26 ءساۋىر، 2011

ۇجىمداسۋ–ۇلكەن ىسكە ۇيىمداسۋ

349 رەت كورسەتىلدى
«جاڭا ايەت» اۋىلشارۋاشىلىق تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆىن قۇرىپ جاتقان ءمىنايدار بورانباەۆتىڭ تۇجىرىمى وسىنداي 1.اۋىلدىڭ انىق سۋرەتى قوستاناي ءوڭىرى قىستى ارتقا تاستادى، قازىر كوكوزەك شاق. قىس ارتتا قالدى، بىراق ءۇيى جى­لى، قوراسىنداعى مالى كۇيلى، سوعىمىن ۋاق­تىلى سويىپ، قازى مەن قارتانى كەرتىپ جەگەنگە قىستىڭ قىزىعى مول بولدى. ال ازىناعان سۋىق ۇيدە پەشىنە وتىنىنىڭ ءار تالىن ساناپ جاعىپ، مالىنا ءشوبىن ايىردىڭ ۇشىمەن سال­عان سايىن جۇرەگىن سۋىرىپ بەرگەندەي قينالا­تىن قوڭ­تورعاي اعايىن قىستىڭ قاھارىنان شاعىلىپ قالعانداي. تاران اۋدانىنداعى بەلينسكي ەلدى مەكەنىنە ناۋرىز ايىندا جولى­مىز تۇسكەن ەدى. اۋىلدىڭ ءجۇ­دەۋلىگىن دالانى باسقان قار دا جاسىرا الماپ­تى. كوشكەن جۇرت­تان قالعان ۇيلەردىڭ قاڭ­قاسى، جاپىرايعان اعاشىنا قاۋ­عاسى ىلىنگەن ەسكى قۇدىق اۋىلدىڭ كەيپىن ۇشىرىپ-اق تۇر. ءۇرىپ جاۋعان قار اۋىل ىشىندەگى جولدى كومىپ تاستاعان، وسىندا بۇ­رىل­عان جو­لاۋشى كولىگىن قوزىكوش جەرگە تاستاپ، جاياۋ كەلەدى. ءبىز دە وسى اۋىلداعى نۇربەك ءمۋسيننىڭ ۇيىنە سولاي جەتتىك. مۇزداي ۇيدەگى بالادان 82 جاستاعى قارياعا دەيىن كۇر­كىل­دەپ جوتەلەدى. – وسى ۇيدە جۇمىس ىستەيتىن جالعىز كەلىن عانا. كەن باسقارما­سىن­دا ءۇي سىپىرۋشى بو­لىپ ىستەيدى، سونىڭ ازعانتاي جالاقىسى با­لا­لارى­نىڭ ءناپا­قا­سى­نا اينا­لىپ وتىر. مەن مى­نا جاسىما قاراماي تاڭ­ەر­تەڭ­نەن كەشكە دەيىن وت جاعۋدان قولىم تيمەيدى. سوندا دا تۇم­سى­عى­مىز­دىڭ جى­لىن­­عانى شاما­لى. بالا­لاردىڭ قىس­تىڭ با­سىن­دا العان ون توننا كو­مى­رى جەتپەي تۇر. بايا­عىدا وسى اۋىلعا كوشىپ كەلگەنىمىزدە ەشنار­سە­دەن مۇق­تاج­دىق كورمەپ ەدىك. اۋىل­دىڭ ورتا­سىن­دا اۋ­رۋحانا، كلۋ­بى، كەڭ­­سەسى، بالا باق­شاسى، جاقسى مەكتەبى – بارلى­عى بار ەدى. اۋىز سۋى قانداي ەدى! سودان قا­زىر ەشتەڭە جوق قوي. ەندى، مىنە، قيمىل­داۋعا شاما جوق، وتىر­عانى­مىز. ءبىزدى قويشى، مى­نا نەمەرەلەرىمدى وي­لاي­مىن-داعى، – دەيدى ءجاميلا اجەي. ءۇش بولمەلى الاسا ۇيدە نۇربەك مۋسين بالا-شاعاسىمەن، انا­سى­مەن تۇرادى. وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن عانا بىرنەشە جىلقى، سەگىز ءىرى قارا، ۋاق مال ۇستا­عان. قازىر قولىندا ءبىر-ەكى تاي-تۋلاعى مەن ءبىر سيىرى عانا قالدى. – اۋىلدا وتىرعان سوڭ مالسىز كۇنىڭ جوق. بىراق سول مالدى ۇستاي الماي قور بولىپ وتىرمىز. مالدىڭ جەم-ءشوبى ءوزىنىڭ قۇنىنان اسىپ كەتەدى. سۋسىعان كەبەكتىڭ ءبىر قابى