«تازا بولسا تابيعات, امان بولار ادامزات» كونكۋرسى تۋرالى ءسوز

دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىقتىڭ قازىرگى كەزەڭدەگى دامۋىندا ادام مەن تابيعات ارا­سىنداعى تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلۋى ەكولوگيا­لىق ماسەلەلەردى شەشۋ جولىن ىزدەستىرۋدى تالاپ ەتەدى. ادامزاتتىڭ جاھاندىق داعدارىسى جەر شارىنىڭ ەكولوگيالىق ۇيلەسىمدىلىگىنىڭ جەكە بولىكتەرى بولىپ تابىلاتىن ايماقتىق دەڭگەيدەگى ماسەلەلەردەن تۋىپ وتىر. بۇل جاعدايدا انتروپوگەندى وركەنيەتتىڭ قورشا­عان تابيعي ورتامەن ءتيىمدى اراقاتىناسىن ۇيىمداستىرۋعا باعىتتالعان بارلىق كۇشتى جۇمىلدىرۋ قاجەت. قازاق حالقىنىڭ ءبىرتۋار دانىشپاندارى ا.قۇنانباەۆ, ى.التىنسارين, ش.ءۋاليحانوۆ, ش.قۇدايبەردى ۇلى, ا.بايتۇرسىنوۆ, ت.ب ەڭ­بەك­­­تەرىندە تابيعات پەن ادام ءومىرىنىڭ تىرشىلىگىن اجىرامايتىن, ءبولىپ الۋعا كەلمەيتىن ءبىرتۇ­تاس دۇنيە رەتىندە قاراستىرعان. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ءوزىنىڭ «قازاق­ستاننىڭ بولاشاعى – قوعامنىڭ يدەيالىق بىرلىگىندە» اتتى ەڭبەگىندە ەلدىڭ تۋىن, ەلتاڭ­باسىن, ءانۇرانىن قاستەرلەۋدەن, زاڭدى, تۋعان جەرىن, وتانىن قۇرمەتتەۋگە تاربيەلەۋدەن باس­تاۋ كەرەك, ءاربىر ادام بالا كەزىنەن قازاق­ستانىم – مەنىڭ وتانىم, ول مەن ءۇشىن جاۋاپ­تى, مەن دە ول ءۇشىن جاۋاپتىمىن, دەگەن قاراپايىم ويدى بويىنا ءسىڭىرىپ وسەتىندەي بولۋى ءتيىس» – دەپ كورسەتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇراقتى دامۋ­دىڭ جاڭا جولىنا تۇسكەن كەزەڭدە جاس ۇرپاق­تى ىزگىلىككە, ەستەتيكاعا, وتانسۇيگىشتىككە باۋليتىن ەكولوگيالىق ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋدىڭ ماڭىزى ارتا تۇسۋدە. سەبەبى, «تابي­عات – قوعام – ادام» جۇيەسىندەگى قارىم-قاتىناستاردىڭ شيەلەنىسۋى جىلدان-جىلعا كۇشەيىپ, ەكولوگيالىق زارداپتار تىرشىلىككە قاۋىپ ءتوندىرىپ وتىر. بىراق, قوعام دامۋىنىڭ قازىرگى ساتىسىندا ادامزات تابيعاتقا دەگەن كوزقاراسىن وزگەر­تىپ, ونىمەن ءوزارا ۇيلەسىمدىلىكتە ءومىر ءسۇرۋ كەرەك ەكەندىگىن الدەقاشان انىقتاپ العان. بۇل جاعدايدا وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ەكولوگيا­لىق ءبىلىمى, تاربيە ماسەلەسى ماڭىزدى رولگە يە بولادى. قورشاعان ورتاداعى ادامنىڭ ورنىن تۇسىنۋگە نەگىزدەلگەن تابيعاتقا دەگەن ادامگەرشىلىكتى قارىم-قاتىناسىن, تابيعاتتى قورعاۋعا دەگەن ۇمتىلىستارىن جانە الەمنىڭ بىرتۇتاستىعى مەن ونداعى ادامنىڭ ورنى تۋرالى تۇسىنىگىن, ءوزىن تابيعاتتىڭ ءبىر ءبول­شەگى دەپ تانۋى جايلى بىلىمدەرىن سونىمەن بىرگە تابيعاتتاعى تىرشىلىك يەلەرىنە دەگەن جاناشىرلىق سەزىمدەرىن وياتۋ مەن قالىپتاس­تىرۋ, جاس ۇرپاقتىڭ قورشاعان ورتاعا سانالى كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى جان-جاقتى ءتالىم-تاربيە بەرۋ, تابيعاتپەن تانىس­تىرۋ – بالالاردىڭ تانىمىن دامىتۋدىڭ باستى قۇرالداردىڭ ءبىرى. ەلباسىمىز ءوز جولداۋىندا اتاپ وتكەن­دەي, بۇل جىل تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن, كوك بايراعى جەلبىرەگەن, قارقىندى قادام­مەن العا باسىپ كەلە جاتقان قازاق حالقى ءۇشىن ەرەكشە جىل. وسى 20 جىلدىقتىڭ تاۋەل­سىزدىككە قورشاعان ورتانى قورعاۋ جۇيە­سى بويىنشا دا قوسارى كوپ بولماق. ءبىزدىڭ مىندەت ەكولوگيالىق ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدى­لىعىن كورسەتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وسكەلەڭ ۇرپاققا ەكولوگيالىق سانانى ادام­زاتتىڭ جالپى مادەني-تابيعي دامۋىنىڭ بولىگى رەتىندە كورسەتۋ. سونداي-اق, تابيعاتتى ساقتاۋ مەن قورعاۋعا, تابيعات-اناعا كومەك­تەسۋگە ىقپال ەتۋدى ويلاۋدىڭ ەرەكشە ءتۇرىن قالىپتاستىرۋ. ونى قالىپتاستىراتىن, دا­مى­تاتىن, جەتىلدىرەتىن – ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاق. ياعني, ءاربىر ازامات قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جانە تابيعي رەسۋرستارعا ۇقىپتى قاراۋعا, ءوزىنىڭ ەكولوگيالىق ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋعا جانە جەتكىنشەك ۇرپاققا ەكولو­گيا­لىق تاربيە بەرۋگە جاردەمدەسۋگە مىندەتتى. وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تابيعاتقا دەگەن ۇقىپ­تى كوزقاراسىن, قورشاعان ورتا جاعدايىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلگەن قۇندىلىقتى, مىنەز-ق ۇلىقتى, ءىس-ارەكەت بەيىمدىلىگىن قالىپ­تاستىرۋ, بالالاردىڭ شىعارماشىلىق جانە ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىن قولداۋدى اي­قىنداۋ ماقساتىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى ءبىلىم وردالارىندا, ونىڭ ىشىندە دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اراسىندا قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ديپلومىنا «تازا بولسا تابيعات, امان بولار ادامزات» تاقىرىبىنا كونكۋرس وتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇل كونكۋرس ءبىزدىڭ جەتكىنشەك ۇرپاقتا­رىمىزدىڭ, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قور­شا­عان ورتانى ساقتاۋداعى جاۋاپكەرشىلىك يدەيا­سىن ۇيالاتاتىن جانە دە عىلىمي تۇرعىدان قاراۋعا, پانارالىق بايلانىستى دامىتاتىن, ءىس-تاجىريبەلىك جۇمىستار جۇرگىزۋگە جەتەلەرى حاق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, رۋحاني-ادامگەرشىلىك, ينتەللەكتۋالدىق, ساياسي, قۇ­قىقتىق, ەكولوگيالىق جانە رۋحاني مادەنيەت­تىلىكتى كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. كونكۋرس كەلەسى شىعارماشىلىق تۋىن­دىلار بويىنشا وتكىزىلەدى: ماقالا, زەرتتەۋ جۇمىستارى, سۋرەت, فوتو, بەينەكليپ, بەينەفيلم, ولەڭ, اڭگىمە, ساۋلەت جۇمىستارى, سونداي-اق مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا اتقارعان ىستەرى. بۇگىنگى تاڭدا سايىستى ۇيىمداستىرۋ تۋ­را­لى ءتيىستى ۇكىمەت قاۋلىسى بەكىتىلىپ, كون­كۋرستى ۇيىمداستىرۋ, كونكۋرس ديپلومانت­تارىن ىرىكتەۋ ءۇشىن كوميسسيا قۇرىلىپ, بۇقارالىق اقپاراتتىق قۇرالدارىندا كون­كۋرس­تى وتكىزۋدى اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋدى ۇيىمداستىرۋ سەكىلدى بىرقاتار جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. كونكۋرس قورىتىندىسى قازاقستان تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي ۇزدىك شىعار­ما­شىلىق تۋىندىلار جيناعىن شىعارۋ تۋرا­لى ۇلكەن ءۇمىت پەن ساۋلە وتىن تۇتاندىرادى. بۇل, پرەزيدەنتىمىز ءوز جولداۋىندا اتاپ ايتقانداي, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاق­ستان جولىنىڭ – بوستاندىق, بىرلىك, تۇراقتىلىق, وركەندەۋ سەكىلدى ارقاۋ­لى قۇندىلىقتارىن قالىپتاستىرادى. «ءبىزدىڭ زامانىمىز – وتكەن زاماننىڭ بالاسى, كەلەر زاماننىڭ اتاسى!» دەپ كەتكەن احمەت بايتۇرسىن ۇلى بابامىزدىڭ ءسوزىن باستى قاعيدا ەتىپ, كەشەگىنىڭ داستۇرلەرىن بويىنا سىڭىرگەن, ەرتەڭگى كۇنى ۇلتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىن, ەلىمنىڭ وتكەنىن بۇگىنىمەن بايلانىستىرام دەيتىن, قازاق حالقىنىڭ ۇلى حالىق ەكەندىگىن ۇعىنعان ۇرپاقتارىمىز كوپ بولسىن! عاليا كارىبجانوۆا,  قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى  ەكولوگيالىق ساياسات جانە ورنىقتى دامۋ  دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى.