جەتىسۋ جەرى ءبىر سىلكىندى

مامىردىڭ العاشقى تاڭى اتىپ, كۇن ۇياسىنان نايزا بويى كوتەرىلگەن مەزگىلدە جەتىسۋدىڭ جەرى وقىس مىنەز تانىتىپ ءدىر ەتتى. الماتى الاڭىنا مەرەكەلىك شەرۋگە اعىلعان جۇرت تابيعاتتىڭ تو­سىن مىنەزىن ءبىرى سەزسە, ءبىرى باي­قامادى. دەمالىسىن ۇيدە وتىرىپ وتكىزۋدى كوزدەگەن قالالىقتار اۋەلگىدە ابدىراپ قالعانى راس. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلت­تىق يادرولىق جانە گەوفيزيكالىق زەرتتەۋ ورتالىعى ينستيتۋتىنىڭ سەيسميكالىق اقپاراتتاردى ارنا­يى جيناقتاۋ جانە قورىتۋ ورتا­لى­عىنىڭ مالىمەتتەرىنە كوز ءجۇ­گىرتسەك, 1 مامىر كۇنى استانا ۋا­قى­تى بويىنشا تاڭعى ساعات 8.31-دە الماتى قالاسىنىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا, شامامەن 110 شاقى­رىم قاشىقتىقتا تەربەلىس قۋاتى 5,4 بالل بولاتىن جەر سىلكىنىسى تىركەلگەن. سىلكىنۋ وشاعى الماتى وبلىسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا قاراستى ەكپىندى ەلدى مەكەنى مەن قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ ايما­عى. جالپى, ەكى تاۋلىك ىشىندە قالا مەن وبلىس ايماعىندا 8 رەت جەر قىرتىسىنىڭ قوزعالىسى باي­قال­عان. تاڭعى تىتىركەنىس تىنىش جات­قان ەلدى تۇرعىزىپ جىبەرگەنىمەن, ودان كەيىن تىركەلگەن تولقىندار بىرىنەن كەيىن ءبىرى السىرەپ بارىپ مۇلدەم سايابىرسىدى. جەردىڭ ۇڭ­عىل-شۇڭعىلىن جابدىق-جاراعى­مەن باقىلاپ وتىرعان عالىم­دار­دىڭ ايتۋىنشا, ءجاي كۇندە 1-2, ءتىپتى 3 باللعا دەيىنگى تەربەلىس­تەردىڭ تىركەلۋى ۇيرەنشىكتى ءجايت كورىنە­دى. راس-اۋ, پەندە بولعان سوڭ كوزى­مىزگە كورسەتىپ, قولىمىزعا ۇستات­پاسا سەنە دە بەرمەيمىز. ال «ءپا­لەن­شە ايتىپتى, الاپات كەلە جا­تىر ەكەن» دەسە اقپاراتتىڭ انىق-قانىعىنا وي جۇگىرتپەستەن ەلدەن بۇرىن باس ساۋعالاۋعا كىرىسىپ كەتەمىز. شىنىندا دا ازانعى تەربەلىستە تۇرا قاشپاعان قالا­لىق­تار كۇن اۋىپ, كەش باتقان كەزدە الىپ-قاشتى اڭگىمەنى ىزدەپ ءجۇرىپ تىڭ­داپ, وعان ءوزى دە ءبىر­دە­ڭە­لەردى قو­سىپ ايتىپ, كەلەسى ءبىر كىسىنىڭ اۋى­زىنا ءسوز سالۋمەن بول­دى. جاسى­رىپ قايتەمىز, قالا جۇرتى ۇيلەرى­نەن شىعىپ اۋلالاردا توپ-توبى­مەن ءتۇننىڭ جارتىسىن وتكىزدى. ءتىپتى, قالادان تەزىرەك ۇزاپ كەتكىسى كەلگەندەر تالايدان بەرى ات ءىزىن سالماعان اعايىن­دارى­نا قاراي