قازىر 900 تەڭگە بولدى. ال قاپتىڭ سالماعى 30 كيلودان اسپايدى. ءشوپتىڭ تونناسىن بىلتىر اۋىلداستار 12 مىڭ تەڭگەدەن الدى. كولىكتىڭ ۇستىنە قاۋقيتىپ اكەلگەن ءشوبى دە باعاسىنا تۇرمايدى، –دەيدى نۇربەك كۇيىنىپ. ءCۇت وڭدەيتىن كاسىپورىندار ءبىر بەلينسكي اۋىلى ەمەس، بارلىق ەلدى مەكەندەردەن باعالى شيكىزاتتى ارزانعا الادى. ونىڭ ءليترى جاز ايلارىندا 12 تەڭگەگە دەيىن قۇلدىرايدى، ال قىستىگۇنى 20-25 تەڭگەگە كوتەرىلەدى. ول اقشا جەكە سەكتورداعى مالدىڭ ءشوبىن، جەمىن وتەي المايدى. ال الگى ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ دۇكەن­دەرگە شىعارعان ءسۇت ونىمدەرى ۋداي قىمبات. مىسالى، دۇكەندەردە ءسۇتتىڭ ءبىر ءليترى مايلى­لىعىنا قاراي 150 تەڭگەدەن تومەن ەمەس. سوناۋ الىستاعى تورعاي وڭىرىنەن باسقا اۋداننىڭ كەز كەلگەنىندە مالدىڭ جايىلىمى تۋرالى ماسەلە وتكىرلەنىپ كەلەدى. بيداي القاپتارى ءۇيدىڭ ىرگەسىنەن باستالادى. ال جەردىڭ قوجاسى وعان تۇسكەن مالدى يەسىمەن قوسىپ ايامايدى. جايىلىم تار. ال ءوزىنىڭ جالعا العان جەرىندەگى ءشوپتى جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك ديرەكتورى نەمەسە شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەك­شىلەرى ورىپ الىپ، اۋىلداستارىنا قىم­بات باعامەن ساتادى. اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپ­ورىندارىنىڭ باسشىلارىمەن بولعان باسقو­سۋلاردا وبلىس اكىمى ءشوپتىڭ باعاسىن ارزاندا­تىڭدار دەپ تالاي ايتتى. بىراق شىققان قورى­تىندى از. ءشوپ دەمەكشى، جايىلىمدار ازىپ بارادى. شابىندىقتاعى ەكپە شوپتەر دە كوپ جىلدان بەرى كۇتىم كورمەگەندىكتەن، جاڭار­تىل­ماعاندىقتان اۋىلداعىلار بۇرىنعىداي ءيىسى بۇرقىراعان پىشەن ورمايدى، اسىرەسە، قۋاڭشىلىق جىلدارى ونى قىلتاناقتاپ جينايدى. – بۇرىن شارۋاشىلىقتار ەكپە ءشوپتى كۇ­تەتىن ەدى عوي، قازىر شابىندىق تا ازعان. تاراق بيدايىق وراققا ىلىنبەيدى. قىپ-قىزىل اقشاعا ساتىپ العان ءشوپتىڭ اراسىندا قاۋى كوپ، ونى ءسۇيسىنىپ جەمەگەن مال دا كوكتەمگە تەڭسەلىپ زورعا شىعادى، – دەيدى نۇربەك. تەك نۇربەك مۋسين عانا ەمەس، اۋىلدا وتىرعان بارلىق اعايىننىڭ كورگەن كۇنى وسى. وبلىس اكىمى سەرگەي كۋلاگين جىل باسىندا بەرگەن ەسەبىندە «اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وسىناۋ ماڭىزدى سالاسى – مال شارۋا­شى­لىعىن ودان ءارى ينتەنسيۆتى دامىتۋعا تەجەۋ بولاتىن ماڭىزدى فاكتور ءوندىرىستىڭ ۇساق تاۋارلى­لىعى بولىپ قالىپ وتىر. ءىرى قارانىڭ جالپى باسىنىڭ 83 پايىزى جەكە شارۋا اۋلالارىندا ۇستالۋدا» دەدى. مىنە، كوردىڭىز بە، وندىرىلەتىن ەتتىڭ نەگىزگى