28 مامىر, 2011

ەر جاسىنا – ەڭسەلى ەڭبەكپەن

392 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىقتا كورنەكتى كوسەم­سوزشى جانە اۋدارماشى, وچەرك شەبەرى, قازاقستان جۋرناليستيكاسىندا وزىندىك ورنى بار تۇلعالى ازامات, «كازاحستانكايا پراۆدا» گازەتى» اق باسقار­ما­سىنىڭ توراعاسى الەكساندر يۋرەۆيچ تاراكوۆ ەردىڭ جاسى 50-گە كەلدى. ول ءوزىنىڭ بۇل مەرەيلى شاعىن, ەڭ الدىمەن شىعار­ماشىلىق ەڭسەلى ەڭبەكپەن اتاپ وتكىسى كەلگەن سەكىلدى. وسىعان وراي, جۋر­ناليس­تىڭ «تاع­دىردى تاڭبا سوزبەن تارازىلاۋ» («سۋدبۋ ۆىۆەريايا پەچاتنوي ستروكوي») دەگەن ورىس تىلىندەگى 30 باسپا تاباقتىق تاڭدا­ما­لى جيناعىنىڭ العاشقى دانا­لارى وقىرماندار قولىنا ءتيدى.

وسى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى وتكەن استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كى­تاپ­حاناعا اۆتوردىڭ ارىپتەستەرى, اقىن-جازۋشىلار مەن ونىڭ شىعارما­شى­لى­عىن كوپتەن بەرى بىلەتىن جاندار جي­نال­دى. تۇساۋكەسەردى اشىپ, جۇرگىز­گەن «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋب­ليكا­لىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, ەڭ الدى­مەن قوناقتاردى الەكساندر تا­راكوۆ­تىڭ شىعارماشىلىعىمەن, ءومىر جولى­مەن تانىستىرا كەلە ونىڭ تاماشا جۋر­نا­ليستەر وتباسىنان شىققان­دى­عىن اتاپ كورسەتتى. «ەگەر وتكەن كۇن­دەردى ەسكە الاتىن بولساق, اۆتور­دىڭ اكەسى يۋري اندرەەۆيچ تاراكوۆ ءوز كەزىندە «كاز­پراۆدانىڭ» پارتيا تۇر­مى­سى ءبولىمىن باسقارعان كەزدە مەن دە «سو­تسياليستىك قازاقستان» گازەتىندە سون­داي قىزمەت اتقارعان ەدىم. بۇل وت­با­سىنان الەكساندردان باسقا, ونىڭ باۋىر­لارى لەۆ پەن اندرەي دە وزدەرىنىڭ جۋرناليستىك قابى­لەتتەرىنىڭ ارقاسىندا حالىققا تانىل­دى», دەدى. سونىمەن قا­تار, كىتاپتاعى ءبىر­نەشە وچەرك­تەردى تالداپ, سوزدىك قول­دانىس قىرلارىن اشىپ بەردى.

مۇنان كەيىن ءسوز كەزەگى وسى وقيعاعا قاتىسۋ ءۇشىن الماتىدان ارنايى كەلگەن جازۋشى ءسابيت دوسانوۆقا بەرىلدى. ول ءوز سوزىندە تاراكوۆتار وتباسىن كوپتەن بەرى بىلەتىندىگىن, جۋرناليست قالامىنا ءسۇي­سى­نىپ جۇرەتىندىگىن ايتا كەلە, اۆتور­دى بۇگىنگى شىققان بيىگىمەن ءوز اتىنان جانە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ اتىنان قۇتتىقتايتىندىعىن ايتىپ, وداق باسشىسى نۇرلان ءورازاليننىڭ ار­نايى سالەمىن جەتكىزدى.

ءسوز كەزەگىن العان جازۋشى دۇكەنباي دوسجان امەريكا جۋرناليستەرى ءوز ەڭبەك­تەرىن وقيعادان باستاسا, اعىل­شىن­دار مىنەزدى سيپاتتاۋدان, ال قازاق جۋرناليستەرى ءومىرباياننان باستاي­تىندىعىن ايتا كەلە, الەكساندر تاراكوۆ قالامىنا وسىنىڭ ۇشەۋى دە ءتان ەكەندىگىن, مۇنى ول جازىپ وتىرعان تاقىرىبىنا بايلانىس­تى قولدا­ناتىندىعىن جەتكىزدى. اۆتور­دىڭ كىتاپ­تاعى «تىرنا عاسىرى» اتتى ەڭبەگىندە شىعىس حالىقتارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە جاپون حال­قى­نىڭ مىنەزى بارىن­شا ايقىن اشىلعان­دىعىن ءسوز ەتىپ, مۇ­نىڭ ءوزىنىڭ «مۇحتار جو­لى» اتتى كىتا­بىن جازعان تۇستا م.اۋەزوۆ­تىڭ جاپو­نيا­عا جاساعان ساپارىن بەينەلەۋدە ەداۋىر ازىق بولعان­دىعىن تىلگە تيەك ەتتى. ا.تاراكوۆتىڭ وسى كىتابىن «جۋرنا­ليس­تەردىڭ ۇستەلىنەن ءتۇس­پەي­تىن كىتاپقا اي­نالۋعا لايىق دۇنيە» دەپ اتاپ كورسەتتى.

