16 ءساۋىر، 2011

دوستىقتىڭ دانەكەرى

284 رەت كورسەتىلدى
ليزا قادىرقىزىن شىمكەنتتە بىلمەيتىندەر كەمدە-كەم دەسەك قاتەلەسپەسپىز. ويتكەنى، ليزا اپاي قاشاندا وڭتۇستىكتەگى ىنتىماعى ۇيىعان كوپ ۇلتتىڭ اراسىن­دا­عى قوعامدىق جۇمىستاردىڭ بەل ورتاسىنان تابىلادى. قوعامدىق جۇمىستىڭ دا ءتۇر-ءتۇرى بار. اپايدىڭ وڭتۇستىكتە «ىنتىماق» ەتنوسارالىق مادەني بىرلەستىگىنە باسشىلىق جاساپ، جۇ­مىسىن جوعارى دەڭگەيدە جان­دان­دىرىپ كەلە جاتقانىنا سەگىز جىل بولىپتى. سەگىز جىل تاريح ءۇشىن از ۋاقىت بولعانىمەن، وڭ­تۇس­تىكتەگى ۇلتتار ءۇشىن تاتۋلىق پەن بەرەكەگە تولى جىلدار ەكەنى انىق. ءار جىلدىڭ ءىس-جوسپارىن تياناقتى ءتۇزىپ، جۇمىسقا بەلسەنە ارالاساتىن ول وسى ۋاقىت ارا­لىعىندا ەتنوستار اراسىنداعى دوستىققا التىن كوپىر سالاتىن كوپ­تەگەن مادەني ءىس-شارالاردىڭ ۇيىتقىسى بولا ءبىلدى. ءتۇرلى كەزدەسۋلەر، عىلىمي-پراكتيكالىق كون­فەرەنتسيالار، كونتسەرتتەر، قايىرىمدىلىق ءىس-شارالارى – جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرەتىن كەشتەردىڭ ءبارى دە ليزا اپايسىز وتكەن ەمەس. وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سىن­دا 20 ەتنومادەني بىرلەستىك بار. «ىنتىماق» ەتنوسارالىق مادەني بىرلەستىگى سولاردىڭ باسىن بىرىكتىرۋ ءۇشىن جۇمىس جاسايدى. ور­تا­لىقتىڭ جۇمىس جوسپارى مادەني-ەتنوگرافيالىق دامۋ تاريحى­مىز­عا نەگىزدەلگەن. وڭىرىمىزدەگى بار­لىق ۇلت وكىلدەرى ورتالىقتىڭ جۇ­مىسىنا بەلسەنە ارالاسادى. قا­لاداعى مەكەمەلەرمەن، ءتۇرلى وقۋ ورىندارىمەن، ساياسي پارتيالارمەن، اكىمدىك جانىنداعى وتباسى جانە ايەلدەر ىستەرى جونىندەگى كو­ميسسيامەن، «قىزىل اي» قو­عامدىق، «قورعان» بالالار قور­لارى­مەن بىرلەسىپ، داتالى كۇن­دەرگە وراي مادەني ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. ورتالىقتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدا، مادەني مۇرامىزدى ناسيحاتتاۋدا اتقارىپ كەلە جات­قان جۇمىستارى مازمۇندى­لىعى­مەن، جاستارعا پاتريوتتىق ءتار­بيە بەرۋدە ۇتقىرلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. قوعامداعى بارلىق سالا دوستىقپەن ءتىنىن جالعاپ جات­قاندىقتان، «ىنتىماق» ورتالى­عى­مەن كوپشىلىك ۇيىمدار تىعىز باي­لانىس جاساپ وتىرادى. «ىن­تى­ماق» ورتالىعى سوڭعى جىل­دا­رى وقو ىشكى ساياسات دەپارتامەنتى وتكىزەتىن تەندەرلەرگە قاتىسۋ­دا. سونىمەن بىرگە، ارنايى گرانت­تاردى جەڭىپ الىپ، قوعامدىق ما­ڭىزى بار جۇمىستاردى اتقارۋدا. قوعامداعى كومەككە ءزارۋ جان­دارعا قولۇشىن بەرۋ دە نەگىزگى جۇمىستاردىڭ ءبىرى. كەمتار بالا­لارعا ساناتوريلەردە دەمالۋ ءۇشىن جولداما الۋعا، جەتىم بالا­لاردى دەمالىس ورىندارىنا جىبەرۋگە، كوپ بالالى انالارعا ما­تە­ريالدىق كومەك كورسەتۋگە سەبەپكەر بولىپ كەلەدى. ورتالىق قوعامدىق بىرلەستىك بولعاندىق­تان، ءىس-شارانىڭ ءبارى دەمەۋ­شى­لەردىڭ كومەگىمەن اتقارىلادى. تۇراقتى دەمەۋشىلەردىڭ ءبىرى – بەلگىلى ازامات اناربەك ورمان. دوستىق – باعا جەتپەس باي­لىق دەيمىز. ىرگەلى دوستىققا جەتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىستار اتقارۋمەن بىرگە، قوعاممەن ءما­دەني بايلانىستار ورناتۋ قا­جەت ەكەنى ايان. وسىعان وراي، ور­تالىقتىڭ جانىنان قۇرىل­عان مادەني مۇرا سەكتسياسى، اقساقالدار توبى، اجەلەر توبى، ارداگەرلەر توبى، «شاڭىراق» كلۋبى، «دوستىق» ۇيىرمەسى، پاتريوت جاستار كلۋبى، «شىن جۇرەكتەن» قايىرىمدىلىق قورى، «ىنتىماقتىڭ» جاستار قاناتى، عىلىمي-ساراپتامالىق سەكتسيا، «ۋشۋ-ساندا» سپورت كلۋبى وبلىستاعى وزگە ەتنوس­تار­مەن