ءوزى تۇرعان كوشەگە, ءوزى قۇرعان وركەستر مەن كونسەرۆاتورياعا قۇرمانعازىنىڭ اتىن بەرگىزگەن, ءتىپتى كۇي اتاسى قۇرمانعازىنى بەتحوۆەنگە تەڭەگەنى ءۇشىن «بۋرجۋازيالىق ۇلتشىل» اتانعان احمەت جۇبانوۆ سىندى ساز الەمى ساردارىنىڭ ەسىمى دە, قازاق مادەنيەتىنىڭ وركەندەۋىنە قوسقان ۇلەسى دە ۇمىتىلماق ەمەس. بۇل كۇندەرى ايتۋلى سازگەردىڭ تۋعانىنا 105 جىل تولىپ وتىر.
احمەت بابامىزدىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان بارلىق ءىس-شارالار ءوزىنىڭ ءتولتۋما پەرزەنتىندەي بولعان قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ قارا شاڭىراعىندا – قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىندا ءوتتى.
احمەت جۇبانوۆتىڭ ۇلتتىق ونەردىڭ وركەندەۋىنە قوسقان ەڭبەگى ولشەۋسىز دەسەك, بۇل ارتىق ايتقاندىق ەمەس. 1933 جىلدىڭ اقپانىنان باستالعان ەڭبەك جولى قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋى, دامۋى جانە وركەندەۋىنىڭ جەمىستى بەتتەرىنە اينالدى. بۇل كەزەڭ جاڭادان قاۋلاپ پايدا بولا باستاعان وقۋ, مادەني-ونەر وردالارىنىڭ قۇرىلۋى مەن كاسىبي ۇجىمداردىڭ قالىپتاسۋ كەزەڭى بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا قۇرىلعانىنا 70, 60 جىل تولعان قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ۇلت-اسپاپتار وركەسترى, جامبىل اتىنداعى فيلارمونيا, قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريا جانە سول وقۋ ورنىنداعى حالىق اسپاپتار كافەدراسى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى قۇرامىنداعى ونەرتانۋ سەكتورى قازاق ءمادەنيەتىنىڭ ءىرى قايراتكەرى احمەت جۇبانوۆتىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن جانە جەتەكشىلىك ەتۋىمەن ومىرگە جولداما العان ۇجىمدار ەكەنىن تاعى دا ءبىر قايتالاي كەتكەننىڭ ارتىعى بولماس.
جازۋشى س.مۇقانوۆ احمەت جۇبانوۆتى ۇلى ابايدىڭ بەينەسىن جاساعان مۇحتار اۋەزوۆپەن سالىستىرسا, ول دا – اقيقات.
احمەت جۇبانوۆتى ارداقتاۋ شاراسى الدىمەن كونسەرۆاتوريانىڭ ۇلكەن حولىنا قويىلعان ءبيۋستىڭ اشىلۋىمەن باستالدى.
بۇل جولى دا جۇبانوۆتىڭ تاسقا كوشكەن بەينەسىن سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ ءمۇشەسى, ءمۇسىنشى تىلەۋبەردى بيناشەۆ جاساعان ەكەن. ول بۇعان دەيىن دە جۇبانوۆ زيراتىنداعى, ا.جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ اۋلاسىنداعى جانە اتىراۋداعى ەسكەرتكىشتەرىن جاساعان شەبەر. كاكىمجان ناۋرىزباەۆ سىندى سۋرەتكەردىڭ شاكىرتى ابىلاي حاننىڭ, م.اۋەزوۆ پەن ك.بايسەيىتوۆانىڭ, سوزاقتاعى كەرەي مەن جانىبەك حاننىڭ مۇسىندەرىن قاشاعان. قازىرگى كۇندەرى تىلەۋبەردى بيناشەۆ تاعى ءبىر ۇلكەن جۇمىستىڭ ۇستىندە وتىرعان كورىنەدى. ياعني, قۇرمانعازىنىڭ ەسكەرتكىشى دە اياقتالۋعا جاقىن.
