28 مامىر, 2011

ماقسات – تۇعىرلى تۇراقتىلىق

470 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن
ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىكتىڭ اق تاڭى اتۋىمەن قاتارلاسا ماڭ­عىستاۋدا «حالىق بىرلىگى» قوعامدىق بىرلەستىگى ومىرگە كەلگەن-ءدى. ايماق ادامدارىن دوستىق پەن بىرلىككە, باۋىرلاستىققا باۋلىپ وتىرعان ورتالىقتىڭ وكىلدەرى بىرلەستىكتىڭ ۇيىندە سول جىلدارى ەلباسىنىڭ ءوزى بولىپ اق جول تىلەپ, قولداۋ كورسەتكەنىن دە ماقتان ەتەدى. سول بىرلەستىكتىڭ بۇگىنگى تاڭداعى تىنىسى جايلى ونىڭ توراعاسى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى يۋسۋپ شاحشاەۆتان سۇراعان بولاتىنبىز.     ەلباسى, قازاقستان حالقى اس­سام­بلەياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇل­تان نازارباەۆ «تاۋەلسىز قازاق­ستان – ءبىزدىڭ ەڭ قىمبات, ەڭ اسىل قۇندىلىعىمىز» دەپ ءجيى ايتادى. بۇل قۇندىلىق – كەڭ-بايتاق ەلىمىزدى مەكەندەيتىن ۇلتتار مەن ۇلىس­تاردىڭ بىرلىگى ناتيجەسىندە بەرەكەلى بەيبىت مەملەكەت بولۋى­مىز­دىڭ, قازاقستان حالقىنىڭ توپ­تاس­قان­دىعىنىڭ, تەرەڭ تامىر­لى دوستى­عى­نىڭ, ءپاتريوتيزمنىڭ ار­قاسىندا قول جەتىپ وتىرعان قۇن­دىلىق ەكەنى داۋ­سىز. جانە دە وسى ءبىر اسىل قۇندىلى­عىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساق­تاپ, قادىر-قا­سيەتىن تەرەڭ ءتۇسىنۋ بار­شامىزدىڭ ازاماتتىق پارىزىمىز ەكەن­دىگىن زەردەلەي ءتۇسۋدىڭ ماڭىزى زور. ونىڭ وسى دەڭگەيدە زەردەلەنىپ كەلە جاتقانى دا راس. تۇسىنىستىكتىڭ ەلىمىزدەگى بيلىك پەن قازاق­ستان­داعى ەتنوسارالىق جانە كونفەس­سيا­ارالىق قاتىناستار سالاسىندا قالىپتاسۋى قازىرگى الەمدىك وركە­نيەت تاريحىندا دا ەرەكشە ما­ڭىزعا يە. ولاي دەيتىنىمىز – قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى تولە­رانت­تىلىقتى, ازاماتتىق قوعام­دى نىعايتىپ جەتىلدىرۋدەگى مەملەكەتتىك ساياسات پەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر قىزمەتىن ەل مۇددەسى ءۇشىن تو­لىستىرىپ, توعىستىرىپ وتىر. جانە دە ەلىمىزدىڭ تاتۋلىق پەن تۇراقتى­لىقتىڭ مەكەنىنە اي­نالۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. مۇنى ءبىز ماڭ­عىس­تاۋ وبلىسىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ اق تاڭىمەن قاتار ەلىمىزدە العاش قۇ­رىلىپ, وعان ەلباسىنىڭ ءوزى ءسات ساپار تىلەگەن «حالىق بىرلىگى» قوعامدىق بىرلەستىگىنە قاراستى 20 ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەردىڭ كۇندەلىكتى جۇمى­سىنان انىق بايقايمىز. اتالعان بىرلەستىكتىڭ جۇمىسى ءبىر­دەن ويداعىداي ءجۇرىپ كەتتى دەۋ ار­تىق بولار. دەگەنمەن, باسشى ازا­مات­تار­دىڭ كومەگى, جالپى اي­ماق حال­قىنىڭ قوناقجايلىعى, كەڭ­پەيىلدىگى, بەرەكە-بىرلىككە دەگەن تالپىنىسى جۇمىسقا سەرپىن, الداعى كۇنگە دەگەن سەنىم بەرگەنى شىندىق. وسى رەتتە ءبىراز جىلدار بىرلەستىك باسشىسى بول­عان, ايماقتىڭ ابىرويلى اقساقا­لى, اقتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى جازدىرحان سەيداليەۆ باستاعان ار­دا­گەرلەرىمىزدىڭ ەڭبەك­تە­رى اتاپ ايتۋعا تۇرارلىقتاي. وب­لىس اكىمىنىڭ قول­داۋى­مەن اكىم­دىك­تىڭ عيماراتى ىشىنەن ءاربىر ەتنو-ءما­دەني بىرلەستىككە بار جاع­دايى جاسالعان جەكە-جەكە بولمەلەر بەرىلدى. باسقا دا قاجەتتى كومەك­تەر­دەن كەندە ەمەس. وسى ورايدا حالىق سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنىپ جۇرگەن قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسى­نىڭ ءمۇ­شەسى مينزيليا بايبۋلاتوۆا باسقارا­تىن «سالاۆات» تاتار-باش­قۇرت ەتنو­-ءما­دەني بىرلەستىگى مەن فاتيما بيركلە جەتەكشىلىك ەتەتىن   «الان» وسەتين ەتنو-مادەني ءبىر­لەستىگىنىڭ, رايسا مادەنوۆا باس­قا­راتىن رەس­پۋبليكالىق «قازاقستان كورەيلەرى اسسوتسياتسيا­سى» وبلىس­تىق فيليالى­نىڭ, قۇر­بانالي عا­زيزبەكوۆ باسقارا­تىن قىرعىزدار­دىڭ «الا-توو», ەر­گاش سۇلتانوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن ءوز­بەكتەردىڭ «پاح­تاكور» ەتنو-مادەني ءبىر­لەستىكتەرىنىڭ  جۇمىسىن ەرەكشە اتاپ ايتار ەدىم. اتالعان بىرلەستىكتەردىڭ ءبارى دە اقتاۋدا وتەتىن قوعامدىق-ءما­دەني ءىس-شارالاردىڭ ەشقايسىسى­نان شەت قال­مايدى. حالىقتار دوس­تىعىنىڭ قا­سيە­تىن دارىپتەي وتى­رىپ, ءوز ۇلت­تا­رى­نىڭ سالت-ءداستۇ­رىن, ءتىلىن جاس ۇرپاققا ۇلگى ەتىپ ۇسىنادى. ورتاق ۇيىمىزدە بولاشا­عى­مىز ءۇشىن كۇش-جىگەرمەن جۇمىس ىستەيتىن ءبىلىمدى, بەلسەندى پاتريوتتار تاربيەلەۋگە ۇلەس قوسۋدى وي­لايدى. جالپى, ۇلتتىق بىرلىگىمىزدى ودان ءارى نىعايتۋعا جۇمىس­تانادى. ەندىگى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – وسىعان دەيىن دە ايتىلىپ كەلە جات­قان بارشامىز ءۇشىن قاستەرلى, كو­كەي­كەستى مەملەكەتتىك ءتىل ماسە­لەسى. ول – بارلىق قازاقستان­دىق­تاردى جاقىن­داس­تىرا تۇسەتىن, ادام­دار اراسىن­داعى سەنىمدى نى­عايتاتىن قازاق ءتىلى. بۇل رەتتە اقتاۋدا جىل سايىن وتەتىن ءتىل بايقاۋىنا, كونكۋرستارعا ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەر مەن وبلىس­تا­عى ۇلتتار مەن ۇلىستار وكىل­دە­رى­نىڭ بەلسەنە قا­تى­­سىپ, مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەت­تەرىن كورسەتۋلەرى كوڭىل قۋانتادى.  وسى جىلى ەلىمىزدەگى ساياسي ناۋ­قان – پرەزيدەنتتىك سايلاۋ تۇ­سىندا ەتنو-مادەني بىرلەستىكتەر مۇشەلەرى ەلباسى كانديداتۋراسىن  قىزۋ قولدادى. ال كۇنى كەشە استانادا ءوت­كەن قازاقستان حالقى اس­سام­بلەيا­سىنىڭ  ءحVىى سەسسياسىندا  ۇلت كوش­باسشىسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ «ءبىز 2017 جىلعا قاراي مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن قا­زاقستاندىقتار سا­نىن 80 پايىزعا, ال 2020 جىلعا قاراي ودان دا كوپ پايىزعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز» دەگەن ءسوزىن قۋانا قۇپ­تايمىز. بۇل دەگەنىمىز – جاي عانا قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ ەمەس. مۇنى ءوزىمىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ەلدىڭ تا­ريحىن, مادەنيەتىن, سالت-ءداس­تۇرىن تە­رەڭ بىلە ءتۇسۋدىڭ جولى دەپ تۇسىنەمىز. اتالعان سەسسيادا ۇلت كوشباس­شىسى 1 مامىر – قازاقستان حال­قى­نىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسى بي­ىلعى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دى­عى قارسا­ڭىن­دا اتاپ وتىلەتىن ۇلكەن مەي­رام­داردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن اتادى. سونداي-اق بۇل  مەرەكە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بار­لىق ەتنوس­تارىن بۇرىنعىدان دا جاقىنداس­تىرا تۇسۋگە ءتيىس ەكەنىن كولدەنەڭ تارتتى. سوعان وراي بىزدەگى مەرەكەلىك شارالار 23 ساۋىردەن باستاۋ الدى. بۇل جولى بىزدەر وبلىس ور­تالىعىندا عانا ەمەس, اۋدان, قالا­لارعا ارنايى دايىندالعان كونتسەرتتىك باعدارلاما, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى, دوستىقتى ناسيحات­تاي­تىن كورمەلەر مەن ستەندتەر جاساق­تادىق. اقتاۋلىق ستۋدەنت-جاستار­دىڭ قاتىسۋىمەن «ءبىر شا­ڭىراقتىڭ اس­تىندا» اتتى دوڭگە­لەك ۇستەل ۇيىم­داستىرىلسا, 20 ەتنومادەني بىرلەستىك كيىز ءۇي تىگىپ ازىرلەگەن ءار ۇلتتىڭ قول ونەرى, ۇلتتىق تا­عامدارى بايقاۋى ويداعىداي ءوتتى.   اتى ايتىپ تۇرعانداي, «حالىق كەلىسىمى» بىرلەستىگى ءۇشىن دە ۇلت­ارالىق دوستىق, تاتۋلىق, تۇسىنىستىك اسا قاجەت. ويتكەنى, سوندا عانا حال­قىمىز امان, ەلىمىز تىنىش بولا­تىنىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى ۇلتى­نا, ناسىلىنە, ۇستاناتىن دىنىنە قارا­ماي, «مەنىڭ وتانىم – قازاقستان» دەپ ءومىر سۇرسە, ەرتەڭىمىز­دىڭ نۇرلى بولا­تىنى كۇمانسىز. جازىپ العان  جولامان بوشالاق. اقتاۋ.
سوڭعى جاڭالىقتار