19 مامىر, 2011

«ءال-كايداعا» جاڭا جەتەكشى كەلدى

385 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ۋساما بەن لادەننىڭ قاي جاعدايدا جانە قاشان ءول­تى­رىلسە دە نەمەسە ءوز ولىمىمەن ولسە دە ساياسي ارەناعا قاي­تىپ شىقپايتىنى بەلگىلى ءجايت. ءسويتىپ, اتالعان تەر­رور­لىق ۇيىم جەتەكشىلىگى ءتۇبى مىسىرلىق سەيف ءال-ادەلگە ءوتتى. بولاشاقتا ءال-ادەل باسشىلىقتى «ءال-كايداداعى» ەكىنشى ادام بولىپ ەسەپتەلىپ كەلگەن ايمان ءال-زاۆاحيريگە بەرۋى دە ىقتيمال. بۇعان دەيىن ءال-زاۆاحيري بەن لادەننىڭ تولىققاندى مۇراگەرى بولادى دەپ بولجانعان ەدى. ازىرشە, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, جەتەكشىلىك ءال-ادەلدىڭ قولىنا كوشتى. جالپى, ول ورتالىق بارلاۋ باسقارماسى تىزىمىندەگى ەڭ ىزدەۋ سالىنعان تەررورشى قاتارىنا ەنەدى. پاتشايىمنىڭ ساپارىنا قارسىلار قۋىلدى بۇعان دەيىن حابارلانعانىنداي, بريتانيا پاتشايىمى ەليزاۆەتا ءىى-ءنىڭ ساپارمەن يرلانديادا جۇرگەنى بەلگىلى. جەرگىلىكتى پوليتسيا بۇرناعى كۇنى پاتشايىمنىڭ ەلگە ساپارىنا قارسى­لار ۇيىمداستىرعان بىرنەشە مانيفەس­تا­تسيانى قۋىپ تاراتتى. ەليزاۆەتا ءىى-ءنىڭ ساپارىن يرلانديالىقتاردىڭ 80 پايى­زى حوش كورسە, قالعان  20 پايىزى مۇلدەم نارازى. ال پات­شايىم بريتانيانىڭ بۇرىنعى وتارىن سوڭعى ءجۇز جىلدا العاش «كەلىپ قۋانتقان» مونارح بولىپ تابىلادى. دەگەنمەن, يرلان­ديانىڭ سولتۇستىگى ءالى دە بريتانيانىڭ قۇرامىندا. فيلمگە قاتىسقانى ءۇشىن جازالاندى تاشكەنتتە جەرگىلىكتى قۇقىق قورعاۋشى تاتيانا دوۆلاتوۆا جازالاندى. وعان رەسەي فيلمىنە قاتىسىپ, ورتالىق ازيادا تۇراتىن ورىستاردىڭ حال-جاعدايى تۋرالى  اڭگىمەلەگەنى ءۇشىن ايىپ تاعىلىپ وتىر. «رەسەيدەن تىسقارى» دەپ اتالاتىن فيلم 24 ءساۋىر كۇنى «رەسەي-1» تەلەارناسىنان كورسەتىلگەن بولاتىن. وندا, اتاپ ايت­قاندا, ورىستاردىڭ بىرتىندەپ وزبەكستاننان جوعالىپ جات­قانى كولدەنەڭ تارتىلعان-تىن. اتالعان ءفيلمنىڭ كور­سەتىلۋى وزبەك­ستان باسشىلىعى تاراپىنان ۇلكەن نارازىلىق تۋعىزدى. وندا شىندىق بۇرمالانىپ كورسەتىلگەن دەگەن ءۋاج العا توسىلادى. زورلىق جاساماق بولدى دەپ ايىپتالدى حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ باس­­قارۋشى ديرەكتورى دومينيك ستروسس- كانعا ايەل زورلاماق بولدى ءجا­نە زاڭسىز باس بوستاندىعىنان ايىر­دى دەگەن ايىپتار تاعىلدى. كۇدىكتىنىڭ اد­ۆو­كاتى بەندجامين برافماننىڭ ءما­لىم­دەۋىنشە, كان ءوزىن كىنالىمىن دەپ تابۋدان باس تارتقان. ستروسس-كان 14 مامىر كۇنى كەننەدي اتىنداعى نيۋ-يورك اۋەجايىنان پاريجگە ۇشىپ شىقپاق بولعان كەزىندە ۇستالعان ەدى. ونى ۇستاۋعا حۆق باسشىسى تۇرعان Sofitel قو­ناق ءۇيى قىزمەتشىسىنىڭ ارىزى نەگىز بولدى. اتى اتال­مايتىن 32 جاستاعى ايەل ءنومىردى تارتىپكە كەلتىرۋ ءۇشىن كىرگەن كەزىندە وعان ستروسس-كان ارام ويمەن باس سالىپتى-مىس. ارمياندار مەن ءازىربايجاندار توبەلەسى ماسكەۋ وبلىسىنىڭ ليۋبەرتسى اۋدا­نىن­داعى وكتيابر كەنتىندە ارمياندار مەن ءازىربايجاندار اراسىندا جاپپاي ءتو­بە­لەس ورىن السا, ەكى تۇيە سۇيكەنسە, ورتا­سىندا شى­بىن ولەدى دەگەندەي, توبەلەسكە قاتىس­قان 1987 جىلى تۋعان داعىستان ازا­ماتى كوز جۇمعان. جەتى ادام قارۋ ءجا­نە پىشاق جاراسى سالدارىنان اۋرۋحاناعا تۇسكەن. الدىن الا دەرەك  بويىنشا, توبەلەسكە تاراپتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن جەككورۋشىلىگى سەبەپ بولعان. سول 17 مامىر كۇنى كەشكىسىن ماسكەۋ تۇبىندەگى پودولسكىدە دە وزبەك­ستاننان كەلگەن گاستاربايتەرلەر اراسىندا توبەلەس ورىن العان. باسىنان جاراقات العان 23 جاستاعى وزبەك اۋرۋحانادا اجال تاۋىپتى. توبەلەس ءوزارا تالاستان تۋىنداسا كەرەك. كونستيتۋتسياعا ارنالعان ەڭ بيىك ەسكەرتكىش تۇركىمەنستان استاناسىندا 185 مەترلىك كونستيتۋتسيا مونۋمەنتى اشىل­دى. اشىلۋ سالتاناتى 18 ما­مىر­دا اتاپ وتىلەتىن ەلدىڭ كونستي­تۋتسياسى كۇنىنە جانە تۇركىمەن اقىنى ماقتۇمق ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى­نە وراي­لاس­تىرىلدى. بۇل مونۋمەنت, ءسويتىپ, اشعابادتاعى ەڭ بيىك ەسكەرتكىشكە اينالدى. بۇعان دەيىنگى ەڭ  بيىك ەسكەرتكىش بيىكتىگى 91 مەترلىك  تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى بولاتىن. كونستيتۋتسيا مونۋمەنتىن تۇر­عىزۋ ءۇشىن 45 ميلليون ەۋرو جۇمسالسا, ونىمەن تۇرىكتىڭ Polimeks كومپانياسى اينالىسقان. كەشە, سونداي-اق تۇركىمەنستان استانا­سىندا جاڭا پرەزيدەنتتىڭ ساراي كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلدى. ونى سالۋعا 250 ميلليون ەۋرو شىعىندالىپتى. ***

