ۋنيۆەرسيتەت تاجىريبەسى

ونى رەسپۋبليكا ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەت جۇيەسى  كولەمىندە ۇلگى ەتكەن ءجون ەلىمىزدە بىلىمىمەن, ينا­باتتىلىعىمەن, ونە­رى­مەن, بىلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ, جەتىستىكتەرگە جەتىپ جۇرگەن جاس ستۋدەنت ارۋلارىمىز بارشىلىق. بىراق ولار ءوز ورتا­لا­رىندا عانا بەلگىلى بولىپ ءجۇر. وسىنداي ارۋلارعا ءوز ونەرىن حالىق ارا­سىن­دا كورسەتۋگە مۇمكىندىك تۋ­عىزۋ ماقساتىندا ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «قىز جىبەك» بايقاۋىن ەكىنشى رەت وتكىزىپ, ءداس­تۇرگە اينالدىرىپ وتىر. ماقساتى – جاس ۇرپاقتى پاتريوتتىق باعىتتا ءتار­بيەلەۋ, قىزدارىمىزدىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇر, ادەت-­عۇرىپ تۋرالى تۇسىنىگىن بايىتۋ, ەل مادەنيەتىن جاڭ­عىرتۋعا شاقىرۋ. ۇلى بابامىز ءابۋ-نا­سىر ءال-فارابي: «ادام­عا ەڭ ءبىرىنشى ءبىلىم ەمەس, تاربيە بەرىلۋى كەرەك. تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن. سوندىقتان تاربيە جۇمىسىنىڭ نەگىزى ۇلت­تىق تاربيە بولۋعا ءتيىس. مەنىڭ بىلۋىمشە, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وسى باعىتتا بىرنەشە جۇيەلى شارا ۇيىمداس­تى­رىلىپ كەلەدى. مىسالى, سوڭعى كەزدەگى «قىز جىبەك», «ناۋرىز – جىل باسى», «ەر جىگىت», «ار­داقتى انا», ت.ب. سياقتى شارالار ۇلتتىق, ەلدىك بولمىستى ناسيحاتتايدى. بۇل رەتتە بۇگىنگى تاۋەل­سىز مەملەكەتىمىزگە كۆن, «ميسس» سەكىلدى كوبىنە سايقىمازاق, اسىرەقىزىل, جىلتىراق مازمۇنعا يە شارالاردان گورى, اتا ءداس­تۇردى قازىرگى پاتريوتيزمگە جالعاعان شارالار ما­ڭىزدى بولىپ تابىلادى. وسى ورايدا, دۇرىس با­عىتتى ۇستانىپ, تاربيە ماسەلەسىنە كوڭىل بولگەن ەۇۋ ۇجىمىنىڭ ەڭبەگى ەلەۋلى دەپ ەسەپتەيمىن. مىنا كۇردەلى زاماندا حالىق كوشىنە جاۋاپتى بولۋدان, ۇلت ىستەرىنە تىكەلەي اتسالىسۋدان ارتىق قانداي مارتەبە بار؟ ەلباسىمىز ن.ءا.نا­زار­باەۆتىڭ: «داۋعا سالسا, الماستاي قيعان, سە­زىم­­گە سالسا, قىرانداي قال­قىعان, ويعا سالسا, قورعاسىنداي بالقىعان, ءومىردىڭ كەز كەلگەن ورا­ي­ىن­دا ءارى قارۋ, ءارى قالقان بولعان, ءارى بايىرعى, ءارى ماڭگى جاس, وتتى دا ويناقى انا تىلىنەن ارتىق قازاق ءۇشىن بۇل دۇنيەدە قىمبات نە بار ەكەن؟!» دەگەن قا­نات­تى ءسوزىنىڭ قۋاتىن وسى بايقاۋدا سەزگەندەي بول­دىم دەسەم, ارتىق ايت­قان­دىق ەمەس. جالپى, وتكەن ءىس-شا­رانىڭ ۇيىمداستىرۋ دەڭ­گەيى, ءمانى وتە جوعارى. قا­زىرگى قوعامدا جاستار ارا­سىندا پاتريوتيزم, ۇلتتىق رۋحتى قالىپتاستىرۋ سياق­تى سالادا بۇل كەشتىڭ الار ورنى زور دەپ ەسەپتەيمىن. وسى باعىتتاعى بايقاۋلار مەن كەشتەردى ءجيى وتكىزىپ وتىرساق, تاربيە سالاسىن­داعى جۇمىسىمىزدىڭ وڭ ناتيجەسىن كورەمىز دەپ ويلايمىن. حالقىمىزدىڭ سالت-ءداس­تۇرلەرى مەن ادەت-عۇ­رىپتارى كوپ ەكەنى ەلىمىزگە ءمالىم, اتاپ ايتساق: توي مالى, دامەتۋ, قالىڭ مال, قۇيرىق-باۋىر, سىڭسۋ, ءۇي كورسەتۋ, قىز ۇزاتۋ, ءساۋ­كەلە كيگىزۋ, وتاۋ كوتەرۋ, ەسىك اشار, جاساۋ, بەتاشار, قىز كوشى, جار-جار, كەلىن ءتۇسىرۋ, ءسۇيىنشى, ءسا­لەمدەمە, شاشۋ, شىلدەحانا, بەسىك جىرى, تۇساۋ كەسۋ, سۇندەت توي – وسى­لاردىڭ ءبارىن اۋىز تول­تى­را ايتا بەرۋگە بولادى. ءار سالتىمىزدىڭ نەمەسە ءداس­تۇرىمىزدىڭ ءبىر عانا اتاۋى­نىڭ وزىندە مىڭداعان ونەگە جاتىر. وسىنىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ جاستارىن سالت-داستۇرگە, ادەت-عۇرىپقا جانە مادەنيەتتىلىككە ءۇي­رەتەتىنى ءسوزسىز. ولجاس سۇلەيمەنوۆ ايتقانداي, «مادەنيەت دەگەنىمىز – كىسىلەر اراسىندا ادام بولۋ ونەرى». سوندىقتان دا ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وسى تاجىريبەسى رەسپۋبليكا ءبىلىم جانە مادەنيەت جۇيەسى كولەمىندە ۇلگى ەتىلىپ, «قىز جىبەك», «ەر جىگىت», «ارداقتى انا» سياق­تى پاتريوتتىق جانە ۇلت­تىق تاربيە شارالارى بار­لىق جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا ۇيىمداستىرىلسا قانداي عانيبەت! بۇعان ۇكىمەت پەن ءتيىستى مينيسترلىك تاراپىنان قاراجات قاراستىرىلىپ, ارنايى باع­دارلاما ۇسىنىلسا, ءتىپ­تى, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. يراك ەلەكەەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.