بۇل دەرەكتەر شىمكەنتتە وتكەن «وڭىرارالىق ەڭبەك ۇتقىرلىعىن دامىتۋدىڭ بيزنەس-فورۋمى» بارىسىندا جاريا ەتىلدى. جالپى, ەلىمىزدە ىشكى ەڭبەك ميگراتسياسىنا سوڭعى جىلدارى ەرەكشە كوڭىل بولىنە باستادى. ال بيىلعى باستامالار مەن ءناتيجەلى ءىس-شارالاردىڭ نەگىزى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنان باستاۋ الىپ وتىر. جولداۋدا «باسى ارتىق جۇمىس كۇشى بار وڭىرلەردەن باسقا جەرلەرگە, سونداي-اق, اۋىلداردان قالالارعا جۇمىس كۇشىن ۇتىمدىلىقپەن تارتۋعا قولداۋ كورسەتۋ كەرەكتىگى» ايتىلعان بولاتىن. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى جاڭادان اشىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى – بۇرىنعىشا ۇكىمەت پەن اكىمدەر قىزمەتىنىڭ ءتيىمدىلىگىن باعالاۋدىڭ نەگىزگى كريتەريىنىڭ ءبىرى بولاتىنىن ەسكەرتتى. وسى ورايدا, ۇكىمەت ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا «ءناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن» ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. ەلىمىزدىڭ قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنان كەلگەن دەلەگاتسيانىڭ قاتىسۋىمەن ماقتاارال مەن سارىاعاش اۋداندارىندا جۇمىسسىزدارعا ارنالعان «ءوڭىرارالىق بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىنىڭ» ۇيىمداستىرىلۋى دا باعدارلاما شەڭبەرىندە اتقارىلعان ءىس-شارانىڭ ءبىرى. حالقى تىعىز قونىستانعان وڭتۇستىك وڭىرىندە العاش رەت وتكىزىلگەن ەلىمىزدىڭ 4 ءوڭىرى جۇمىس بەرۋشىلەرىنىڭ بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىندە سولتۇستىك, شىعىس وڭىرلەرىنەن كەلگەن وكىلدەر جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا بوس جۇمىس ورىندارىن ۇسىنىپ, جاسالاتىن جەڭىلدىكتەر جونىندە ماعلۇمات بەردى. مىسالى, ءسولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى التىنبەك ابدوللاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇكىل قازاقستان بويىنشا ەڭ ۇلكەن ەگىستىك جەرى بار ءوڭىر ەڭبەك كۇشىنەن تاپشىلىق كورۋدە. سول سەبەپتى 300 مىڭنان استام تۇرعىنى بار ماقتاارال اۋدانىنان جۇمىس ىزدەگەن ازاماتتاردى سولتۇستىككە تارتقىسى كەلەدى. «ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىز ۇناپ, جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن سولتۇستىككە كوشەتىندەرگە ءۇي, جەر بەرىلىپ, كاسىبى, شارۋاشىلىعى ءارى قاراي دامۋى ءۇشىن ءتۇرلى كومەكتەر كورسەتىلەدى. سونداي-اق, پەداگوگيكالىق, تەحنيكالىق, تاعى باسقا دا ماماندىقتار بويىنشا بوس ورىندار كوپ. بىلتىر وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان 200-دەي وتباسى كوشىپ باردى. بۇگىندە ولار وزدەرىنىڭ وتباسىلىق كاسىبىن دامىتىپ, قاناتتارىن كەڭگە جايىپ وتىر», – دەدى ا.ابدوللاەۆ. سونداي-اق, ءجارمەڭكەدە ماقتاارالدىق جاستارعا «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا سولتۇستىك وڭىرلەردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا گرانتپەن وقۋ ءمۇمكىندىكتەرى ءتۇسىندىرىلدى. وسى ارادا ايتا كەتەلىك, «سەرپىن» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 5627 جاس سولتۇستىكتەگى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدا. اۋدانداعى كەزدەسۋلەر ءناتيجەسىندە 97 ماقتاارالدىق ازامات وتباسىمەن سولتۇستىك وڭىرلەرگە كوشۋگە نيەت بىلدىرگەنى ءمالىم بولىپ وتىر.
