«1996 جىلى قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە جازعى وليمپيادا ويىندارىنا العاش رەت قاتىستى. بالكىم قاتەلەسەتىن شىعارمىن, بىراق سول جىلعى ويىندار ەرەكشە بولاتىن. كەيبىرىمىز ءۇشىن ءبىرىنشى وليمپيادا ەدى. سول جىلى قۇراما ساپىنداعى ەڭ جاس سپورتشى مەن بولدىم. نەبارى 20 جاستامىن. تاعدىردىڭ جازۋى بولار, قازاقستاندىق بوكسشىلاردىڭ اراسىنان ءبىرىنشى بولىپ رينگكە مەن شىعاتىن بولدىم. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, بۇل پسيحولوگيالىق تۇرعىدا وتە قيىن. ال قارسىلاسىم بولىپ كىشى فلويد مەيۋەزەر ءتۇستى.
مۇمكىن رينگكە ەكى-ءۇش كۇننەن كەيىن شىققانىمدا جەڭىل بولاتىن با ەدى؟ سەبەبى, قانداي سپورتشىعا بولسىن ءبىرىنشى اداپتاتسيا كەرەك. ال نەبارى 20 جاسىڭدا وليمپياداعا اتتانىپ, ءبىرىنشى بولىپ شارشى الاڭعا شىعۋ وڭاي ەمەس. مۇنداي مىندەتتى كەز كەلگەن ادام كوتەرە المايدى», – دەدى باقتيار تولەگەنوۆ.
ول كىشى فلويد مەيۋەزەردىڭ مىقتى تۇستارىن اتاپ ءوتتى.
«شىنىمدى ايتسام, جەكپە-جەگىمە دەيىن فلويد تۋرالى كوپ بىلمەيتىن ەدىم. بىراق بىرەۋ مەنەن ەڭ مىقتى قارسىلاسىم كىم بولعانى جونىندە سۇرايتىن بولسا, ويلانباستان فلويدتى ايتار ەدىم. ونىمەن جۇدىرىقتاسقان ادام ەڭ ءبىرىنشى جىلدامدىعىنا نازار اۋدارادى. مەن سوققى باعىتتاعانىمدا سىتىلىپ شىعىپ, قارسى سوققى قايتارىپ ۇلگەرەدى. سوققىسىنىڭ كۇشى جوق, پانچەر ەمەس, تەك تەحنيكاسىنىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتەدى دەگەن مالىمەتتەر تاراعانىن ەستىدىم. بىراق ول پىكىرمەن مۇلدەم كەلىسپەيمىن. ونىڭ سوققىلارى كۇشتى. مەن كوپتەگەن بوكسشىلارمەن كۇش سىناسىپ كوردىم. بىراق ولاردىڭ اراسىندا فلويدقا جەتكەنىن كورمەدىم. ونىڭ ەرەكشە تۇسىنىڭ ءبىرى – وتە جىلدام.
اتلانتادا رينگكە مەيۋەزەر شىققاندا زالداعى كورەرمەندەردىڭ رەاكتسياسىن كورسەڭىز. جەكپە-جەك كەزىندە ءدال ءتيسىن, تيمەسىن ءاربىر سوققىسىنا قۋانىپ وتىردى. ال مەنىڭ ءدال تيگەن سوققىلارىما ءۇنسىز عانا قاراپ وتىردى. پسيحيولوگيالىق تۇرعىدا بۇل قيىن ەدى. سول كەزدە عانا جانكۇيەرلەردىڭ قولداۋى سپورتشىعا قالاي اسەر ەتەتىنىن ءتۇسىندىم.
قاتەلەسپەسەم, جەكپە-جەگىمىز ەكىنشى راۋندتىڭ ورتاسىنا تامان اياقتالدى. مۇرنىمنان قان اققاننان كەيىن تورەشى مەنى دارىگەرگە كورسەتتى. ول رۇقساتىن بەرگەنننەن كەيىن ارى قاراي جالعاستىردىق. بىراق راۋندتىڭ ورتاسىنا قاراي قان توقتاماي اقتى. بۇل جولى دارىگەر كەزدەسۋدى جالعاستىرۋىما رۇقسات ەتپەي قويدى. ال ءوزىم دايىن ەدىم.
