23 ءساۋىر، 2011

جىر پاديشاسى – ماڭعىستاۋدا

372 رەت كورسەتىلدى
كورنەكتى اقىن،  قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى فاريزا وڭعارسىنوۆا وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆتىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن ماڭعىستاۋ ايماعىندا بولدى. ماڭعىستاۋدا كىمىم بار وسى مەنىڭ؟ الادى وندا بىزدەردى ەسىنە كىم؟ قۋاتتانسام دەپ ەدىم، توپىراعىنان شىعار ما ەكەن الدىمنان توسىپ ەلىم؟   وعىلاندىنى تۇسىمدە كورەم كەيدە، سوندا قايعى-مۇڭىمدى وشىرەمىن. ءپىر بابامىز دەم بەرىپ جاتىر-اۋ دەپ اق بوز اتقا مىنگەندەي كوسىلەمىن...   كەلمەي جۇرسەم بۇل جاققا ءتوزىم جىلاپ، جۇرەگىم دە سۇيرەيدى، كوزىم بۇلاپ. ماڭعىستاۋدا پاتشاداي سەزىنەمىن، نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن ءوزىم بىراق.   مىنە، وسىلاي دەپ ماڭعىستاۋىن جىرعا قوساتىن ازامات اقىندى ايماق باسشىلارى، ونەر-مادەنيەت وكىلدەرى اۋەجايدا تاعاتسىزدانا توسىپ، القىزىل گۇلدەرمەن، ءان-جىرمەن قۋانا قارسى الدى. ايماق­تاعى العاشقى قادام شاپاعاتتى شوپان اتا ارقىلى ەل يەسى، جەر كيەسى ءپىر بەكەت اتانىڭ ماڭگى دامىل­داعان وعىلاندى جەر استى عيماراتىنا بارىپ زيارات ەتۋدەن باستالدى. شالعايداعى تۇششىقۇدىق اۋىلىنداعى كەزدەسۋدە: قۇمى – مامىق بۇل جەردىڭ، سۋى بالداي، ءجۇر بىرەۋلەر كيەسىن ۇعىنا الماي. بالقايماعىن، شۇباتىن توسىپ الدان، بارساڭ ءبارى كۇتەدى دىمى قالماي. سوندا سەندە سەزەسىڭ ماڭعىستاۋدىڭ شىڭى قانداي، شىڭ تەكتەس ۇلى قانداي - دەپ جىر توكتى اقيىق اقىن. قازىنالى تۇبەكتىڭ ءتۇپ قازىعى فورت-شەۆچەنكو قالاسىندا، اقتاۋداعى ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ستۋدەنت-جاستارمەن كەزدەسۋلەر دە اسەم، اسەرلى بولدى. قايراتكەر اقىن ايماقتاعى تاريحي ورىندار، تابيعاتى كورىكتى جەرلەر مەن ءور­كەندى وزگەرىستەردى دە نازاردان تىس قالدىرمادى. ال كەشە وبلىس ورتالىعىندا «ولەڭ، مەن سەنى ايالاپ وتەم...» اتتى پوەزيا كەشىنە جينالعاندار مادە­ني­ەت سارايىنا سىيماي كەتتى. العاشقى ءسوز العان حالىق جازۋشىسى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى ءابىش كەكىلباي ۇلى: فاريزا ماڭعىستاۋدىڭ كيەلى توپىرا­عىنان قۋات العان جىر پاديشاسى، قازاق پوەزيا­سى­نىڭ تۇندىگىن جەلپىلدەتىپ تۇرعان تۇلعا. فاريزامەن بىرگە ءجۇرىپ، ءومىر كەشىپ، قۇرداس قىلعان تاعدىرعا ءدان ريزامىن – دەپ تەبىرەنە، تولعاي سويلەپ، «سىزدەردى قاتتى ساعىنىپ كەلىپ ەدى. ەل دە سولاي ەكەن، توبەلەرىنە كوتەرۋدە»، – دەپ جينالعاندارعا ريزا­شى­لىق سەزىمىن جەتكىزدى. وبلىس باسشىسى قىرىم­بەك كوشەرباەۆ «بۇل ءبىر ولكەمىزگە ەرەكشە نۇر توگىلگەن كۇندەر بولىپ تۇر. ايساۋلە انامىز «قوس ق ۇلىنىم» دەپ ەركەلەتكەن ادەبيەتىمىزدىڭ قوس الىبىنىڭ ايماعىمىزعا اتباسىن تىرەۋى بىزدەر ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش. جىر الاۋىن جالىنداتا بەرىڭىز. جان جادىراتار جاۋھار جىرلارىڭىز كوپ بولسىن، فاريزا اپاي!»، دەگەن يگى تىلەگىن ايتىپ، اقىنعا ۇلتتىق داستۇرمەن يىعىنا قازاقى كامزول جاۋىپ، تەمىر تۇلپاردىڭ كىلتىن تاپسىردى. بۇل كەشتە ولكەنىڭ ايتۋلى ونەرپازدارى ر.ايدارباەۆا، ت.اسار، ە.قۇليەۆ، ج.كوشكىنوۆ، ا.ەرىم­بە­توۆا، ا.كوشەروۆ فاريزا اپايدىڭ سوزىنە جازىل­عان، اقىنعا ارنالىپ شىعارىلعان اندەر مەن كۇي­لەر­دى ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىنداسا، ايتۋلى ايتىس اقىنى م.قوسىمباەۆ ءوز ارناۋىن، اقىندار ءا.بيماعانبەتوۆ، ر.قوسبارماقوۆ، س.شورتانوۆا، «جانارتاۋ» جاس اقىندار كلۋبىنىڭ مۇشەلەرى، مەكتەپ وقۋشىلارى اقىننىڭ شىعارمالارىمەن ءوز تۋىن­دىلارىن وقىدى. جينالعاندار اقىننىڭ ءوزى وقىعان ماڭعىستاۋ تۋرالى جازىلعان جاڭا جىرلارىن جىلى قابىلداپ، قول سوعىپ قوشەمەت كورسەتتى. جىرسۇيەر قاۋىم قۇشاق-قۇشاق القىزىل گۇل سىيلاپ، ازاماتتىق اۋەنگە تولى اسقاق جىرلارى ءۇشىن اقىنعا العىس سەزىمدەرىن ءبىلدىردى. سىي-قۇرمەتتە شەك بولمادى. قىسقاسى، ماڭعىستاۋلىقتار ءۇشىن جىر پاتشايىمى اتانعان فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ ولەڭدەرىن تىڭ­داپ، ونىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسۋ ايماعىمىز­دىڭ مادەني-رۋحاني ومىرىندەگى ەرەكشە ەستە قالاتىن وقيعا بولدى. ونەرسۇيەر قاۋىم ءبىر جەلپىنىپ، ءبىر سەرپىلىپ قالىستى. جولامان بوشالاق. ماڭعىستاۋ وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

بىرنەشە وڭىردە قار جاۋادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:13

ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق

پرەزيدەنت • بۇگىن، 08:45

«التىن ساپا» جەڭىمپازدارى

پرەزيدەنت • بۇگىن، 08:35

ءمانى ەرەكشە سەمينار

ساياسات • بۇگىن، 08:28

قاراۋسىز بالا قايدان شىعادى؟

ساياسات • بۇگىن، 08:26

قوعامدىق باقىلاۋ كۇشەيەدى

ساياسات • بۇگىن، 08:24

Fitch راستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:22

جەكە تۇلعا بانكروتتىعى

قوعام • بۇگىن، 08:14

بارلىق ۇيگە جىلۋ بەرىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:12

جىلىتۋ قۇرالدارى جونەلتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:10

ەڭبەك پەن تاربيە – ەگىز ۇعىم

ايماقتار • بۇگىن، 08:06

قايتا كۇشەيگەن كوروناۆيرۋس

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:04

وقۋ ورداسىنىڭ بەلەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:02

تاريحى تەرەڭ، ءبىلىمى بەرەن

ءبىلىم • بۇگىن، 08:00

سىرباز سۋرەتكەر

ادەبيەت • بۇگىن، 07:59

قاجىمۇقان مەن كارل

ادەبيەت • بۇگىن، 07:56

اڭىزعا بەرگىسىز عۇمىر

قوعام • بۇگىن، 07:54

قۇندىزعا قۇرىلعان فوتوتۇزاق

ايماقتار • بۇگىن، 07:48

تاۋ-تاۋ قوقىس كادەگە جاراسا...

ەكولوگيا • بۇگىن، 07:46

مادەني دەمالىس

قوعام • بۇگىن، 07:44

سۋرەتتەگى وي ساۋلەسى

ونەر • بۇگىن، 07:40

جۇلدەگەر اتاندى

سپورت • بۇگىن، 07:38

كىشى «كۇمىسكە» يە بولدى

سپورت • بۇگىن، 07:36

جەڭىس جالعاسىن تاپتى

سپورت • بۇگىن، 07:34

تارتىسقا تولى تۋرنير

سپورت • بۇگىن، 07:30

ۇلت ۇستازى ۇلىقتالدى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار