جاس ماماندار كوتەرمە اقىلارىن الا الماي ءجۇر

پرەزيدەنت شاقىرۋىمەن بالقاش اۋدا­نىنا جۇمىس ىستەۋگە كەلگەن جاس مامان­داردىڭ وزدەرىنە بەرىلۋگە تيەسىلى كوتەرمە جاردەماقى – 105 مىڭ تەڭگەلەرىن الا الماي جۇرگەنىنە بيىل ەكىنشى جىل. اع­ىم­داعى جىل باسىندا اۋداندىق ءماسليحات جا­نىنان قۇرىلعان تۇراقتى كوميسسيالاردىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا وسى ماسەلە قارال­عان بولاتىن. وندا اۋداندىق ەكونوميكا, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە كاسىپكەرلىك ءبولىمى مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باستىعى ن.راقىشەۆتىڭ ەسەبى تىڭدالعان ەدى. وسى وتىرىستا اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى اۋدانعا كەلگەن جاس ماماندارعا تيەسىلى كوتەرمەاقىلارىن سوزباي, قىسقا مەرزىمدە بەرىپ جىبەرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعان-دى. ولاي ەتۋلەرىنە, ەڭ ءبىرىنشى, حالىق قالاۋ­لىلارىنىڭ ءوز سايلاۋشىلارىمەن كەزدەسكەندە جاس مامانداردىڭ ايتقان وتىنىشتەرى تۇرتكى بولدى. ەكىنشىدەن, اۋداندىق ءماسلي­حات 2010 جىلدىڭ 27 جەلتوقسانىندا № 41- 192 ساندى شەشىمىمەن «بالقاش اۋدانىنىڭ 2011- 2013 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتىن بەكىتكەن-ءدى. وسى بەكىتىلگەن بيۋدجەتتىڭ ىشىندە اۋدانعا كەلگەن جاس ماماندارعا بەرىلۋگە ءتيىستى كوتەرمەاقى – 4436 مىڭ تەڭگە دە بار بولاتىن. مىنە, وسى اقشا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتە قارالعان بولسا دا ءالى كۇنگە دەيىن جاس ماماندارعا بەرىلمەي وتىر. جاقىندا اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ تاعى ءبىر كەزەكتەن تىس سەسسياسى ءوتتى. وندا «بال­قاش اۋدانىنىڭ 2011-2013 جىلدارعا ار­نال­عان بيۋدجەتىنە تاعى دا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. وسى سەسسيادا «اۋدانعا كەلگەن جاس مامانداردىڭ نە سەبەپتى كوتەرمە اقشالارىن الا الماي ءجۇر­گەندىگى تۋرالى» حالىق قالاۋلىلارى حابارلاما جاساعان اۋداندىق ەكونوميكا, بيۋد­جەتتىك جوسپارلاۋ جانە كاسىپكەرلىك ءبولىمى مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باستىعى ن.راقى­شەۆتان تاعى سۇرادى. ول: «وبلىستىق ەكو­نوميكا, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسى بىزگە وسى ماقساتقا بولىنگەن قاراجاتتى جۇم­ساۋ جونىندە كەستە جاساپ بەرگەن بولا­تىن. وسى كەستەنى قاتاڭ ۇستانىپ وتىر­مىز» – دەپ جاۋاپ بەردى. سول كەستە, مىنە, الدىمدا جاتىر. ارنا­يى الدىردىم. اتالعان مەكەمەنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى ەلدوس تاتۋباەۆ اكەلىپ بەردى. وسى كەستە بويىنشا ايىنا ەكى جاس مامان­عا عانا كوتەرمە جاردەماقى بەرىلۋى كەرەك ەكەن. جاسالىنعان ءتىزىمنىڭ وزىنەن ماعان بيۋروكراتتىقتىڭ تيپتىك سالقىنى ەسىپ تۇرعانداي سەزىلدى. ءبىز نەگە ءالى كۇنگە دەيىن يكەمدى جۇمىس ىستەي الماي كەلەمىز؟ «ۇلت دەگەندە ەمىرەنىپ, جۇرت دەگەندە جۇمىلىپ جۇگىرمەيتىن» سەبەبىمىز نە؟ اۋدانعا كەلگەن جاس مامان­دار­عا بيۋدجەتتەگى قارالعان كوتەرمە اقشا­لا­رىن بىردەن بەرە سالماي, وبلىس بەرگەن كەستەنى قاتاڭ ۇستانىپ وتىرعان اۋداندىق ەكونوميكا, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە كا­سىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ باستىعى ن. راقى­شەۆ. ول اۋدان اكىمدىگىنىڭ ءبولىم باسشىسى. ونى قىزمەتكە قابىلدايتىن دا, قىزمەتىنەن بوساتاتىن دا اۋدان اكىمى. ال, اۋدان اكىمى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەت كودەكسى بويىنشا اۋداندىق ءماسليحات بەكىتكەن بيۋدجەتتى اتقارادى. ياعني, اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ شەشىمىن ءىس جۇزىنە اسىرادى. وسىنداي باسىمدىقتارعا قاراماستان اۋ­دان­دىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءبولىمى وبلىس بەرگەن كەستەنى ۇستا­نىپ, اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ ۇسىنىسىنا ەلەڭ ەتىپ وتىرعان جوق. بۇل قالاي؟.. اۋداندىق ەكونوميكا, بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ جانە كاسىپكەرلىك ءبولىمى جاساعان تىزىمدە وتكەن جىلدان بەرى كوتەرمەاقى الا الماي جۇرگەن وتىز بەس جاس مامان كەزەكتە تۇر. جوعارىدا ايتقانداي, اۋداندىق ءماس­لي­حات بەكىتكەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتە قارال­عان 4436 مىڭ تەڭگە 27 جاس مامانعا عانا جەتەدى. سوندا تىزىمگە وتكەن جىلى الىنعان 8 جاس مامان كوتەرمە جاردەماقىلارىن الا المايدى. سەبەبى, 2011 جىلعا قارالعان قاراجات جەتپەيدى. ونىڭ سىرتىندا اۋدانعا بيىل جانە ون ءبىر جاس مامان كەلىپتى. ال حالىق قالاۋلىلارى اۋدانعا كەلگەن جاس مامانداردىڭ جۇيكەسىن جۇقارتپاي, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتە تۇرعان, وزدەرى بەكىتكەن 4436 مىڭ تەڭگەنى يگەرىپ, جەتپەي قال­عاندارىنا جوعارى جاقتان جانە قوسىمشا قاراجات سۇرالسا دەپ ويلايدى. جاس مامانداردىڭ بارلىعى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نا­زار­باەۆقا سەنەدى. سەنگەننەن كەيىن دە ولار الداعى ون جىلدا قازاقستاندى ۇلت كوش­باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ باسقارسا دەگەن ۇمىتپەن, جاقىندا وتكەن سايلاۋدا ىقىلاسپەن, قۋانا قولداۋ كور­سەتتى, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن پارمەندى جۇرگىزدى. وسىنداي جاس مامانداردىڭ بەل­سەن­دىلىگىنىڭ ارقاسىندا پرەزيدەنت سايلاۋ­ىن­دا اۋدان حالقىنىڭ 98,8 پايىزى نۇر­سۇل­تان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا داۋىس بەردى. ولاردىڭ بويلارىندا جاستىق جالىن, ۇلت كوشباسشىسىنا دەگەن زور سەنىم اتويلاپ تۇر. كەيبىرەۋلەرى ستۋدەنت كەزدەرىندە كيىپ جۇرگەن كيىمدەرىن تولىق ايىرباستاپ تا ۇلگەرمەگەن. سوعان قاراماستان ىشكى جان دۇنيەلەرى عاجاپ! رۋحتارى كۇشتى. تۋعان جەرلەرىن تۇلەتۋگە دەگەن قۇلشىنىستارى دا ءسۇي­سىندىرەدى. اۋىلعا اسا قاجەت وسىنداي جا­­لىن­دى جاستارعا, پرەزيدەنتىمىز ايتقان­داي, قولىمىزدان كەلگەن كومەگىمىزدى اياماي, قولتىقتارىنان دەمەپ, باعىت-باعدار بەرىپ وتىرساق بولاشاعىمىز دا سوعۇرلىم جار­قىن, تاۋەلسىزدىگىمىز باياندى بولار ەدى... مارات قاشقىنباەۆ, بالقاش اۋدانى ءماسليحاتى اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى. الماتى وبلىسى, بالقاش اۋدانى, باقاناس سەلوسى.