انا مەن بالا ءولىمى ايتارلىقتاي تومەندەدى

2008 جىلى ەلباسى وڭتۇستىككە كەلگەن رەسمي ساپارىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىن قوسقان رەسپۋبيكالىق جيىن وتكىزدى. ايتۋ­لى ۆيچ وقيعاسىنا جول بەرگەن  وڭ­تۇستىك قازاقستان مەديتسيناسىنىڭ قاۋ­قارسىز جۇمىسىنا وتكىر سىندار ايتىلدى. ارينە, بۇعان وبلىس مەديتسينا­سىن بىرجاقتى كىنالاي قويۋ قيىن. ەشقايسىسىنىڭ قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماعانى انىق. دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارمالارى باسشىلارى­نىڭ بار­لىعى دا جاعدايدى وڭالتۋعا كۇشىن سالىپ باقتى. بىراق, حالقى كوپ, تۇرمىس دەڭگەيى رەسپۋبليكالىق ورتا كورسەتكىشتەن كوپ تومەن, ترانسفەرتتىك كومەكتەردى از الىپ كەلگەن وبلىس مەديتسيناسى “شىقپا جانىم شىقپا­مەن” وتىرعانىن ۇمى­تۋ­عا بولمايدى. قىل اياعى مەديتسينا قۇرال-جاب­دىق­تارىن زالالسىز­داندىراتىن ورتا­لىق­تىڭ اتامزا­مان­عى اپپاراتتا­رىن توت جەي باستا­عانىن سول كەزدەگى وب­لىس اكىمى, ءبۇ­گىندە پرەمەر-مي­نيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءومىر­زاق ءشو­كەەۆ­تىڭ ءوزى دە كورگەن بولاتىن. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جۇماعالي يسمايلوۆ “جوعارى جاق نە بۇيىرادى» دەپ وتىرا بەرمەيتىن جان. مەديتسينا سالاسىن رەفورما­لاۋ­داعى سان-سالالى باع­دار­لاماسى ءناتي­جەسىن بەرىپ جاتىر. ماسەلەن, 2010 جىلدىڭ قورىتىن­دىسى بويىنشا انا ءولىمىنىڭ كورسەت­كىشى 26 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. بالا ءولىمى دە بۇرناعى جىلدارعا قاراعاندا ازايىپ كەلەدى. بيىلعى جىلدىڭ العاشقى توقسا­نىندا انا ءولىمى 46 پايىزعا, ال, بالا ءولىمى 26 پايىزعا تومەندەپتى. ەلباسى بيىل وڭتۇستىككە كەلگەن ساپارىندا “بۇل وتە جاقسى كور­سەتكىش. وبلىس باسشىلىعىنىڭ تاپ­سىر­مالار­دى تياناقتى ورىنداي ال­عاندىعىنىڭ كەپىلى. وسىنداي ساپالى جۇمىستارى ءۇشىن وبلىس دارىگەر­لەرىنە العىس ايتا­مىن. بىراق, بۇل ناتيجەلەرگە توق­مەيىلسۋگە بولماي­دى. انا مەن بالا ءولى­مىن ءالى دە تومەندەتۋگە كۇش سالى­ڭىز­دار. بۇل ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قاجەت كومەكتەر بولادى” دەگەن. ۆيچ وقيعاسىنان كەيىن جاندارى جابىرقاپ, كوڭىلدەرى جۇدەپ جۇرگەن وبلىس دارىگەرلەرى ەلباسىنىڭ باعا­سىنا قاتتى قۋاندى. كۇش-قۋات الدى. ايتقانداي, بىلتىر ۆيچ ناۋقا­سى­نا شالدىققان 35 انا دۇنيەگە ءنا­رەس­تە اكەلدى. شاقالاقتاردىڭ ءبا­رى ءدىن امان, دەرت جۇقپاعان. حالىق­ارا­لىق ساراپشىلار جوعارى باعا بەرىپتى. وسىنداي ناتيجەگە قىسقا مەرزىمدە قالاي قول جەتكىزىلدى؟ وسى ساۋالدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى جۇ­ما­عالي قازىباي ۇلىنا قويعانبىز. ول جاسال­عان جۇمىستاردىڭ جايىن تاراتتى. 