بولىگىن بەرەتىن ءىرى قارانىڭ باسىم كوپشىلىگى جەكە سەكتوردا. قىس اياعىندا ءشوپتىڭ تاپشى بولعانى دا ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. «مالدى قىستان ويداعىداي شىعارۋ ءۇشىن 794 مىڭ توننا ءشوپ، 127 مىڭ توننا پىشەندەمە مەن سۇرلەم دايىندالدى. بىرقاتار اۋدانداردا جانە شارۋاشىلىقتاردا جەم-ءشوپ جونىنەن تاپشى­لىق­تىڭ سەزىلەتىندىگىنە ءسوز جوق» دەگەن سول ەسەبىندە وبلىس باسشىسى. اكىمنىڭ ايتقانى ايداي كەلدى، قازىر كوك­تەم­نىڭ كوكوزەك شاعىندا قىسىلعاندار ءشوپتىڭ تونناسىن 30 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الدى. قوس­تاناي وڭىرىندە مال مامىردىڭ ورتاسىن­سىز تو­يىن­بايدى. سوندا شارۋا قوراداعى مالدان نە پايدا كورمەك؟ قوستاناي قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى «التىن دالا» اۋىلىندا تۇراتىن ءادىل­حان وتاشەۆ قارا كۇزدەن باستاپ ءبىر-ەكى جىلقى بايلاپ سەمىرتىپ، سوعىم ساتىپ، پايداسىن كورەتىن. – بيىل سوعىمعا بايلاعان جىلقىنىڭ ەكەۋى دە ءوزىنىڭ قۇنىن جەدى. جەمى دە، ءشوبى دە قىمباتقا ءتۇستى. مال ۇستاماساڭ كۇنىڭ تاعى ءوت­پەيدى، اۋىلدا جۇمىس جوق. بىراق جايىلىم تارىلىپ، جەم-ءشوپ قىمباتتاي بەرسە مەن دە كوپشىلىك اۋىلداستارىم سياقتى مال ۇستاۋدى قوياتىن شىعارمىن، – دەيدى ول. قوستاناي قالا­سى­نان جيىرما شاقىرىمداي جەردەگى بۇل اۋىل تۇرعىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى مال ۇستا­مايدى. ەسەسىنە جارلىنىڭ جالعىز سيىرىن جىمىن بىلدىرمەي سويىپ اكەتەتىن ۇرى-قارى جاۋداي. قوراسىندا مالى بارلاردىڭ تۇنگى ۇيقى­سى تىنىش بولعان ەمەس. كۇنكورىسىن قورا­داعى مالىنان عانا ايىرىپ وتىرعان تۇرعىن­داردىڭ كورگەن كۇنى وسى. بيزنەس الەۋمەتتىك ارىپتەس بولۋى كەرەك. الايدا، ءار اۋىلداعى ءبىردى-ەكىلى جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەردىڭ بارلىق الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە قاۋقارى جەتە بەرمەيدى. ال اۋىز سۋعا بايلانىستى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ قۇرىعى كوپ اۋىلعا جەتكەن جوق. سونىڭ ءبىرى ءبىز ايتىپ وتىرعان بەلينسكي اۋىلى دەسە بولادى. مۇنداعى جۇرت قۇرتتاعان قۇدىقتىڭ سۋىن لايىمەن قوسىپ الىپ، تۇن­دىرىپ، ءسۇزىپ ءىشىپ وتىر. كوپ جىلداردان بەرى ارشىلماعان قۇدىقتاردىڭ كوزى بىتەلىپ قالعان، توزعان. اۋىلداردىڭ بۇگىنگى انىق سۋرەتى وسىنداي. 2. كووپەراتيۆ اۋىلعا جاڭا سيپات بەرەدى – اۋىلدى جەرلەردە تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆى قۇرىلعاندا عانا جەكە سەكتورداعى مال شارۋانىڭ ولمەس كۇنىنە عانا جاراماي، پايدا كوزىنە دە اينالادى. ويتكەنى، شارۋانىڭ ەڭبەگى جەڭىلدەيدى، – دەيدى «جاڭا ايەت» اۋىلشارۋا­شىلىق تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى ءمىنايدار بورانباەۆ. تاران اۋدانىندا اۋىل­شا­رۋاشىلىق تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆىن قۇر­عان كاسىپكەر اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ، اۋىل­داردى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن الدىنا كوپتەگەن ماقسات قويىپتى. سونىڭ ىشىندە اۋىل ادام­دا­رىنىڭ ەڭبەگىن جەڭىلدەتۋدى، تۇرمىسىن جاقسار­تۋدى كوزدەيدى. ول اۋىلداعى اعايىننىڭ قولىن­دا تەحنيكاسى مەن جەرى بار ءبىر ادامعا عانا قاراپ وتىرماي، ۇجىمداسىپ، تىزە قوسىپ تىرلىك ەتسە، تۇرمىستىڭ دا وڭ جامباسقا كەلىپ، ءۇيىرى­لىپ جۇرە بەرەرىنە كامىل ەكەنىن ايتادى. – اۋىلدا وتىرعانداردىڭ ارقايسىسى ءوز بەتىنشە تىرشىلىك ەتكەنىمەن شارۋا شاتقاياقتاپ، شاشىراي بەرەدى. ەكونوميكالىق تۇسىنىكپەن ايت­قاندا، ۇساق تاۋارلىلىقتان شىعا المايمىز. ال كووپەراتيۆ قۇرىپ، تىزە قوسىپ ەڭبەك ەتسەك، بىرىگىپ، ۇجىمداسساق ۇتارىمىزعا داۋ جوق. مۇ­نى مەن كوكتەن الىپ ايتىپ وتىرعانىم جوق. 1999 جىلى جارىق كورگەن «قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تۇتىنۋشى­لار كووپەرا­تسياسى تۋرالى» زاڭ بار ەمەس پە؟ بىزگە ەلباسى مۇمكىندىكتىڭ بارلىعىن دا جاسا­دى. ياعني زاڭدىق نەگىز بار، نەسيەلىك قارجى الام دەسەڭ ەشكىم قولىڭدى قاقپايدى، تەك سونى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك، – دەيدى ءمىنايدار بولات ۇلى. قوستاناي وبلىسى رەسپۋبليكاداعى استىقتى ءوڭىر بولىپ سانالعانىمەن، بارلىق ايماقتا تو­پى­راق قۇنارى بىردەي ەمەس. استىق جاقسى شى­عاتىن قارا توپىراقتى اۋداندارى دا ەگىننەن گورى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قولايلى، شولەيت بولعانىمەن ءشوبى شۇيگىن ايماقتارى دا بار. ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن اۋدانداردا الەۋمەتتىك جاعداي دا جامان ەمەس. سەبەبى، ەگىن ەگەتىن كاسىپكەرلەر مەملەكەت تارا­پىنان جاسالعان جەڭىلدىكتەردى پايدالانا­دى، استىعىن ۋاقتىلى ساتقان سوڭ، تابىسى دا بار. سوندىقتان ولار اۋىلدىڭ بۇكىل ينفراقۇرىلى­مىن تىكەسىنەن تىك قويماعانىمەن، ونى كوركەي­تۋگە اتسالىسىپ وتىر. بىراق بۇل ولاردىڭ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بارلىعىن جۇمىسپەن قامتىپ، قاجەتىن تولىق وتەيدى دەگەن ءسوز ەمەس. اۋىل­داعى اعايىن ءوزىنىڭ كۇن-كورىسىنە جاراپ وتىرعان مالىنىڭ جەم-ءشوبىن دايىنداۋ، ونىڭ ءونىمىن ساتۋ سياقتى