عارىشكەر ءدارىسى

قازىر تورتكۇل دۇنيە ادام بالاسىنىڭ عارىشقا ۇشقانىنا 50 جىل تولۋىن جان-جاقتى اتاپ ءوتىپ جاتىر. وسىعان وراي, ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرىنە ارنايى كەلىپ, قازاقتىڭ ايتۋلى ازاماتى, ۇلت­تىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ توراعا­سى تالعات مۇساباەۆ «قر ۇلت­تىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ قىزمەتى جانە عارىش كەڭىستىگىن باعىن­دىرۋدىڭ بولاشاقتاعى جوسپا­رى» دەگەن تاقىرىپتا ءدارىس وقىدى. عارىش الەمىندە ءۇش رەت بولعان تالعات امانگەلدى ۇلى جيىل­عان جۇرتقا ەلىمىزدىڭ ءوت­كەنى مەن بۇگىنىن جان-جاقتى سارالاي كەلىپ, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى عارىش كۇنىن الەم جۇرت­شىلىعىنىڭ ورتاق مەرەكەسى دەپ جاريالاعانىن العا تارتتى. ول سونىمەن بىرگە, ادامنىڭ بۇكىل تىرلىك-تىنىسى تىكەلەي عارىش­پەن بايلانىستى ەكەنىن, كوپ يگىلىكتى ىسكە عارىش تەحنولوگياسى ۇيىتقى بولىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى. عارىشقا جۇمسالعان قار­جىنىڭ قايتارىمى ەش كەتپەيتىنىن, بولاشاقتا جەر بايلىعىن عارىش بايلىعى الماس­تىرا­تى­نىنا ناقتى دايەكتەر كەلتىردى. ءبىز قاشاندا العا ۇمتىلىپ, كەلەر كۇننەن ءۇمىتىن ۇزبەگەن ۇلتتىڭ ۇر­پاعىمىز. عارىش الەمىن باعىن­دىرۋ ءۇشىن ۇلكەن ازىرلىكتەر قاجەت. اسىرەسە, كادر دايىنداۋ, عارىش­تىق بازانى جەتىلدىرۋ, ءسويتىپ, وتاندىق عارىش جۇيەسىن قۇرۋ ار­قىلى الەمگە تانىلامىز, دەگەن عارىشكەر تاياۋ ۋاقىتتا «قاز­سات-2» جەر سەرىگىنىڭ كوككە كوتەرى­لەتىنىن, «قازسات-3» بويىنشا دايىندىق جۇمىستارىنىڭ ءجۇرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق باي­لىق بولىپ ەسەپتەلەتىن «باي­قوڭىر» عارىش ايلاعى تۋرالى دا ءوز تۇجىرىمىن ءبىلدىردى. ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, ابى­رويىن اسىراتىن عارىش الەمى جاي­لى عارىشكەردىڭ دارىسىنەن كەيىن ستۋدەنتتەر الۋان ءتۇرلى سۇراق­تار قويىپ, وعان ناقتى جاۋاپتار الدى. اسىرەسە, ولاردىڭ بولاشاق قازاق عارىشكەرلەرى تۋرالى وي-بايلام­دارى ەرەكشە ەستىلىپ جات­تى. ەلدى ءسۇيۋ, وتاندى قادىرلەۋدىڭ ۇلگىسى بو­لارلىق عارىش الەمىنە تالپىنساق دەگەن تىلەكتەر دە ايتىلماي قالعان جوق. سۇراق­تار­دىڭ اراسىندا ءماس­كەۋ اۆياتسيا ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ كەلىپ, قازىر سىناق مەرزىمىندە جۇرگەن سىمباتتى جاس جىگىتتىڭ: «مەن الداعى ۋاقىتتا جۇمىسقا قابىل­دانامىن با؟» دەگەن سۇرا­عىنا اگەنتتىك توراعاسى نايزا ۇس­تاعان باتىرداي جارق ەتىپ: «قاجەت ماماندىق يەسى نەگە قابىلدان­بايدى؟» دەپ ءتيىستى ادامعا بىردەن تاپسىرما بەردى. ونىڭ بۇل ازا­ماتتىق شەشىمىنە زال تولى جۇرت دۋىلداتا قول سوعىپ, قوشە­مەت كورسەتكەندە ماماندى­عىنا قارا­ماي, ادامىن اڭدىپ اسىق­پايتىن قوسشىدان تالعامى مىق­تى, تا­لانتتى تاپ باسىپ تانيتىن باسشى ارتىق پا دەگەن ويعا دەن قوي­عانىمىز انىق. ءدارىس سوڭىندا ۋنيۆەرسي­تەتتىڭ پرورەكتورى, اكادەميك راحمەتقاجى بەرسىنباي قازاق عا­رىشكەرىنە ۇلكەن ءىلتيپات كور­سەتسە, ستۋدەنتتەر ولەڭنەن شاشۋ شاشتى. سۇلەيمەن مامەت.