كيلومەتر – شاقىرىم ەمەس, ۆوكزال – بەكەت ەمەس

رەداكتسياعا حات بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دا­رىن­دا «كيلومەتر» ءسوزى «شاقىرىم» دەپ بۇرىس اۋدارىلىپ ءجۇر. «شا­قىرىم» – ناقتى ەمەس ولشەم, سۋبەك­تيۆكە تاۋەلدىلىگى باسىم ءتۇ­سىنىك. «شاقىرىم» دەپ ايقايلاپ شا­قىرعانداعى داۋىس جەتەتىن ارا قاشىقتىق ايتىلعان. ايقايدىڭ ەستىلۋ قاشىقتىعى ايقايلاۋشى مەن ەستۋشىنىڭ تولىپ جاتقان فيزيو­لو­گيا­لىق ەرەشەلىكتەرىنە (داۋىس جيىلىگى, كۇشتىلىگى, بيىكتىگى, ۇشقىش­تى­عى, وكپە كولەمى, داۋىس تىندەرىنىڭ سيپاتتامالارى, قۇلاق ەلەمەنت­تەرى­نىڭ جاعدايى, ت.ب.) جانە قور­شاعان ورتا جاعدايىنا (سۋ بەتى, ورمان, تاۋ, جازىق جەر, ت.ب.), ءتاۋ­لىك مەزگىلىنە (كۇن, ءتۇن) بايلا­نىستى. «شاقىرىم» – «ەستىلۋ قا­شىقتىعى» تەرمينىنە سايكەس كەلەدى. ول ستاندارتتاۋعا كەلمەيدى دە جانە ناق­تى شاماسى بەكىتىلمەگەن. نە اي­تىلىپ جاتقانىن ايىرۋعا كەلمەيتىن ايقاي داۋىستىڭ ەستىلۋ قاشىقتىعىنىڭ مولشەرلى ءمانى ءار ءتۇرلى, ول كەيدە 1-1,5 كم. (ۋچەبنو-مەتوديچەسكيە پوسوبيا. وبششەۆويسكوۆايا پودگوتوۆكا. مينيستەرستۆو وبو­رونى روسسيسكوي فەدەراتسي), كەيدە ونىڭ ورتاشا ءمانى 1 كم. (“بلوك­نوت سنايپەرا” ©2000,2001 HPBT Inc.) دەپ ەسەپتەلىنەدى. «شا­قىرىم» دا ستان­دارتتا جوق. «شاقىرىم» سيپاتتامالىق كاتەگوريا تۇرعىسىندا «اتشاپتىرىم», «تاياق تاستام», «كوش جەر», «ار­قان بويى» دەگەن سياقتى ۇعىم­داردىڭ قاتارىندا. «ۆوكزال» ءسوزى قازاقشاعا «بەكەت» سوزىنە سايكەستەندىرىلىپ (مىسا­لى: اۆتوۆوكزال – اۆتوبەكەت) اۋدارىلىپ جۇرگەن جاعدايلار بار. ۆوكزال ءسوزى اعىلشىن تىلىنەن ەنگەن, تۇپنۇسقاسى: Vauxhall, ماعىناسى قولدانىلۋىنا سايكەس. «بەكەت» ورىس تىلىندەگى «پيكەتتەن», ال ورىس تىلىنە فرانتسۋز تىلىنەن ەنگەن, ءتۇپ­نۇسقاسى: piquet, بۇل تۇستاعى ماعى­ناسى (كۇزەت زاستاۆاسى; پاتشالىق رەسەي كەزىندە پوشتا, ات-اربا قا­تى­ناس جولدارىنداعى پۋنكتتەر), ياعني «ۆوكزالدان» باسقا. ءسويتىپ اعىل­شىن ءسوزىن ماعىناسى سايكەس كەلمەيتىن فرانتسۋز سوزىنە اۋدارىپ جانە بۇل ءۇردىستى ورىسشادان قازاق­شاعا اۋداردىق دەپ ءماز بولىپ جۇرگەندەر بار. «تەرموپارا» ءسوزىن – «بۋ قىزۋى» دەپ اۋدارىلعان جاعدايلار كەزدەسەدى. دۇرىس ماعىناسى – «تەرموجۇپ» (پارا – جۇپ), ت.ت. ءتىلىمىزدى جاڭعىرتۋ, بايىتۋ ءاري­نە, ماڭىزدى. بىراق «بوياعىش, بويا­عىش دەگەنگە ساقالىن بوياپتىنىڭ» كەبىمەن سوزدەردىڭ ءبارىن قازاقشالاۋ ماقسات ەمەس, ول مۇمكىن ەمەس تە. تەك ساۋاتتى اۋدارۋ كەرەك. حا­لىق­ارالىق تەرميندەر سول قال­پىن­شا قالدىرىلعانى دۇرىس. قازاق ءوزى­نىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق جەتىستىكتەرىن باسقا تىلدەرگە تاڭىپ بەرەتىندەي ەشتەڭە ىستەپ جاتقان جوق, جۋىق ارادا ىستەمەيدى دە. وسى ءجايتتى دە ەسكەرگەن دۇرىس بولار ەدى. جانباي وزدەنباەۆ, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.