سونىمەن احمەت جۇبانوۆ ءبيۋستىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا اجار جۇبانوۆا مەن قۇرمانعازى وركەسترىنىڭ ديرەكتورى ەركەبۇلان مۇسىرەپ ءسوز الىپ, جينالعان قاۋىمعا جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى.
– اكەمىزدىڭ بەينەسى كونۆەرۆاتوريانىڭ كونتسەرت زالىنا قاراما-قارسى قويىلعانى دا بەكەر ەمەس. جۇبانوۆ قاي كەزدە دە ءوز شاكىرتتەرىمەن بىرگە دەدى, – اجار احمەتقىزى.
وسىدان كەيىن احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. بۇدان كەيىن جۇبانوۆتى ۇلىقتاعان شارا ۇلكەن كونتسەرتكە ۇلاستى. قۇرمانعازى وركەسترىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ءوتكەن كونتسەرتتە الدىمەن مادەنيەت مينيسترىنىڭ ورىنباسارى اسقار بورىباەۆ مازمۇندى بايانداما جاساپ, مۋزىكا ونەرىنىڭ ءتۇرلى جانرىندا جەمىستى قىزمەت ەتكەن احمەت جۇبانوۆ الەمىنە كەڭىنەن توقتالىپ ءوتتى.
– احمەت جۇبانوۆتىڭ شىعارماشىلىق ءومىرى تۇگەل زەرتتەلگەن جوق. ماڭىزى تولىق اشىلعان ەمەس. سوندىقتان اتقارىلاتىن ىستەر ءالى دە الدا, – دەدى ۆيتسە-مينيستر اسقار بورىباەۆ.
قۇرمانعازى وركەسترىندە 40 جىلداي ەڭبەك ەتكەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى الدابەرگەن مىرزابەكوۆتىڭ سوزىندە دە تالاي ادامنىڭ تاعدىرى جاتىر.
– مەنىڭ بۇگىن سويلەمەي قالۋعا قاقىم جوق. احمەت جۇبانوۆ – ۇلتىمىزدىڭ ماڭدايىنا بىتكەن تەڭدەسى جوق ۇلى تۇلعا. حالقىمىزدىڭ تۇرمىسى تومەن كەزدىڭ وزىندە كولحوز-سوۆحوزداردان ءبىز سياقتى مۋزىكالىق ساۋاتى جوق جاستاردى جيناپ, تۇڭعىش رەت حالىق اسپاپتارى وركەسترىن دۇنيەگە اكەلۋىنىڭ ءوزى ولشەۋسىز ەڭبەك. وركەستردە ويناۋ ءۇشىن كەمىندە مۋزىكالىق ۋچيليششەدە ءبىلىم الۋ قاجەت. ول زاماندا ونداي مۋزىكا ماماندارى بولمادى. وسىنى جوعارىداعى شەنەۋنىكتەرگە ءتۇسىندىرىپ, ناتيجەسىندە قۇرمانعازى وركەسترىن الەمگە تانىتتى. باسقاسىن ايتپاعاننىڭ وزىندە, ول كىسىنىڭ ادامگەرشىلىگى دە جوعارى بولدى. ونەر ادامدارىنىڭ بولمىسى مەن تابيعاتىن تەرەڭ ءتۇسىندى. شاكىرتتەرىن شابىتتاندىرىپ, ولاردى ۇدايى قولداپ وتىردى, – دەدى الدابەرگەن مىرزابەكوۆ.
سونىمەن, قۇرمانعازىنىڭ «سەرپەر» كۇيىمەن باستالىپ, «سارىارقاسىمەن» اياقتالعان كونتسەرتتە وركەستردىڭ ءار جىلدارداعى ارداگەرلەرى مەن احاڭنىڭ كوزىن كورگەن شاكىرتتەرى كيەلى ساحنامەن, بايىرعى تىڭدارماندارىمەن قايتا قاۋىشتى.
ايناش ەسالي.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.
الماتى.