2009 جىلدان باستاپ وبلىستىڭ بالالار حيرۋرگتەرى, انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگتارى ليتۆانىڭ, يز­رايلدىڭ, رەسەيدىڭ (سانكت-پەتەر­بۋرگ) جەتەكشى كلينيكالارىندا وقىپ كەلدى. ناتيجەسىندە وبلىستىق بالالار اۋرۋ­حاناسىندا اسقازان-ىشەك جول­دارى­نىڭ, ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ دامۋىندا اۋىتقۋلارى بار جاڭا تۋعان بالالارعا جوعارى بىلىكتى حيرۋرگيا­لىق كومەك كور­سەتىلە باستادى. وبلىس بويىنشا جىلىنا 70-75 مىڭ بالا دۇنيەگە كەلسە, سونىڭ 500-گە جۋىعى ىشتەن پايدا بولعان اۋرۋدىڭ زاردابىن تارتادى. ول ءارتۇرلى. ماسەلەن, وڭەشى جابىلىپ قالادى, شەگى سىرتىنا شىعىپ كەتەدى, ءوت جولدارى جوق, توق شەگى بىتەۋ, ت.ب. وسىنداي بالالارعا 2007 جىل­دا­رى جىلىنا 20-30 وپەراتسيا جاسا­لىپ كەلگەن. سول بالالاردىڭ 20 پا­يىزى عانا وپەراتسيادان كەيىن ءومىر سۇرەدى ەكەن. سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە وبلىستىڭ بالالار حيرۋرگ­تا­رىنىڭ وقىپ, تاجىريبە جيناق­تاۋى, حيرۋر­گيا­لىق شارا قولدانۋدىڭ, انەستەزيو­لوگيالىق قارقىندى ەمدەۋ مەن وپەراتسيادان كەيىنگى كۇتۋ­دىڭ زاماناۋي ادىستەرىن ەندىرۋ ءنا­تيجەسىندە وپەراتيۆتىك بەلسەندىلىك ارتتى: 2009 جىلى اۋرۋحاناعا ءتۇس­كەن 100 بالانىڭ 86-نا, 2010 جىلى تۇسكەن 134 جاڭا تۋعان بالالاردىڭ 127-نە وپەراتسيا جاسالدى. ونىڭ ىشىندە ەكى جىلدا اسقازان-ىشەك جو­لىنىڭ تۋا بىتكەن پاتولوگياسىن ءتۇ­زەتۋ بويىنشا 150 وپەراتسيا جاسا­ل­دى. جاڭا تۋعان بالا­لاردىڭ ءتىرى قا­لۋ­شىلىعى 2007 جىلعى 22,3% - دان 2010 جىلى 70,1% - عا دەيىن ارتتى. 2010 جىلعا دەيىن باس ميى مەن ج ۇلىننىڭ اۋىتقۋلارى بار بالالار رەسپۋبليكالىق كلينيكالاردا ەم قابىلدايتىن. 2010 جىلدان باستاپ ال­عاش رەت وڭتۇستىك قازاقستان وب­لى­سىندا وبلىستىق بالالار اۋرۋحا­نا­سىنىڭ بازاسىندا ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋىتقۋى بار ەرتە جاس­تاعى بالالارعا جوعارى مامان­دان­دى­رىل­عان نەيروحيرۋرگيالىق كومەك كور­سەتىلە باستادى. جوسپارلانعان 45 وپە­راتسيانىڭ 36-سى  جاسالدى, بالا­لاردىڭ ءتىرى قالۋى 92 پايىزدى قۇرادى. بۇل – وتە جاقسى كورسەتكىش. 2011 جىلعى ناۋرىزدا وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى جاڭا عيمارات­قا كوشىرىلدى. بولىمشەلەر مەن وپەراتسيا جاسايتىن بولمەلەر قازىرگى زا­مانعى زەرتحانالىق-دياگنوستي­كا­لىق جانە رەانيماتسيالىق قۇرال­دار­مەن جاب­دىق­تالعان. تۋا بىتكەن كەمىستىكتى بارىنشا ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ جانە ونى وپەراتسيالىق جولمەن دەر كەزىندە تۇزەتۋ كوپتەگەن نارەستەلەردىڭ ءومىرىن امان الىپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل باعىتتى كۇشەيتۋ  جانە جاڭا تۋعان بالالارعا بارىنشا ەرتە كەزەڭدە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 2010 جىلدان باستاپ وبلىستا پەريناتال­دىق كومەك كۇشەيتىلدى. 