فلويد بوكسشىلار اۋلەتىنەن شىققان. وتباسىندا وسى سپورتتا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتكەندەر بار. ەكەۋىمىزدىڭ ايقاسىمىزدا تورەشىلەر زالداعى رەاكتسياعا قاراپ ەرىكسىز ۇپاي قوستى ما دەپ كۇماندانامىن», – دەدى باقتيار تولەگەنوۆ.
ول كەزدەرى قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى ءابدىسالان نۇرماحانوۆ, ال كومەكشىسى الەكساندر اپاچينسكي بولاتىن. مەيۋەزەرمەن كەزدەسۋىنىڭ الدىندا جاتتىقتىرۋشىلار تولەگەنوۆكە قانداي اقىل-كەڭەسىن ايتىپتى؟
«1995 جىلى ازيا چەمپيوناتىن جەڭىپ, وليمپيادا ليتسەنزياسىن ەنشىلەگەن ەدىم. ازيا بىرىنشىلىگىندە تاي بوكسشىسى سوملۋك كامسينگتى جەڭدىم. بىراق 1996 جىلى ول وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. اتلانتادا جەرەبە كەزىندە ونىڭ جولى بولىپ كەتتى. ەگەر سوملۋك مەيۋەزەرمەن جولىققاندا الىسقا بارا الماس ەدى.
مەيۋەزەردىڭ ورنى امەريكالىقتار ءۇشىن ەرەكشە. ونىڭ ءتىپتى, رينگكە شىققانداعى جۇرتتىڭ شۋلاي جونەلگەنىن كورسەڭىزدەر. ەلىمىزدە كاسىپقوي بوكس گەننادي گولوۆكيننىڭ ارقاسىندا ەندى دامىپ كەلەدى. ال اقش-تا سول كەزدىڭ وزىندە اۋەسقوي بوكستا ءستيلى, مانەرى كاسىپقويلارعا كەلەتىن بوكسشىلارى كوپ بولاتىن. فلويد جاي عانا رينگكە كوتەرىلگەندە ءوزىن شوۋمەن سەكىلدى ۇستايتىن, ياعني بيلەپ, ءبىر ورىندا تۇرا الماي جانكۇيەرلەردى ويناتىپ تۇراتىن. بۇل قىلىعى الەكساندر اپاچينسكيگە ۇناماعان بولسا كەرەك, جەكپە-جەك الدىندا: «ونىڭ باسىن ج ۇلىپ الشى!» – دەگەنى بار ەدى. بىراق فلويدتىڭ رينگتە دە, ونىڭ سىرتىندا دا ءوزىن ناعىز جۇلدىز رەتىندە ۇستايتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ول مۇنداي مارتەبەگە لايىق.
ءبىز بوكستىڭ اڭىزىنا اينالعان دەپ مۇحاممەد ءالي, مايك تايسوندى ايتامىز. بىراق ولاردىڭ كارەراسىندا دا اۋىر جەڭىلىستەر بولدى. ال كىشى فلويد مەيۋەزەر ەشكىمگە ەسە جىبەرمەگەن. ول وتە اقىلدى, تالانتتى بوكسشى», – دەدى تولەگەنوۆ.
باقتيار تولەگەنوۆ سونداي-اق, مەيۋەزەردى ءوزى جۇدىرىقتاسقان بوكسشىلارمەن سالىستىرىپ ءوتتى.
