ءفيلمنىڭ نەگىزى جەلىسى – وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا كسرو مەن اقش اراسىندا پايدا بولعان قىرعي-قاباق, دۇردارازدىق پەن عارىش سالاسىن يگەرۋ بارىسىنداعى اسا كۇشتى ساياسي تەكەتىرەستىڭ شىنايى ومىردەگى كورىنىسىن بايانداۋ. وسىنى ايگىلى عارىشكەرلەر الەكسەي لەونوۆ (ەۆگەني ميرونوۆ) پەن پاۆەل بەلياەۆتىڭ (كونستانتين حابەنسكي) باسىنان وتكەن وقيعالارى ارقىلى وتە ءبىر شەبەرلىكپەن, وتە ءبىر ۇيلەسىمدىلىكپەن, كورەرمەن كۇرسىنە, ءتىپتى, كۇڭىرەنە وتىرىپ كورەتىندەي كەرەمەت تەبىرەنىسپەن جەتكىزگەن.
تۋىندىنى كورىپ وتىرىپ رەسەيلىك كينوگەرلەر پسيحولوگيالىق دراما جاساۋدان الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن ەرىكسىز مويىندايسىز ءارى قىزىعاسىز ءھام قىزعاناسىز. ايتالىق, 60-جىلدارى كسرو مەن اقش اراسىنداعى ءباسەكەلەستىكتىڭ ءبىر بەلەسى «عارىش كەڭىستىگىنە كىم بۇرىن ءتىرى ادامدى شىعارادى» دەگەنگە بارىپ تىرەلەدى. بۇل ناقتى شىندىق. كەڭەس وداعىنىڭ باسشىلارى بۇل ءىستى 1967 جىلعا جوسپارلاپ قويعان. بىراق «وڭباعان» اقش بۇلاردىڭ الدىن وراپ كەتكەلى جاتقانى اشكەرە بولدى. وسىدان كەيىن, كسرو كوسەمدەرى راكەتا ءجانە عارىشتىق ءوندىرىس سالاسىنىڭ باس كونسترۋكتورى سەرگەي كورولەۆقا «عارىش كەڭىستىگىنە ءتىرى ادام شىعارۋ ەكى جىلعا جەدەلدەتىلىپ, 1965 جىلى جۇزەگە اسىرىلسىن» دەگەن تاپسىرما-بۇيرىق جۇكتەيدى.
كينو جوعارىداعى ءپارمەندى بۇيرىقتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ قانشالىقتى قيىن بولعانىن, قانشالىقتى قىمباتقا تۇسكەنىن, تاپسىرما ورىنداۋ كەزىندەگى ادامداردىڭ جانكەشتىلىگى, ءومىر مەن ءولىم ءۇشىن تىلمەن ايتىپ جەتكىزە المايتىن ايقاستار, تىعىرىققا تىرەلۋ, كەنەت جاقسىلىققا باستايتىن ءۇمىتتى جولدىڭ ويانۋى... ءبارى-ءبارى بار.
ال, ءفيلمنىڭ پروديۋسەرى تيمۋر بەكمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, كينو ءتۇسىرۋ يدەياسىن كوتەرگەن ءارتىس ميرونوۆ. ءسويتىپ, ەۆگەني ەكەۋى كسرو-نىڭ ەكى دۇركىن باتىرى, اڭىز عارىشكەر لەونوۆپەن كەزدەسەدى. الەكسەي ارحيپوۆيچ ولارعا التى ساعات بويى 50 جىل بۇرىن بولعان وقيعانى بۇگە-ءشىگەسىنە دەيىن اڭگىمەلەيدى.
– وسى كەزدەسۋدەن كەيىن ءبىز مىناداي عاجاپ ادام تۋرالى جانە عارىشتى يگەرۋدىڭ الەمدىك تاريحىنداعى ادام سەنبەس وقيعالار جايلى فيلم ءتۇسىرۋدى قولعا الدىق, – دەيدى تيمۋر بەكمامبەتوۆ.
دۋبلياجعا بارلىعى 25 اكتەر قاتىسقان. ە.ميرونوۆقا دۋبلياج جاساعان ءارتىس ازامات قاناپيا بولسا, ك.حابەنسكيدى – عاني قۇلجانوۆ, س.كورولەۆتى باقىتجان نۇرپەيىسوۆ دىبىستاعان. عارىشتا, نە تىرەۋى, نە تۇراعى جوق كەڭىستىكتە شىركوبەلەك اينالىپ جۇرگەن كەمە ىشىندە, ءولىم مەن ءومىر ارپالىسىنداعى لەونوۆ پەن بەلياەۆتىڭ جانكەشتى ديالوگتارىن بۇزباي-سىزباي قازاق تىلىندە ءدال كينوداعىداي تەبىرەنىسپەن جەتكىزۋ... ايتارعا ءسوز جوق عاجاپ.
راسىندا, دۋبلياج ءارتىستەرى كەيىپكەرلەر ەموتسياسىن تولىق بەرە العان. سوندىقتان دا, بۇل تۋىندىنى ەڭ اۋەلى قازاق دۋبلياج ونەرىندەگى ۇلكەن جەتىستىك دەپ باعالاساق, قاتەلەسپەيمىز.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