2011 جىلعى اقپاندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ باسقارماسى مەن ليتۆالىق ارىپتەس­تەر اراسىندا 3 جىلعا ءوزارا ىنتى­ماقتاستىق جانە بىرلەسىپ قىز­مەت اتقارۋ تۋرالى مەموراندۋم جاسالدى. بۇل مەموراندۋم اياسىندا وڭ­تۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنىڭ دەن­ساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى 2011 جىل­عى 9-15 ناۋرىزدا وبلىستىق بالالار اۋرۋ­حانا­سىندا «دامۋدىڭ تۋا بىتكەن كەمىستىكتەرى بار جاڭا تۋعان بالالارعا كورسەتىلەتىن قازىرگى زا­مان­عى حيرۋرگيا, انەستەزيو­لو­گيا­لىق كومەك جانە وپەراتسيادان كەيىنگى كۇتىم» تاقىرى­بىنا ماستەر-كلاسس ۇيىمداستىردى. بۇل ماستەر-كلاستى وتكىزۋ ءۇشىن ليتۆادان مامانداردىڭ مۋلتيديس­تسيپ­لي­نارلىق بريگاداسى شاقىرىلدى. 2011 جىلعى ناۋرىزدا وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ تەلەمەدي­تسي­نالىق ورتالىعىنىڭ بازاسىندا العاش رەت وڭىرلىك دەڭگەيدە جاقىن شەت ەلدەر ما­ماندارىنىڭ بالا­لار­عا كەڭەس بەرۋى بو­يىن­شا تەلەكوپىر ءوت­كىزۋ ءۇشىن بايلا­نىس ورناتىلدى. ليت­ۆانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ عى­لىم­دارى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ با­لا­لار حيرۋرگياسى كلينيكاسىنىڭ باس­تى­­­عى, پروفەسسور ۆ.باراۋسكاس كەڭەس بەردى. 2011 جىلى وبلىستىق دەڭگەيدە بالالارعا اشىق جۇرەككە 100 وپەراتسيا جانە 100-150 ەندوۆاسكۋليارلىق حيرۋرگيالىق شارا قولدانۋ جوسپار­لانىپ وتىر. جۇماعالي قازىباي ۇلى كادر رەسۋر­سىن كۇشەيتۋگە كۇش سالىپ جا­تىر. ونى­سى تۇسىنىكتى دە. شەتەلدىك كليني­كالارعا از توپپەن مامان وقىتۋ قىم­باتقا تۇسەدى ءارى ۇزدىكسىز وقىتپا­عان­نان كەيىن كۇتكەن ناتيجەنى بەرۋ قيىن. سوندىقتان, حالىقارالىق ستان­دارت­قا وتكەن ليتۆا مەديتسيناسىمەن ىسكەرلىك بايلانىس  ورناتۋدا. ولار ءوز كەزەگىندە بىرنەشە سەكتسيا بولىپ كەلىپ, ءار ماماندىق بويىنشا ۇزدىكسىز وقىتادى. سوندا جىلىنا 700-850 مامانعا دەيىن دايىنداپ الۋعا بولادى ەكەن. اتتەستاتسيادان وتكەن دارىگەر­لەر­گە شەتەلدىڭ كلينيكالارىندا جۇ­مىس جاساۋعا بو­لا­تىنداي سەرتيفيكات بەرىلەدى. وب­لىستىق مەديتسينا كادرلارىن وقىتىپ ۇيرەتۋگە 70 ملن. تەڭگەنىڭ ۇستىندە قارجى بولگەن وبلىس اكىمى اس­قار مىرزاحمەتوۆ وبلىس مەديتسي­نا­سىن زاماناۋي قۇرال-جابدىق­تارمەن جاراق­تاۋ­عا ۇلكەن ءمان بەرەدى. وبلىس مەديتسي­ناسىنىڭ سوڭعى ەكى جىل­دا اياعىنا نىق تۇرعانىنىڭ سەبەبىن وسى­­دان دا كورۋگە بولاتىن سياقتى. مەم­لەكەتتىك كومەك مەيلىنشە بەرىلىپ جاتىر. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.