«تاعدىردى تاڭبا سوزبەن تارازىلاۋ» كىتابىنا العىسوز جازعان, ءارى مەرەيتوي يەسىن كوپتەن بىلەتىن بەلگىلى قالام­گەر ۆلاديمير گۋندارەۆ ءوزىنىڭ جيناق تۋرا­لى وي-پىكىرلەرىن سول العى­سوزدە جەتكىزگەندىگىن, قازىر ونى قايتالاپ جاتقىسى كەلمەيتىندىگىن ايتا كەلە «ادەت­تە جازۋشى قا­لامىنان تۋىن­داعان وي­لاردىڭ سۋبەك­تيۆ­تى سيپاتى بولا­تىن­دىعىن, ول ءوز وقىر­مان­دارىنا جەتىپ, ولاردىڭ قولداۋىنا يە  بول­عان كەزدە عانا بارىپ, وبەكتيۆتىلىككە اينالاتىن­دىعىن» مالىمدەدى. وسىعان وراي ءو­زىنىڭ كوپ جىلدىق جازۋشىلىق, جۋرناليستىك ەڭبەكتەرىنىڭ باسىن قۇرا­عان بۇل كىتاپ ارقىلى الەكساندر تا­راكوۆتىڭ ۇلكەن شەبەرلىككە جەتكەندىگىن باياندادى.

ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ مۇنان كەيىن ءسوز كەزەگىن جۋرناليستەردىڭ تالاي بۋىنىن تاربيەلەپ كەلە جاتقان ۇستاز وقىتۋشى, جۋرناليستەر اكادەمياسىنىڭ باسشىسى ساعىمباي قوزىباەۆقا بەردى. ول ءوز ءسوزىن­دە وسىدان توعىز جىل بۇرىن جارىق كور­گەن ا.تاراكوۆتىڭ «تەررا تەرراريۋم» كى­تا­بىنا العىسوز جاز­عانىن ەسكە الىپ, سودان بەرگى ارالىقتا اۆتوردىڭ جۋرناليست, جازۋ­شى, قوعام قايراتكەرى رەتىندە ۇلكەن شىڭ­دالۋ مەكتەبىنەن ءوتىپ, قازىرگى كۇنى قازاق­ستانداعى ورىس جۋرنا­ليستيكاسىنىڭ بەلگىلى تۇلعاسىنا اينال­عان­دىعىن, ونىڭ سۇيىكتى تاقىرىپتارى­نىڭ ءبىرى اۋىل ءومىرى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى ەكەندىگىن ورتاعا سالدى. ءوزىنىڭ سۇيىكتى شاكىرتى تۋرالى تولعانا سويلەدى. قازاقستان ءباسپاسوزى تا­ريحى­­نىڭ بىلگىرى ساعىمباي قوزىباەۆ ءوز سوزىندە وسىدان 91 جىل بۇ­رىن العاش­قى نومىرلەرى اراعا 13 كۇن سالىپ قاتار جارىق كورگەن «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىنىڭ ەگىز قوزى سەكىلدى ءاردايىم بىرگە كەلە جاتقان­دىقتارىن, بۇل جولعى تۇساۋ­كەسەر دە سونىڭ ءبىر دالەلدى كورىنىسى بولعان­دى­عىن ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, الەكساندر­دىڭ اكەسى يۋري اندرەەۆيچتى قازاقستان جۋرنا­ليستيكاسىن ۇيىم­داس­تىرۋ­شىلار­دىڭ ءبىرى رەتىندە كوپتەن بەرى بىلەتىندىگىن جەتكىزىپ, بۇل جولى ونىڭ بالاسى الەكساندر قازىرگى ءوزىنىڭ شىققان بيىگىمەن اكەسىنەن ات وزدىرعان­داي اسەر قالدىرعان­دىعىن جاسىرمادى.

كىتاپ تۇساۋكەسەرىن قورىتىندىلا­عان ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ جوعارى­داعى ءسوزدى ءىلىپ اكەتىپ: «ەگەر اكەدەن بالا وزسا, وندا اكە دە, بالا دا باقىتتى», دەگەن ويىن جەتكىزدى.

الەكساندر تاراكوۆ جۋرناليستەرگە بەر­گەن قىسقاشا سۇحباتىندا ءوزىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن جارىق كورگەن «ۆەك جۋراۆليا», «زاتمەنيە پود سولنتسەم», «تەررا تەرراريۋم», «پريتياجەنيە تسەلينى», «دو ي پوسلە ميللەنيۋما», «زارۋبكي يرو­كە­زا», «و زەملە, زەمنوم ي زەملياكاح», «كورەيا: چۋدو بەز چۋدەس» دەگەن كى­تاپ­تارىن­داعى ۇزدىك شىعارمالارىنىڭ جانە وسى ۋاقىتقا دەيىن جارىق كور­مەگەن ەڭبەك­تەرى­نىڭ باسىن قوسقان «سۋدبۋ ۆىۆەريايا پەچاتنوي ستروكوي» اتتى بۇل شىعارمالار جيناعى ءوزىنىڭ 50 جاسقا تولعانداعى وقىر­ماندارىنا بەرگەن ەسەبى ەكەندىگىن جەتكىزدى.

سۇڭعات ءالىپباي.

استانا.
سوڭعى جاڭالىقتار