«ءوز سالماعىمدا ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك بوكسشى بولدىم. حالىقارالىق جارىستاردا ايگىلى بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىمەن جۇدىرىقتاستىم. بىراق مەيۋەزەردەن باسقاسىن وزىمنەن ايتارلىقتاي مىقتى بولدى دەپ ايتا المايمىن. مەن كۇش سىناسقانداردىڭ ىشىندە فلويد ەڭ مىقتىسى بولدى», – دەدى ول.
كىشى فلويد مەيۋەزەر سول جىلى بولگاريالىق سەرافيم تودوروۆقا ەسە جىبەرگەن بولاتىن.
«مەيۋەزەر جەكپە-جەكتەن كەيىن تورەشىنىڭ ءادىل شەشىم شىعارماعانىن ايتتى. مەن دە سولاي ويلايمىن. بولگاريالىقتان ۇتىلماعانىنا سەنىمدىمىن. بۇل جەردە ءبارى ساياساتقا كەلىپ تىرەلىپ تۇرعان سياقتى. سەرافيم تودوروۆ ول كەزدە ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى بولاتىن. بۇل جەردە ايتا كەتەر ءبىر جايت بار. ءتۋرنيردىڭ باس تورەشىسى بولگاريالىق بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە بولگاريا جالپىكوماندالىق ەسەپتە ەكىنشى ورىن ءۇشىن قازاقستانمەن باسەكەلەسىپ كەلدى. ەگەر تودوروۆ جەڭىلگەندە ءبىز ەكىنشى بولاتىن ەدىك. ال باسقاشا ايتار بولساق, تودوروۆتى فينالعا تورەشىلەر شىعاردى. بىراق اقتىق سىندا دا ءۇمىتتى اقتاي الماي سوملۋك كامسينگتەن ۇتىلدى», – دەدى ول.
ريو وليمپياداسىنان كەيىن دانيار ەلەۋسىنوۆتى مەيۋەزەرمەن سالىستىرعاندار دا بولدى. بىراق باقتيار تولەگەنوۆ امەريكالىقتىڭ ءباسى جوعارى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ايتىپ ءوتتى.
«دانيار – وتە مىقتى بوكسشى, اۋەسقويدا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتتى. ال سالىستىرۋعا كەلەر بولساق, ەكەۋىنىڭ ايىرماشىلىعى – جىلدامدىعى مەن سوققىسىنىڭ كۇشتىلىگىندە. وسى جاعىنان دانيار امەريكالىققا ىلەسە المايدى. ال كاسىپقوي بوكستا ءدال وسى ەكى فاكتور ماڭىزدى بولىپ ەسەپتەلەدى.
باقتيار تولەگەنوۆ گەننادي گولوۆكين مەن فلويد مەيۋەزەر اراسىنداعى ءوتۋى مۇمكىن كەزدەسۋ جايلى دا وي ءبولىستى.
«مەنىڭشە, بۇل تەك قانا جارناما سەكىلدى. سەبەبى, مۇنداي كەزدەسۋدىڭ ۇيىمداستىرىلۋى ەكىتالاي. ولار ەكى ءتۇرلى سالماقتا بوكستاسادى. بىرىنشىدەن, فلويدپەن شىققان كەز كەلگەن بوكسشىنىڭ رەيتينگى كوتەرىلىپ, بەدەلى ارتا تۇسەدى. ەكىنشىدەن, كەلەسى جەكپە-جەگىندە سىياقى كولەمىن ارتتىرا الادى. سوندىقتان قارجى جاعىنان بۇل گولوۆكين ءۇشىن وتە ءتيىمدى بولماق. ال مەيۋەزەرگە ايتارلىقتاي پايدا اكەلمەيدى. ەكىنشى جاعىنان ول گولوۆكينمەن شىعىپ, تاۋەكەلگە بارادى. سەبەبى, ۇتىلىپ قالۋى مۇمكىن. سونداي-اق, GGG-مەن كۇش سىناسىپ, ۇلكەن اقشا تابۋى دا ەكىتالاي», – دەدى ول.
دايىنداعان ايان ءابدۋالي «ەگەمەن قازاقستان»
