وبرازداردىڭ ءبارىن سومدادىم. ءسويتىپ, تالعامپاز ماماندارعا تانىلدىم. جۇرتشىلىق نازارىنا ىلىكتىم. 1998 جىلى قازاندا ءداستۇرلى شالياپين فەستيۆالىندە جەڭىستىڭ ەڭ جوعارعى تۇعىرىنا كوتەرىلدىم.
– ارى قاراي اياق-قولىڭدى جەرگە تيگىزبەي ۇلكەن تەاتر قاعىپ اكەتتى ەمەس پە؟
– ونىڭىز راس. داڭقتى تەاتردا كەلىسىمشارتپەن جۇمىس ىستەگەنىمدى اركەز ماقتان تۇتامىن. دجاكوما ءپۋچچينيدىڭ «بوگەماسىنداعى» رۋدولفتىڭ ارياسىن «اۋەلەتۋگە» لايىق-اۋ دەگەن تەنورلاردى تەكسەرىپ بايقاعاندا تاڭداۋ ماعان ءتۇسىپتى. اسا جوعارى نوتالاردى الاتىن اشىق داۋىسىم الدىڭعى كەزەكتە ەسكەرىلگەن سەكىلدى.
– ال, ەندى سانكت-پەتەربۋرگتەگى اتاقتى ماريا تەاترىنا اۋىسۋىڭنىڭ سىرى نەدە؟
– ماسكەۋدىڭ ستانيسلاۆسكي مەن نەميروۆيچ-دانچەنكو اتىنداعى مۋزىكالىق تەاترىندا بەلگىلى رەجيسسەر الەكساندر تيگەل مەنى وتقا دا, سۋعا دا سالىپ ابدەن شىڭداعانىن مويىنداۋعا ءتيىسپىن. اكتەرلىكتىڭ مول قۇپياسىن مەڭگەردىم. الايدا, كاسىبي دەڭگەيى وتە جوعارى بۇل كىسىنىڭ مىنەزى ءسال-ءپال قيعاشتاۋ-تۇعىن. تاجىريبەم تولىسىپ, كەمەلىمە كەلگەندە تەك رەسەيدەگى عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى ىرگەلى تەاترلاردان شاقىرتۋ الۋىم جيىلەدى. ەۋروپانىڭ ەندىكتەرى مەن بويلىقتارىن ەرسىلى-قارسىلى كەزدىم. گاسترولدىك ساپارلارعا اۋەلىدە قينالا جىبەرىپ جۇرگەن تيگەل كەيىن كەيىستىك بىلدىرەتىندى شىعاردى. ال, مەنىڭ ازىن-اۋلاق ايلىققا قاراپ وتىرا بەرمەي, ايىمنىڭ وڭىنان تۋعانىن پايدالانىپ اقشا تاۋىپ قالعىم كەلدى. وتباسىمدى اسىراۋىم, ەلدەگى تۋىستارىما كومەكتەسۋىم كەرەك. جالپى, قارجىنىڭ ارتىقتىق ەتەتىن كەزى بار ما؟! ەكەۋمىزدىڭ قىرعي-قاباق قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ شارىقتاۋ شەگىنە جەتكەنى سونداي شەكارا اسىپ ناپاقا تابۋىما مۇلدەم تىيىم سالدى. ءىشىم قىز-قىز قايناعانىمەن قارسىلىق تانىتۋعا قاۋقارىم جەتپەي امالىم قۇرىعان كۇرەڭقاباق كۇندەردىڭ بىرىندە ماريا تەاترى ماعان قولقا سالدى. بۇرىننان تانيتىن سىرالعى رەجيسسەرىم الەكسەي ستەپانيۋك بيزەنىڭ «كارمەنىن» قولعا الىپتى. مەنى حوزەنىڭ رولىنە بەكىتىپتى. تاعدىرشەشتى ۇسىنىستان تارتىنبادىم. ءساتتى پرەمەرادان سوڭ وسىناۋ ونەر ورداسىنىڭ باسشىسى ۆالەري گەرگيەۆ وڭاشا قابىلداپ, اشىق اڭگىمەلەستى. ناتيجەسىندە, نەۆا جاعالاۋىنداعى تەڭدەسسىز تەاترعا ءبىرجولاتا اۋىستىم. قازىرگى تاڭدا سوندا ءسوليسپىن.
– قانشا ايتقانمەن قاسيەتتى شاڭىراق قوي, ەكىنشى تىنىسىڭنىڭ اشىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزگەنى تالاس تۋدىرماسا كەرەك.