قىسقا قايىرىپ ايتقاندا:

مىسىر سوتى ەلدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى حوسني مۇباراكتىڭ زايىبى سيۋزاننانى كەپىلدىك ارقىلى بوستاندىققا شىعارۋعا كەلىسىمىن بەردى. ول 13 مامىر كۇنى جەمقورلىققا سالىندى دەگەن كۇدىكپەن قاماۋعا الىنعان بولاتىن. ماسكەۋ وبلىسىنا قاراستى ودينتسوۆ جانە سەرپۋحوۆ اۋداندارىنىڭ بۇرىنعى پروكۋرورلارى رومان نيششەمەنكو مەن ولەگ بازىليان تۇتقىن­دالدى. ولارعا دا «ويىن ءىسى» دەپ اتالعان قىلمىسقا قاتىستى ايىپ تاعىلىپ وتىر. بۇعان دەيىن وسى ءىس بويىنشا الەكساندر يگناتەنكو, دميتري ۋرۋموۆ, ەدۋارد كاپلۋن جانە ۆلاديمير گلەبوۆ قاماۋعا الىنعان ەدى. ۋكراينانىڭ باتىسىنداعى بەرەگوۆو قالاسىنىڭ سوتى ەلدەن قۇپيا ءتۇر­دە ەكى ايلىق ەگىز نارەستەنى الىپ شىقپاقشى بولعان فرانتسيانىڭ قوس ازا­ماتىنا قاتىستى ۇكىم شىعاردى. 39 جاستاعى پاتريس لە روك پەن ونىڭ 66 جاستاعى اكەسى بەرنار لە روكتىڭ ماتەريالدارىمەن تانىسقان سۋديا جازانى جۇمسارتىپ, تۇرمەگە قاماۋدى ايىپپۇلمەن الماستىردى. ءسويتىپ, اكەلى-بالالى ۇرلىقشىلار 1750 دوللار ايىپپۇل تولەيتىن بولدى. تاجىكستان جوعارعى سوتىنىڭ القاسى وتكەن جىلدىڭ تامىزىندا 25 تۇتقىننىڭ تۇرمەدەن قاشۋىنا جول بەرگەن تۇرمەنىڭ ءۇش قىزمەتكەرىنە قاتىستى جازانى جۇمسارتتى. 5 ساۋىردە شىعارىلعان ۇكىم بويىنشا سوتتالعان سايدۋللو بەرديەۆتىڭ جازاسى 8,5 جىلدان  6,5 جىلعا قىسقارسا, سۋحروب اكباروۆ پەن سايدالي سايدوۆ جازاسى 8,6 جانە 2 جىلدىڭ ورنىنا شارتتى مەرزىمگە اۋىستىرىلدى. رەسەيدىڭ اناپا قالاسىنىڭ مەرى تاتيانا ەۆسيكوۆا ءاربىر دەمالىس كۇندەرى قالانى ۆەلوسيپەدپەن اينالىپ ارالاپ شىعۋ تۋرالى نيەتى بار ەكەنىن مالىمدەدى. سونداي-اق, ول وسىنداي «ۆەلوساياحاتتى» ءوزىنىڭ ورىنباسارلارىنا دا جاساۋدى تاپسىردى. مەردىڭ پىكىرىنشە, ۆەلوسيپەدپەن قالانىڭ اۆتوموبيل كىرە المايتىن ۇڭعىل-شۇڭعىلىن كورۋگە مۇمكىندىك بار.

ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ادام قۇقىعى – باستى نازاردا

اتا زاڭ • 21 اقپان, 2026