توقىراۋ جىلدارى ەدى. كەڭەستەن قالعان تەحنيكانىڭ بارلىعى تالان-تاراجىعا ءتۇسىپ, قاڭقاسى عانا قالعان كەز-ءتىن. قولداعى ون شاقتى قارانىڭ دا تۇك باعاسى جوق.
جەڭگەلەرىمىز ءبىر قويدى ءبىر قوراپ سابىنعا, اعالارىمىز ەكى جارتىعا ايىرباستاپ جىبەرىپ, قاراپ وتىرا بەرەتىن. وسىنداي الماعايىپ زاماندا جان باعۋدىڭ ءوزى قيىنداپ كەتكەن. ايتەۋىر ءار تىرشىلىكتىڭ باسىن شالىپ, كۇن كورىسىن ايىرىپ جۇرگەن ءبىر ادام. سونداي ساتتە كورشى جۇمانازاردىڭ ويىنا ەرەكشە ءبىر دۇنيە كەلە قالىپتى. باياعى سوۆحوزدىڭ گاراجىندا قاڭقاسى قاڭتارىلىپ تۇرعان گاز-53 كولىگىن ۇيىنە سۇيرەتىپ اكەلدى دە, وعان تراكتوردىڭ موتورىن سالىپ, جۇرگىزىپ الدى.
اۋىل بىتكەن جۇمانازاردىڭ «تىرتىلداق كوك قاسقاسىن» قىزىقتايدى. ءوزى قاتتى جۇرمەيدى. ونىسى تۇسىنىكتى دە. تراكتوردىڭ موتورىمەن قايداعى قاتتى ءجۇرگەن؟ بىراق بار عوي, وسى كولىك اۋىلدىڭ اجەتىنە جارادى. ەگىستىكتەن ءشوپ تاسيدى. تاۋدان وتىن اكەلەدى. سىرعا سەكسەۋىلگە بارادى. ەلدىڭ كومىرىن جەتكىزىپ بەرەدى. بازارعا مالىن اپارادى. ايتەۋىر تىنىم تاپپايتىن. باسىندا الا شاڭعا قارا ءتۇتىنى ارالاسىپ تىرتىلداپ كەتىپ بارا جاتقانى ەرسى كورىنگەنىمەن, كەيىننەن جۇرت وعان ۇيرەنىپ الدى. قانشا دەگەنمەن قولدان قۇراستىرىلعان دۇنيە عوي, اراسىندا بۇزىلىپ قالاتىن. جۇمەكەڭ قارا مايعا مالشىنىپ ءجۇرىپ الگىنى ەرتەسى قايتا جۇرگىزىپ الادى. مۇنى نەگە ەسكە الىپ وتىرمىز؟ بۇل قاجەتتىلىكتەن تۋعان دۇنيە ەدى. ويتكەنى, وسى كولىك ءبىر وتباسىن اسىرادى. قازىر مۇندايدى كورمەيسىز. ەسەسىنە, قىزىلورداڭىزدا 1957 جىلى شىققان گاز-21 كولىگى جەلمەن جارىسىپ ءجۇر.
«قىزىلوردادا ءبىر كاسىپكەر جىگىت ەسكى «ۆولگانى» قايتا جاساتىپ, جۇمىسىنا ءمىنىپ ءجۇر ەكەن» دەگەندى ەستىگەندە, شىنى كەرەك, سەنبەدىك. ءوزىنىڭ شىققانىنا 60 جىل بولعان «ۆولگا» قالايشا مىنىسكە جاراماق؟ ادام ميىنا سىيمايتىنداي جاعداي عوي. سونىمەن ىزدەپ كوردىك. تاپتىق. قاپ-قارا, جىپ-جىلتىر, تۇمسىعىندا ەلىگى ويقاستاپ تۇرعان بەلگىسى بار گاز-21 كولىگى ەسىك پەن توردەي بوپ قاق الدىمىزدا تۇردى. راسىندا, 1957 جىلى شىققان ەكەن. بىراق كولىك يەسى ماشينانى ءوزىنىڭ قالاۋىنشا وزگەرتكەن. «ۆولگا» كولىگىنىڭ قاڭقاسىن الىپ, ونىڭ تۇمسىعىن ەكى شەتىنەن قىسقارتىپ, توبەسىن تومەندەتىپ, ارتقى جاعىن دا جىپتىكتەي ەتىپ جيعان. «Kia» اۆتوكولىگىنىڭ موتورىن سالعان. ساعاتىنا 200 شاقىرىمدى ەنتىكپەي باعىندىرادى. «تاس جولدا كەيىنگى شىققان «Lexus 570» وسى «ۆولگاعا» جەتە الماپتى» دەگەن اڭىز ءجۇر ەل اراسىندا. «ۆولگا» ەكەنىن ايقىنداپ تۇراتىن ءاربىر دەتالدى سانكت-پەتەربۋرگكە تاپسىرىس بەرىپ جاساتقان. جارىق شامدارىنىڭ ءبارى سوندا جاسالعان. سالونىنا تولىقتاي «Infinity» كولىگىنىڭ جابدىقتارىن ورناتقان. سوڭعى شىعىپ جاتقان ماشينالاردا قانداي ارتىقشىلىق بار, سونىڭ بارلىعى «ۆولگادا» تۇر. كليمات باقىلاۋدان باستاپ بىلعارى ورىندىققا دەيىن قاجەتىڭىزگە جارايدى. ءتىپتى, تۇندە ارتىڭىزدان كەلە جاتقان كولىكتىڭ جارىعى كوزىڭىزدى قارىپ, مازاڭىزدى السا, ءبىر تۇيمەنى باسا سالاسىز, ءۇش اينا دا قاراڭعىلانىپ, جانىڭىز راحات تابادى. ورىندىقتارىنىڭ ءوزى «اقىلدى». جۇرگىزۋشى ورىندىقتىڭ «ميىنا» وزىنە جايلى جاعدايدى ەنگىزىپ قويادى. ءبىر تۇيمەنى باسسا بولدى, ورىندىق ىڭعايلى قالىپقا كەلە قالادى. كولىك قوزعالتقىشى دا اۆتوماتتاندىرىلعان.
ۇلكەن جولدا 100 شاقىرىمعا 14 ليتر بەنزين «جەيدى» ەكەن. قالادا بۇل شىعىن 4 ليترگە ارتادى. دەگەنمەن, «ۆولگاعا» گاز دا قويىلعان. سولايشا, جانار-جاعارمايدان كەلەتىن شىعىن ءبىرشاما ازايتىلعان. كولىك قاراعاندىدا تۇراتىن ءبىر ونەرتاپقىشقا تاپسىرىس بەرىپ, قۇراستىرىلعان. قاڭقاسىن دا سول جاقتان ساتىپ العان. قايتا جاساپ شىعۋعا 1 جىلدان اسا ۋاقىت كەتىپتى. قىزىلورداعا كەلگەنىنە ءبىر ايدان ءالى اسقان جوق. كاسىپكەر دانيار ءابىلحانوۆ كولىكتى ماقتان ءۇشىن ەمەس, ءوزىنىڭ راحاتى ءۇشىن جاساتقانىن ايتادى. ايتپەسە, وسى «ۆولگانى» قايتا قۇراستىرۋعا كەتكەن شىعىنعا سۋ جاڭا دجيپ ساتىپ الۋعا بولاتىنداي ەكەن...
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان»
قىزىلوردا