– تالاي ساڭلاقتىڭ شابىتىن شالقىتىپ, ابىرويىن اسقاقتاتقان ايتۋلى ۇجىمنان ويىپ وتىرىپ ورىن الۋىم ارينە ونەربايانىما كوپ وزگەرىس اكەلدى. مۇندا نەبىر تانىمال تۇلعالارمەن تانىستىم. ايگىلى ارتىستەرمەن ارىپتەس اتاندىم.
– ماسەلەن....
– كوپ قوي... ساناۋعا ساۋساق جەتپەس. ءبارىن تۇگەندەۋ مىندەت تە ەمەس. تەك بىرەۋىنە توقتالايىن. اننا نەترەبكونى الايىق. بۇگىندە ونى بۇكىل الەم بىلەدى. جاھاندىق وپەرانىڭ جارىق جۇلدىزى. ايداي سۇلۋ اجارىنا كۇمىس كومەي انشىلىگى قوسىلعاندا كورەرمەن كوڭىلىن كوككە ورلەتىپ, ادەمى اسەرگە بولەيدى. مۇنداي تۇلا بويى تۇنىپ تۇرعان اسەمدىككە باي اياۋلى جانمەن جۇپتاسىپ ساحنادا سامعاۋدىڭ ءوزى ولشەۋسىز باقىت. وزىنە ءوزى تالاپ قويعىشتىعى, ەلدەن ەرەك ەڭبەكقورلىعى, ءتورت-بەس تىلدە تازا سويلەيتىندىگى, ورىندايتىن پارتياسىن جىلدام جاتتايتىندىعى, ءبارى-ءبارى وزگەلەرگە ونەگە بولارلىقتاي. سوعان قاراماستان تىم قاراپايىم. ەت پەن تەرىنىڭ اراسىنداعى ەپتەگەن جەلىگىن مالداناتىن الدەكىمدەرگە ۇقساپ اسىپ-تاسۋدان استە اۋلاق.
– بايقاۋىمىزشا, تاتارستانعا ءجيى باراسىز. قازاقتار ناعىز جاناشىر جۇرت سانايتىن ناعاشىلارىڭ ساعان ءىش تارتاتىن سەكىلدى.
– ءتۇسىندىم. مەنىڭ تاتارلارعا جيەن ەكەندىگىمدى مەڭزەگەنىڭىز عوي. ءيا, قازان قالاسىنا قاشاندا بۇيرەگىمنىڭ بۇراتىنى راس. بۇدان جاستاۋ كۇنىمدە ءدال وسى شاھاردا شالياپين بايگەسىن قانجىعاما بايلاعاندىقتان ىستىق تارتاتىن بولار. ونىڭ بەر جاعىندا مۇسا جالەل اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىمەن تىعىز بايلانىستامىن. كومپوزيتور رەزەدا احياروۆانىڭ «اقىن ماحابباتى» وپەراسىندا تۋىسقان تاتار حالقىنىڭ ماقتانىشى عابدوللا توقايدىڭ پارتياسىن ايتىپ, رەسەيدىڭ تەاتر سالاسىنداعى «التىن ماسكا» سىيلىعىن يەلەندىم. تاتارستاننىڭ حالىق ءارتىسى اتاعىن الۋمەن قاتار رەسپۋبليكانىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندىم.
– ە, ءجون ەكەن... قازاقستان دا قاراپ قالماس.
– نەگىزى, ىلگەرىدە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اتاعىنا ۇسىنىلعانمىن. الايدا, ماسەلە جەرىنە جەتپەدى. سەبەبىن بىلمەدىم. استانادا اشىلعان ەكى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ دا شىمىلدىعى «ءبىرجان-سارامەن» تۇرىلگەنى بەلگىلى. ەكەۋىندە دە ەل ەركەسى سال ءبىرجاندى ونەرسۇيەر قاۋىممەن قاۋىشتىرعانىمدى بىلەسىزدەر. سونىمەن بىرگە, ەلورداداعى, الماتىداعى قانشاما كونتسەرتتەرگە قاتىستىم. ازدى-كوپتى ەڭبەگىڭنىڭ تۋعان جەرىڭدە ەلەنگەنىنە نە جەتسىن. ايتپەسە, ارتىستىك بەدەلىم ءبىر باسىما جەتەرلىكتەي.
– بازىناڭ ورىندى, باۋىرىم. مادەنيەتىمىزدىڭ قۇلاعىن ۇستاپ وتىرعان ازاماتتارىمىزدىڭ ەسكەرەتىن نارسەسى ەكەن. استاناعا ات باسىن بۇرعان سايىن ەلەڭدەپ توساتىن ەل-جۇرت بارىن ۇمىتپاعايسىڭ.