ات باسىن بۇرعانعا ۇقسايدى. مەيلى عوي, اركىمگە ءوز جانى قىمبات. الايدا تەربەلىستىڭ اراقاشىق­تى­عى مەن بارعان سايىن السىرەۋى­نەن-اق قارا تانىمايتىن كىسى ءبىر­دەڭەنى شامالار ەدى. بۇل جولعى ەلدى ۇركىتۋدىڭ استارىندا باسقا ءبىر ماقسات جاتقان سياقتى. وسى جەردە بىلتىرعى تاراز قالا­سىندا «قىرعىزدىڭ سۋ قويماسى جارى­لىپتى-مىس» دەيتىن قاۋەسەت­تەن كەيىن الدى-ارتىنا قاراماي قاش­­­قان جۇرتتى ەرىكسىز ەسكە الا­سىڭ. بەتىن ءارى قىلسىن, ەلدەن ەستى­مەي-اق ونداي اپات بولسا قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا بەلشەدەن سۋ كەشىپ قالاتىنىن ويلاماستان جام­بىلدىق اعايىندار باسپانا­سىن تاستاي قاشقان. بەكەرگە الا­وكپە بولدى. ەرتەسىنە وبلىس بويىنشا تىركەلگەن پاتەر توناۋ ارەكەتى جىلدىق «جوسپاردى» ءبىر-اق كۇندە ورىنداپ تاستاعانىن كور­سەتتى. ەلدىڭ ورە تۇرەگەلگەنىن پايدالان­عان ۇرىلار «التىن ۋا­قىتتى» تەككە جىبەرمەگەن. ءبىر ويى­مىز ال­ماتىدا دا پيعىلى جاماندار ەل ىشىنە ىرىتكى سالۋدى كوزدەدى مە دەيدى. وتكەن ءسات, كول­بەڭدەگەن كو­رى­­نىستەردى كوز الدىڭا كەلتى­رەسىڭ, تاعى شوشيسىڭ. الما­عايىپ زامان بولسا ازاماتتان گورى, ارامنان مال جيعىسى كەلەتىن جا­مانداردىڭ قاراسى كوبەيدى مە دەپ. ءبىر نارسە اقيقات. جەتىسۋدىڭ جەرى مىنەز كورسەتتى. پالەن-تۇگەن دەۋدەن اۋلاقپىز. تابيعات ادامزاتپەن اقىلداسپايتىنى جانە شىن­دىق. سوندىقتان دا مامىر­دىڭ العاشقى تاۋلىگى مامىراجاي ناۋمەز كۇي كەشپەۋ كەرەك ەكەندىگىن ۇقتىرىپ تاستادى. دەرەۋ اتقا مىنگەن توتەنشە جاعدايلار قىز­مەتى قالادا قاۋىپ تۋدىرارلىق جاع­دايدىڭ ورىن الماعانىن انىق­تادى. ەشبىر شىعىن كەلمەگەن, ياعني, دۇرلىگۋگە ەش نەگىز جوق. سەيسمولوگ عالىمدار پلانەتانىڭ ءبىر جەرىندە بولعان ءىرى جەر سىلكىنىسىنىڭ ءدۇمپۋى كورشىلەس ەلدەرگە اسەرى بولادى دەگەندى ايتىپ وتىر. بۇل بولعان تەربەلىس جاپون جەرىندەگى سىلكىنىستىڭ سالقىنى. ءلايىم سولاي بولعاي! ءبىر ەسكەرەتىن ءجايت, ەل اۋزىندا جۇرگەن «پالەن ءتاۋىپ بولجاپتى, تۇگەن كورىپكەل ايتىپتى» دەيتىن ەلىرمە سوزگە ەرە بەرمەي, ءتاڭى­رىمىزدى ويلاپ, تاۋبەمىزگە كەلىپ وتىر­عانى­مىز ابزال. ەل تىنىش بولسا, جەر دە تىنىش جاتسا كەرەك. نيەتى دۇرىس ەلگە ناقاقتان ناۋبەت كەلمەيتىنىن استە ەستەن شىعارمايىق. قانات ەسكەندىر, جۋرناليست.