ال سارىاعاش اۋدانىندا وتكەن جارمەڭكەدە 800-گە جۋىق بوس جۇمىس ورىندارى ۇسىنىلدى. ءناتيجەسىندە, سارىاعاشتىق 124 وتباسى جۇمىسپەن قامتىپ, جاعداي جاسايتىن وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋعا نيەت ءبىلدىردى. اۋدانداردان باستاۋ العان جارمەڭكە شىمكەنت قالاسىنداعى «كورمە» ورتالىعىندا جالعاستى. سولتۇستىك وڭىرلەردەگى 636 جۇمىس بەرۋشى وڭتۇستىكقازاقستاندىقتارعا ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋ, اۋىلشارۋاشىلىق پەن قۇرىلىس سالالارى بويىنشا 1785 بوس جۇمىس ورنىن ۇسىندى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ءجارمەڭكە ەلباسى قويعان مىندەتتەردى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا وتكىزىلىپ وتىرعانىن, وڭتۇستىكتە تابيعي-كليماتتىق جانە گەوگرافيالىق جاعدايىنىڭ قولايلىعى ادام يندەكسىنىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەتىنىن جەتكىزدى. وڭىردە حالىق سانى سوڭعى ون جىلدا جىل سايىن 2 پايىزعا ءوسىپ, بۇگىندە 3 ميلليونعا جۋىقتاعان. ونىڭ ىشىندە اۋىلدى جەردەگى تۇرعىندار 1 ملن 571 مىڭ ادامعا جەتىپ, جالپى حالىقتىڭ 54,9 پايىزىن قۇراپ وتىر. ياعني, حالىق سانىنىڭ ءوسۋى ءوز كەزەگىندە جۇمىسپەن قامتۋعا اسەرىن تيگىزۋدە, بۇل باعىتتا سۇرانىس بار سولتۇستىك وڭىرلەرمەن بايلانىستى نىعايتۋ ماڭىزدى. وبلىس ورتالىعىنداعى ءىس-شارانىڭ اشىلۋى كەزىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا ءدۇيسەنوۆا وڭتۇستىكتە ەڭبەك كۇشى ايتارلىقتاي ارتىق بولسا, سولتۇستىك وڭىرلەردە جۇمىس قولىنىڭ تاپشىلىعى سەزىلەتىنىن ايتىپ ءوتتى. «سوندىقتان, اتالعان ءجارمەڭكە وڭتۇستىك تۇرعىندارىنا ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىس تابۋعا كومەكتەسەدى دەگەن ءۇمىت بار. وسى ورايدا, مەملەكەت, جول شىعىندارى مەن ءبىر جىل بويى باسپانا جالداۋعا كەتەتىن شىعىندى وتەۋگە سۋبسيديا ءبولەتىنىن اتاپ ءوتكەن ءجون. ەڭبەك كۇشى ارتىق ءوڭىرلەردەن جۇمىس قورى تاپشى ايماقتارعا قونىس اۋدارۋ جۇمىسكەر مەن جۇمىس بەرۋشىنىڭ ءوزارا قىزىعۋشىلىعى بويىنشا ەرىكتى تۇردە جۇزەگە اساتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», – دەدى مينيستر.
جۇمىس ىزدەۋشىلەرگە ەرەكشە مۇمكىندىك جاساعان جارمەڭكەلەر «ەڭبەك نارىعىنىڭ موبيلدىلىگىن ارتتىرۋ» وڭىرارالىق بيزنەس-فورۋمىنا ۇلاستى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت ءتۇيمەباەۆ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, ءوڭتۇستىك قازاقستاننىڭ قالالارى مەن اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى, وڭىرلەردەگى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارمالارىنىڭ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ باسشىلارى, جۇمىس بەرۋشىلەر جانە تاعى باسقا دا تاراپتار قاتىسقان فورۋمدا وبلىستاردىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى مۇمكىندىكتەرى مەن جوسپارلارى اڭگىمەلەندى. مىسالى, وبلىس اكىمى ج.تۇيمەباەۆ جىل سوڭىنا دەيىن كۇنگەيدەن تەرىسكەيگە 400 مىڭ تونناعا جۋىق باقشا, 250 مىڭ توننا كوكونىس, 15 مىڭ توننا جەمىس-جيدەك, 15 مىڭ توننا ءجۇزىم جونەلتۋگە مۇمكىندىكتىڭ بار ەكەنىن, سايكەسىنشە, ول جاقتان بيداي, كارتوپ, مالازىقتىق جەم ونىمدەردى الۋعا بولاتىنىن, وڭىرارالىق كووپەراتيۆتەر جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ جولدارىنا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى. «بۇگىندە وڭتۇستىكتىڭ باقشالىق ونىمدەرى ونسىز دا مىڭداعان شاقىرىمعا تاسىمالدانىپ, رەسەيگە وتكىزىلىپ جاتىر. ال سول كوكونىستى ءوسىرۋدى سولتۇستىك وڭىرلەردە جولعا قويىپ, شەكارا اسىرۋ الدەقايدا ءتيىمدى بولادى دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار, شارۋالار سولتۇستىكتەن وڭتۇستىككە جەتكىزىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن دە مولىنان دايىنداپ, وسىندا جىبەرۋىنە مۇمكىندىك تۋادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدەگى ازىق-ت ۇلىك نارىعىن رەتتەۋگە وڭدى ىقپال ەتەتىندىگى ءسوزسىز», – دەدى ج.تۇيمەباەۆ. وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى كۇنى قازىعۇرت اۋدانىنداعى «امانگەلدى» كورپوراتسياسى اقمولا وبلىسىندا 5 مىڭ گەكتار بيداي داقىلىن ءوسىرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. قوسىمشا اقمولا, قوستاناي وبلىستارىندا 10 مىڭ گەكتار, ال «تىلەۋبەردى» سەرىكتەستىگى 12 مىڭ گەكتار جەر الۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. سونداي-اق, سايرام اۋدانىنداعى «التىن ءدان» جشس اقمولا وبلىسى ەگىندىكول اۋدانىندا 60 مىڭ گەكتار بيداي ەگەدى. وسى ورايدا وبلىس باسشىسى وڭىردەگى ۇن وندىرۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىنداردى وڭىرارالىق بايلانىس ورناتۋدا بەلسەندى ىسكە كوشۋگە شاقىردى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