قيىندىقتارمەن، كەيبىر جەرلەردە بۇكىل الەۋمەتتىك پروبلەمالارمەن بەتپە-بەت قالعان. مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرى جانە زەينەتكەرلەردىڭ ۇيىنە اي سايىن ءۇزىلىسسىز كىرىس كىرەدى. ولاردىڭ ايلىق جالا­قىسى، زەينەتاقىسى بار. ال قالعان جۇرت­تىڭ بار سۇيەنەرى قوراسىنداعى مالى عانا. جۇ­مىستىڭ تايىن-تۇراعى جوق. ەگىن ەگىلگەن كەز­دە ءبىر، جينالعان كەزدە ءبىر جۇمىس بولىپ قالادى، ال قالعان ۋاقىتتا اۋىلدا تىنىشتىق ورنايدى. ايلىق جالاقىسى بار مۇعالىمدەر جانە كەمپىر-شالدىڭ زەينەتاقىسىن ناپاقا كور­گەندەر عانا مالدىڭ ءشوبىن قىمباتىنا كو­نىپ ساتىپ الادى. قالعان جۇرتتىكى ميتىڭ تىرلىك. – كووپەراتيۆكە بىرىگۋ بۇگىنگى اۋىلدى تۇ­تاستاي وزگەرتەر ەدى. ويتكەنى، اۋىلداعى بار قيىن­دىق جەكە اۋلاداعى مالدىڭ جەم-ءشوبىن دايىنداۋ مەن ونىڭ ءونىمىن لايىق باعاسىنا وتكىزە الماۋدا بولىپ وتىر. كووپەراتيۆ اۋىل­دىڭ ينفراقۇرىلىمىن دا ءوز موينىنا الادى. دەمەك، اۋىز سۋ، وتىن، جول سياق­تى نەگىزگى الەۋمەتتىك پروبلەمالار وڭتايلى شەشىلەر ەدى، – دەيدى ءمىنايدار. ونىڭ ايتۋىنشا، كووپەراتيۆ پايدا تاباتىن كوممەرتسيالىق قۇرى­لىم ەمەس، ونىڭ باستى ماقساتى تولاعاي تابىستان بۇرىن بىرىككەن تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ، ياعني جەكە اۋلاداعى شارۋاشىلىقتىڭ ءتيىمدى ەكونومي­كا­لىق مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋ. اۋىلشارۋا­شى­لىق تۇتىنۋ­شىلار كووپەراتيۆى اياعىن نىق باسىپ كەتسە ونىڭ مۇشەلەرىنىڭ ەشقايسىسى جۇمىس­سىز قالمايدى. 3.«جاڭا ايەت» جاڭالىق جاساي الا ما؟ وتكەن جىلى ءمىنايدار بورانباەۆتىڭ باس­شىلىعىمەن قۇرىلعان «جاڭا ايەت» اۋىل­شارۋاشىلىق تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆى بۇل كۇندە وبلىستاعى ينۆەستيتسيالىق جوبالار­دىڭ بىرىنە اينالدى. «اگرارلىق كرەديتتىك كورپوراتسيا» اكتسيونەرلىك قوعامىنا ۇسىنىل­عان بيزنەس جوبادا ونىڭ اۋىلدا مال مەن قۇس سانىنىڭ ازايماۋىن جانە جەكە اۋلاداعى شارۋاشىلىقتاردى دامىتۋدى، اۋىلشارۋا­شى­لىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردى بىرىكتىرۋ، ءسۇت-ەت ونىمدەرىن ءوندىرىپ، ساتۋدى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيتىندىگى باسا ايتىلعان. تۇتى­نۋشىلار كووپەراتيۆى اۋىلداعى ۇساق تاۋار­لىلىقتى، وندىرۋشىلەردىڭ بىتىراڭقى، شا­شى­راڭقىلىعىن جويادى. وسى كەزگە دەيىن اۋىلداردا بولماعان نەمەسە ازىق-ت ۇلىك دا­يىن­داۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ ستاندارتتارىنا جانە تەحنيكالىق جاع­دايىنا جاۋاپ بەرە ال­ماعان ءسۇت، ەت قابىلداۋ، سۇرىپتاۋ، ىدىسقا قۇيۋ پۋنكتتەرى، قىسقا جانە ۇزاق مەرزىمگە ساقتاۋ قوي­مالارى سالىنادى، اۋىل­شا­رۋاشىلىق ءونى­مىن تاسۋ جۇزەگە اسى­رىلادى. ماشينا-تراكتور پاركى، كوكونىس قوي­ماسى سالى­نادى. وب­لىس وڭىرىندە كوكونىس­تىڭ جانە مال شا­رۋا­شى­لىعى سالا­سىن دا­مىتۋ ءۇشىن جەم-ازىق­تىڭ جەتىمسىزدىگىنە جول بەر­مەۋدىڭ جولدارى قا­راس­تىرىلادى. ازىرگە «جاڭا ءاي­ەت» اۋىل­شارۋاشىلىق تۇ­تىنۋشىلار كوو­پە­را­­تيۆىنىڭ قۇرامىنا وسى وڭىردەگى جەكە اۋلا شا­رۋاشىلىعىن دا­مى­تۋعا بارلىق وزەكتى دەگەن ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋعا بەلسەنە كىرىسۋگە ءتيىستى 13 ءىرى اۋ­ىل­شا­رۋا­شىلىق ءجا­نە ونەر­كاسىپ كاسىپورىندارى، جەكە كاسىپ­كەرلەر، تۇر­عىندار ەندى. ولاردىڭ بار­لى­عىنان جارنا جينالىپ، كووپەراتيۆ قورى قۇ­رىلادى. «جاڭا ايات» اۋىلشارۋا­شىلىق تۇ­تىنۋشىلار كووپەراتيۆىندەگى ءوندى­رىستىك جۇ­مىستار نەگىزىنەن التى ۋچاسكەدە اتقارىلاتىن بولادى. – بورداقىلاۋ الاڭىنداعى باعىلاتىن مالدى كووپەراتيۆ قۇرامىنداعى «اگروبيزنەس+» جشس سويۋ پۋنكتىنە قابىلداپ، رۋدنىي قالاسى جانىنداعى شۇجىق جاساۋ تسەحىندا ۇقساتىپ، ساۋداعا جىبەرەدى. ال تۇرعىنداردىڭ اۋلاسىنداعى ساۋىلعان ءسۇتتى كووپەراتيۆ ۇي­ىمداستىرعان قابىلداۋ پۋنكتتەرىنە جيناپ، رۋدنىي قالاسىنداعى ءسۇت زاۋىتىندا وڭدەلىپ، ۇقساتىلادى. ول رۋدنىي، ليساكوۆ قالالارى مەن تاران اۋدانى ورتالىعىنداعى دۇكەندەردى ءسۇت ونىمدەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتەتىن بولادى، – دەيدى ءمىنايدار بورانباەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، كووپەراتيۆ تۇرعىنداردان ءسۇتتى قازىرگىدەي تيىن-تەبەنگە ەمەس، ولاردىڭ اجەتىن شىعاراتىنداي باعاعا ساتىپ الادى. شارتتى تۇردە ءليترى 100 تەڭگە دەپ باعالانعان ءسۇتتىڭ 20 تەڭگەسى ونى ۇقساتۋعا، 10-15 تەڭگەسى كووپەراتيۆتى دامىتۋعا ۇستالادى، سوندا قالعان سومانىڭ بارلىعى دا شارۋانىڭ ادال ەڭبەگى بولىپ سانالادى. ەتتىڭ دە، ءسۇتتىڭ دە پاي­داسىنان ورتاق قورعا پايىزدى سوما ۇستالادى دا، ول تەحنيكا، باسقا كەرەك-جاراققا جۇم­سالادى. سونىڭ ارقاسىندا كووپەراتيۆ وسى كەزگە دەيىن كۇتىمسىز، قاراۋسىز قالعان جايى­لىمداردىڭ، شابىندىقتاردىڭ ساپاسىن جاق­سار­تادى، ەكپەشوپتەر ەگىپ، ونى كۇتىپ وتىرۋدى قولعا الادى. اۋلاداعى مال ءۇشىن ۆەتەري­نارلىق قىزمەت كورسەتىلەدى. ەڭ باستىسى، جەم-ءشوپ كووپەراتيۆىنىڭ مۇشەلەرىنە ارزان باعا­مەن ساتىلىپ، ۇيىنە ءتۇسىرىلىپ بەرىلەدى. – كووپەراتيۆ مۇشەلەرىنىڭ كەڭەسىمەن تۇرعىندارعا قولايلى جاڭدايدىڭ بارلىعى دا جاسالاتىن بولادى. مىسالى، تۇرعىندار سا­ۋىن سيىردى قولدا ۇستايدى، ال بويداق مال­دىڭ بارلىعىن بورداقىلاۋ الاڭىندا باعاتىن بولامىز. ونىڭ سىرتىندا كووپەراتيۆ اسىل تۇقىمدى مال وسىرەتىن بولادى، – دەيدى ءمىنايدار بورانباەۆ. «جاڭا ايەت» اۋىلشارۋاشىلىق تۇتىنۋ­شىلار كووپەراتيۆى تاران اۋدانىنداعى قاي­رانكول، بەلينسكي، سمايىلوۆ، اباي، كراسنوگور، وكتيابر، بوزبەك، نابەرەجنىي سياقتى ءبىر­­نەشە ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارىن قۇرا­مىنا الاتىن بولادى. وسى ءىستى ۇيىم­داس­تىرۋشىلاردىڭ ءبىرى، سەرىكباي بيسەتاەۆ تا وسى كووپەراتيۆكە مۇشە بولىپ كىردى. – كووپەراتيۆ نە ءۇشىن قۇرىلۋى كەرەك؟ ول قوراسىندا مال ۇستاپ وتىرعان اۋىل تۇرعىن­دارىنىڭ قاجەتىن وتەيتىن قۇرىلىم بولۋى كەرەك. ال ول، ەڭ الدىمەن، ارزان جەم-ءشوپ، ۆە­تەرينارلىق قىزمەت، مال باسىن كوبەيتۋ، ءون­دىرگەن ءونىمىن وتكىزە الۋ بولماق. مۇنىڭ بار­لىعىنا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بار. ونى قولعا الۋ ءۇشىن ۇكىمەت بەكىتكەن بارلىق ينستيتۋتتارمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەۋ كەرەك. كووپەراتيۆكە بايلانىستى جۇمىستاردىڭ جول­عا قويىلۋى، جۇزەگە اسۋى ءۇشىن ارزان كرەديتتەر، قارجى كەرەك ەكەنى بەلگىلى. سوندا عانا اۋىلدا تۇرعان اعايىننىڭ قوراسىنداعى مال ونىڭ كۇنكورىسىنە ەركىن جەتىپ، تابىستى پايدا كەلتىرەدى. سوندا جۇرت قالاعا قاشا بەرمەي، اۋىلعا تۇرۋعا ۇمتىلادى، – دەدى سەرىكباي بيسەتاەۆ. «جاڭا ايەت» اتك «اگرارلىق كرەديتتىك كورپوراتسيا» اكتسيونەرلىك قوعامىنا ءوزىنىڭ بيزنەس جوسپارىن ۇسىنىپ، جەڭىلدىكپەن قار­جى الۋدىڭ قامىندا ءجۇر. ءمىنايداردىڭ كوزدەگەنى بولىپ، تاران اۋدانىنداعى ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارى، ليساكوۆ پەن رۋدنىي قالا­سىنداعى ءسۇت زاۋىتى، شۇجىق تسەحى تۇتى­نۋشىلار كووپەراتيۆىنە بىرىكسە، ولار ءوندىر­گەن ءونىمدى دە الىسقا اپارامىز، وتكىزەمىز دەپ كوپ اۋرەگە تۇسپەيدى. تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆى وندىرگەن ءسۇت پەن ەتتى، شۇجىقتى الدىمەن رۋدنىي، ليساكوۆ قالالارى، تاران اۋدانى ورتا­لىعىنىڭ تۇرعىندارى تۇتىناتىن بولا­دى. «جاڭا ايەت» وسى كۇندى ارماندايدى. وعان جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان ءسال قولداۋ كورسەتىلىپ جىبەرىلسە، جاعىمدى جاڭالىقتىڭ لەبى ەسكەندەي بولىپ تۇر. ءنازيرا جارىمبەتوۆا. قوستاناي وبلىسى، تاران اۋدانى.
سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار باعامى قايتا ءوستى

قارجى • بۇگىن، 16:12

ۇقساس جاڭالىقتار