– راحمەت. استاناعا كەلگەندە ارقالانىپ كەتەمىن. جاقىن تۋىستارىممەن تابىسقانداي جانىم جاي تاۋىپ, جۇرەگىم جىليدى. ءتىپتى, ساحنانىڭ اساي-مۇسەيىن ارقالاعان قارا جۇمىستاعى جىگىتتەرگە دەيىن الىستان اعالارى بازارلىق الىپ جەتكەندەي ارسالاڭداپ امانداسادى. مىنا عاجاپ عيماراتتىڭ ىشىنەن ەمەن-جارقىن ەتەنەلىكتىڭ لەبى ەسەدى. بۇرىن نۇرجامال ۇسەنباەۆامەن قوسىلا شىرقاسام, ەندى جۇپار عابدۋللينا, دينا حامزينا سىندى كەيىنگى بۋىن وكىلدەرىمەن تاماشا تاندەم قۇراعانىمدى ريزاشىلىقپەن اتاپ وتكەنىم ورىندى. ەكەۋىمەن جولىم دج. ۆەرديدىڭ «ايداسىندا» تۇيىسكەنى كوكىرەگى وياۋ كورەرمەننىڭ ەسىندە بولار. ءبىر جارىم اي گوللانديادا 12 قويىلىمعا قاتىسىپ, كەشە «استانا وپەرا» جەتەكشىلەرىنىڭ وتىنىشىمەن وسىندا كەلدىم. بۇيىرسا, مۋزىكاسىن جانىم جاقسى كورەتىن دجاكومو ءپۋچچينيدىڭ «توسكاسىنداعى» كاۆارادوسسيدىڭ جانە «مادام باتتەرفليايىنداعى» پينكەرتوننىڭ پارتيالارىن ورىنداماقپىن.
– ءسىزدىڭ سۇيىكتى كومپوزيتورىڭىز پۋچچيني بالا كۇنىنەن ۆەرديدى «ءپىر» تۇتقان ەكەن. ونىڭ ون ءتورت جاسىندا فلورەنتسيادان ميللانعا لا سكالادا وينالاتىن «ايدانى» (دج.ۆەرديدىڭ وپەراسى) كورۋگە بارعانىنان ەپتەپ حاباردارمىز.
– ەكەۋى بىرىنەن-ءبىرى وتكەن قابىلەت يەلەرى. بىراق ماعان پۋچچيني جاقىنداۋ. ونىڭ وپەرالارى تۋرا مەنىڭ داۋسىما ارناپ جازىلعانداي كورىنەدى كەيدە.
– قازاقستانعا قايتىپ ورالۋ ءجونىندە ويلانىپ كورگەنىڭ جوق پا؟
– قيىنداۋ سۇراق قويدىڭىز. قيسىنى كەلە قويار ما ەكەن؟.. انا جاققا ورنىعىپ قالدىق قوي. بالا-شاعا بار دەگەندەي. جالپى, كلاسسيكالىق تۋىندىلارمەن «استانا وپەرانىڭ» رەپەرتۋارى بايىپ جاتسا, كەسەك كەيىپكەرلەردىڭ قاتارىن كوبەيتۋگە ۇلەس قوسارىم انىق.
– ايتپاقشى, وتباسىڭ جايىندا مالىمەت بەرە كەتپەيسىڭ بە؟
– سوناۋ ستۋدەنتتىك شاعىمدا تانىسىپ, تابىسقان جارىم يرينا سەدوۆانىڭ ماماندىعى – كومپوزيتور. ءماسكەۋدىڭ گنەسيندەر اتىنداعى مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى. قازىر ايگىلى ترەتياكوۆ گالەرەياسىندا اجەپتاۋىر باستىق. ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى. ۇلىم مەكتەپتى ءبىتىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسكەن. عارىش سالاسىنا ماماندانباق. قايدان بىلەيىك, قال-قادىرىمىزشە دۇرىس تاربيە بەرۋگە تىرىستىق.
– جارايدى, احمەت, ءبىز ءوزىڭدى قازاقتىڭ قاراكوز ۇلدارىنىڭ ەشقايسىنان كەم كورمەيمىز. مارتەبەڭ ءوسىپ, مەرەيىڭ تاسي بەرۋىنە تىلەكتەسپىز.
– ايتقانىڭىز كەلسىن!
اڭگىمەلەسكەن
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