تىعىز بايلانىسىپ جۇ­مىس جۇرگىزۋدە. ءار سەكتسيا ار­نايى ءىس-جوسپار ءتۇزىپ، دوستىق­تىڭ نى­عايۋىنا بەلسەنە اتسالىسۋدا. حالقىمىزدىڭ تاريحي-مادەني مۇراسى باي. ءارى ونەر­گە قاشاندا قۇشتارمىز. دوس­تىق­قا قۇشاعىمىزدى كەڭ جايا­مىز. قازاقستاندا 130-دان اسا ەتنوس وكىلدەرى تەرەڭ دوستىق ايا­سىندا ۇلتىمىزبەن بىتە قاينا­سىپ ءومىر سۇرۋدە. ەتنوستاردىڭ بىرلىگىنە، دوستىعىنا ەلىمىزدەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇلكەن ۇيىتقى بولۋدا. «ىن­تى­ماق» ورتالىعى تانىلماي جۇرگەن ەتنوستاردىڭ ءبىر-بىرىمەن تانى­سىپ، تابىسۋىنا ىقپال ەتىپ وتى­رادى. ورتالىقتىڭ ماقساتى دا ەلباسىمىزدىڭ بەرىك ساياساتىن قولداپ، ولاردىڭ تاتۋ-ءتاتتى دوس­تىق­پەن ءومىر سۇرۋىنە ءمۇم­كىن­دىك­تەر جاساۋ بولىپ تابىلادى. ءسوز جوق، دوستىققا جول اشاتىن ءمۇم­كىندىكتەر شەكسىز. ونى تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا عانا ىسكە اسىرۋعا بولادى. بارلىق ءمۇم­كىن­دىكتەرگە جول اشۋعا ۇمتىلىپ، دوس­تىقتىڭ التىن كوپىرىنە اينا­لىپ جۇرگەن ليزا اپايعا وڭىردە قۇرمەتپەن قارايتىندار كوپ. العاشقىدا قازاق ەتنومادەني ورتالىعى بولىپ قۇرىلعان «ىن­تىماقتىڭ» اتقارعان جۇمىستارى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي. ايەل-انانىڭ جۇرەگى قاشاندا ەلدىڭ بىرلىگىن، ىنتىماعىن تىلەپ تۇرادى. تاتۋلىق جولىندا ايەل­دەر كوپ ەڭبەكتەنەدى. وتباسىنىڭ، ەلدىڭ تىنىشتىعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. اقىلمەن شەشىم قابىلدايدى. اينالاسىندا­عى­لارعا كۇلكى، شاتتىق سىيلا­عان­دى ۇناتادى. وزگەلەردەن جينا­قى­لىقتى، جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى. وسىنداي ىزگى قاسيەتتەر جيىنتىعىن ليزا بايان­قۇ­لوۆا­نىڭ بويىنان تابۋعا بولادى. ول بەلسەندى مىنەزىمەن زامانداس­تارىنا تانىمال بولىپ، بيىك بەلەستەردەن كورىنىپ ءجۇر. ىنتى­ماقتى ساقتاۋدا، دوستىقتى ءدارىپ­تەۋدە اتقارعان قىزمەتى ءۇشىن كوپتەگەن ناگرادالارعا يە بولدى. ول «دوستىق» وردەنىنىڭ يەگەرى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 10 جىلدىعى مەدالىمەن ماراپاتتالعان. ءتۇر­كىس­تان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازا­ماتى. قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ مادەنيەت قايراتكەرى. ليزا اپاي ومىردە قانشا قيىندىقتار كورسە دە ەشقاشان مويىعان ەمەس. ءوزىنىڭ بويىنا انا سۇتىمەن دارىعان قاسيەت­تە­رىنە، ىسكەرلىك قابىلەتىنە سەنەدى. ايەل تىرشىلىكتى جۇرەگى مەن اقىل سۇزگىسىنەن وتكىزىپ، جاماندىق اتاۋلىمەن كۇرەسە بىلگەندە عانا انا اتانباق. ەلگە سىيلى بولۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. قىرىق بەس جىلدان بەرى ەلگە ايانباي قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان ليزا قادىرقىزى ارداق­تى، ءارى باقىتتى ايەل. ال «ىنتىماقتى» بولاشاقتا قىرۋار ىستەر كۇتىپ تۇر. دوستىق­تىڭ ءوزى دە شەكسىز ەڭبەكپەن كەلەتىن بايلىق ەمەس پە؟ باعا جەتپەس بايلىقتى باعالاپ، ىنتىماقتىڭ ىرىسىن ۇلىقتاپ جۇرگەن ەتنو­مادەني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمە­تىنە بەرەكە، ومىرلەرىنە مەرەكە تىلەيمىز. دوستىقتىڭ التىن كوپى­رىنە جول سالىپ جۇرگەن ليزا اپاي سياقتىلارعا ەل ارقاشان ريزا. كەڭ بايتاق ەلىمىزدە ىنتى­ماعى جاراسقان ەتنوستاردىڭ بىرلىگى نىعايىپ، الەمدە الدىڭعى قاتارلى ەل بولۋعا دوستىعىمىز دانەكەر بولىپ وتىرسا، ۇلكەن جەتىستىكتىڭ ءبىرى وسى ەمەس پە؟! دىلداگۇل نۇرماحانبەت. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار

ءمانى ەرەكشە سەمينار

ساياسات • بۇگىن، 08:28

قاراۋسىز بالا قايدان شىعادى؟

ساياسات • بۇگىن، 08:26

قوعامدىق باقىلاۋ كۇشەيەدى

ساياسات • بۇگىن، 08:24

Fitch راستادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:22

جەكە تۇلعا بانكروتتىعى

قوعام • بۇگىن، 08:14

بارلىق ۇيگە جىلۋ بەرىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:12

جىلىتۋ قۇرالدارى جونەلتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:10

ەڭبەك پەن تاربيە – ەگىز ۇعىم

ايماقتار • بۇگىن، 08:06

قايتا كۇشەيگەن كوروناۆيرۋس

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:04

وقۋ ورداسىنىڭ بەلەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:02

تاريحى تەرەڭ، ءبىلىمى بەرەن

ءبىلىم • بۇگىن، 08:00

سىرباز سۋرەتكەر

ادەبيەت • بۇگىن، 07:59

قاجىمۇقان مەن كارل

ادەبيەت • بۇگىن، 07:56

اڭىزعا بەرگىسىز عۇمىر

قوعام • بۇگىن، 07:54

قۇندىزعا قۇرىلعان فوتوتۇزاق

ايماقتار • بۇگىن، 07:48

تاۋ-تاۋ قوقىس كادەگە جاراسا...

ەكولوگيا • بۇگىن، 07:46

مادەني دەمالىس

قوعام • بۇگىن، 07:44

سۋرەتتەگى وي ساۋلەسى

ونەر • بۇگىن، 07:40

جۇلدەگەر اتاندى

سپورت • بۇگىن، 07:38

كىشى «كۇمىسكە» يە بولدى

سپورت • بۇگىن، 07:36

جەڭىس جالعاسىن تاپتى

سپورت • بۇگىن، 07:34

تارتىسقا تولى تۋرنير

سپورت • بۇگىن، 07:30

ۇلت ۇستازى ۇلىقتالدى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

الماتىنىڭ اۋاسى

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار