ءۇش اۋىلدى اسىراعان...

تابيعاتى تامىلجىعان زىريان اۋدانىندا نيكولاي شاپورەۆ دەگەن ىسكەر ازامات بار. سەمەي ءمالدا­رىگەرلىك ينستيتۋتىن زووتەحنيك ماماندىعى بويىن­شا بىتىرگەن ول «سولوۆەۆ» كەڭشارىندا باس زووتەحنيك قىزمەتىن اتقارىپ, وسىدان 14 جىل بۇرىن شارۋا قوجالىعىن قۇرىپ الدى. اكەسى نيكولاي شاپورەۆ ۇلكەن نارىن اۋدانىنىڭ تۋماسى, كورشى اۋداندا جانە زىريان وڭىرىنە ەرەكشە ەڭبەگى سىڭگەن ول وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن دۇنيەدەن وزدى. «اكە كورگەن وق جونار» دەگەندەي, بالاسى ونىڭ باي تاجىريبەسى مەن ۇلگىلى ءىسىن ىزدەنىمپازدىق تانىتىپ جالعاستىرۋدا. جاقىندا ن.شاپورەۆتىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋ ءۇشىن لەنين اۋىلىنا بەت الدىق. جانىمىزدا وبلىس­تىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى دۇيسەمباي سەليحانوۆ, زىريان اۋدانى اكىمىنىڭ ورىن­باسارى نۇرجان توقسەيىتوۆ بار. بيىك تاۋلار ءالى قار قۇرساۋىندا جاتىر. بىرەر كۇننەن بەرى اۋا رايى كۇرت جىلىعاننان سوڭ تاۋ بەتكەيىندەگى قار تەز ەرىپ, تومەن قاراي سارقىراپ اعىپ جاتىر. ءتىپتى جولعا دەيىن جاقىنداپ, جەر ميباتپاققا اينالعان. نيكولاي نيكولاەۆيچ ءۇشىن جولدىڭ بۇزىلعانى قيىنشىلىق تۋ­عىز­بايتىن سىڭايلى, استىنداعى «ءدجيپىن» ۇرشىق­تاي ءيىرىپ, زۋلاپ كەلەدى. – ءوزىم سولوۆەۆ اۋىلىندا تۇرامىن. بىراق مىنا جولداعى پودورلەنوك جانە لەنين بولىمشەلەرىندەگى تۇرعىنداردىڭ بارلىعى مەنىڭ قوجالىعىمدا ەڭبەك ەتەدى. جۇمىس تابىلماعان سوڭ تۇرعىنداردىڭ كوپشى­لىگى باسقا جاققا كوشىپ كەتتى, ال قالعاندارى مەحانيزاتور, مالشى بولىپ ەڭبەك ەتەدى, جالاقىلارى جامان ەمەس, 30-40 مىڭ تەڭگە الادى, ال ەگىن وراعى كەزىندە كومباينشىلار ءجۇز مىڭ تەڭگەنى ەركىن قاراتادى, – دەدى جول ۇستىندە قوجالىق توراعاسى. جيىرما شاقىرىم جەردەگى لەنين اۋىلىنا كەلدىك. قاتار-قاتار ورنالاسقان قورالار ءىرى قارا, جىل­قىعا تولى. قوجالىق توراعاسىنىڭ پىسىق, جۇمىسقا ەبى بار ەكەنىن بايقاعانبىز, سونىڭ دالەلىندەي جا­بىق قورالار ماڭىنداعى تاۋداي بولىپ ءۇيىلىپ جاتقان ون شاقتى مايا ءشوپتى كوردىك. جەم-ءشوبىمىز ەركىن جەتتى, ءتىپتى كورشىلەرگە دە قاراستىق. قار ەرىپ, جەرگە كوك شىققاننان كەيىن جىلقى, ءىرى قارانى ورىسكە شىعا­رامىز, دەدى ن.شاپورەۆ ەمەن-جارقىن. جەم-ءشوپ مول, كۇنىنە راتسيون بويىنشا بىرنەشە كيلو جەم جەگەن مالدىڭ قوڭى جاقسى. قازىر قوجا­لىقتا 8 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق, ونىڭ ىشىندە 3,2 مىڭ گەكتارى ەگىستىك, ءۇش جۇزگە تارتا ءىرى قارا, ءتورت جۇزدەي جىلقى بار. قازاقتىڭ اقباس سيىرى ەتتى مول بەرەدى, سوندىقتان ن.شاپورەۆتىڭ قوجالىعى ەت ءونىم­دەرىمەن اۋدان جانە قالا تۇرعىندارىن قامتاماسىز ەتىپ تۇرادى ەكەن. – اتتەڭ جەر كولەمى از, سوندىقتان مال باسىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك جوق, – دەيدى قوجالىق ءتور­اعا­سى. – قوسىمشا جەر ءبولۋ جاعىن ويلاستىرىپ كو­رەي­ىك, – دەدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ن.توقسەيىتوۆ. سوڭعى جىلدارى قوجالىق توراعاسى «قازاگرو­قار­جى» ارقىلى بىرنەشە جاڭا تەحنيكانى ساتىپ الىپ­تى. بانكتەن نەسيە الماي توتە جولمەن تەحنيكالارىن جا­ڭارتىپ جاتقان ازاماتتىڭ بۇل ءىسى ماقتاۋعا تۇ­رارلىق. – بانكتەر قاندى تەسپەي سورادى, سوندىقتان ەلىمىزدەگى بىرنەشە قارجىلىق قۇرىلىمدار ارقىلى قارجى الىپ, جاعدايلارىن رەتتەگەندەر ۇتادى. وسى جولى اۋدانعا جەتى بىردەي قۇرىلىم باسشىلارىن ەرتىپ كەلدىك. مىنە, سولاردىڭ كومەگى ءبىزدى تۇيىقتان الىپ شىعادى, – دەپ اڭگىمەگە وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى دۇيسەمباي سەليحانوۆ ارالاستى. – ءبىراز ۋاقىت بۇرىن ءۇش «ۆەكتور» , ءۇش «ەنيسەي», بىرنەشە «نيۆا» كومبايندارىن ليزينگىگە الدىق. قازىر تەحنيكاعا قارىزىمىز جوق, ونىڭ ۇستىنە 12 شىنجىر تاباندى, بىرنەشە «بەلارۋس» تراكتورى, ك-700 تراكتورىمىز بار. جۇمىسشىلاردى ءوز اۆتوبۋسىمىزبەن اسحاناعا اپارىپ, تەگىن تاماق بەرەمىز, سولوۆەۆتەگى ورتا مەكتەپكە دەمەۋشىلىك جاساپ تۇرامىز, باسقا دا سپورت شارالارىنا كومەگىمىزدى بەرەمىز, – دەيدى قوجالىق توراعاسى. سپورت دەسە نيكولاي شاپورەۆ ەلەڭدەي قالادى. ول قازىر بىرنەشە جۇيرىك سايگ ۇلىكتەردى باپتاۋدا. «دونچاك-2», «كراساۆچيك», باسقا دا سايگ ۇلىكتەر اۋ­داندىق, قالالىق جانە وبلىستىق جارىستاردا ۇنەمى توپ جارادى. اسىل تۇقىمدى جىلقىلارى ءوز الدىنا ءبىر توبە. بىلتىر ن.شاپورەۆتىڭ قوجالىعى ەگىستىكتىڭ ءار گەكتارىنان 22,4 تسەنتنەردەن ءونىم الىپتى, بيىل دا سول مەجەدەن تۇسپەيمىز دەپ وتىر. – نيكولاي شاپورەۆ سياقتى ىسكەر, ءبىلىمدى دە بىلىكتى ازامات اۋدانىمىزدىڭ ماقتانىشى. ول ءۇش اۋىلدىڭ تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدە. ولارعا ەلىكتەگەن جاستار دا اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەتبۇرا باستادى, – دەدى زىريان اۋدانىنىڭ اكىمى ەرماك ءسالىموۆ. وڭداسىن ەلۋباي. شىعىس قازاقستان وبلىسى,  زىريان اۋدانى. –––––––––––– سۋرەتتە: ن.شاپورەۆ جۇيرىك اتىمەن.